JESU-KRISTOREN EBANJELIO SAINDUA
LUKEN ARABERA

I. KAP.

        1. Nola bermatu baitire asko iskribuz xuxentzera guthartean bethe diren gauzen solasa,

        2. Erran darozkiguten bezala, hastetik beren begiz ikhusi izan dituztenek, eta hitzaren irakhasle izatu direnek;

        3. Uste izan dut nik ere, orotaz hastetik ardurarekin argitu naizen ondoan, behar narozkitzula, Theofilo prestua, arrimu onean iskribuz ezarri;

        4. Jakintsun izan zaitezen argitua zaren gauzen zintasunaz.

        5. Herodes, Judeako erregeren egunetan, bazen aphez bat, Zakarias deitzen zena, Abiaren andanakoa; eta haren emaztea Aaronen alabetarik zen, eta Elizabeth zuen izena.

        6. Bada, Jainkoaren aitzinean zuzenak ziren bata eta bertzea, estakururik gabe zabiltzanak Jaunaren lege eta manamendu guzietan.

        7. Eta haurrik etzuten, Elizabeth agorra baitzen eta biak adinetan aitzinatuak.

        8. Gerthatu zen bada, bere andanaren aldian aphezgoko eginbideak bethetzen zituelarik Jainkoaren aitzinean,

        9. Zortheak, aphezen arteko ohitzaren arabera, berezi zuela Jaunaren tenploan sarthurik isentsuaren eskaintzeko.

        10. Eta populu guzia kanpoan zagoen othoitzean, isentsuaren eskaintzeko mugan.

        11. Bada, Jaunaren Aingerua Zakariasi agertu zitzaioen isentsuko aldarearen eskuinean xutik.

        12. Eta ikhustean laztu zen Zakarias, eta ikhara jauzi zitzaioen.

        13. Bainan Aingeruak erran zioen: Ez izi, Zakarias, ezen entzuna izan da zure othoitza, eta Elizabeth zure emazteak emanen darotzu seme bat, zeina deithuko baituzu Joanes;

        14. Eta izanen da zure bozgarri eta goiheregarri, eta haren sortzeaz hainitzak sarturen dire bozkariotan.

        15. Ezen handi izanen da Jainkoaren aitzinean, eta ez du edanen arnorik ez-eta mozkortzeko edaririk, eta bere amaren sabeletik izanen da Izpiritu sainduaz bethea;

        16. Eta Israelgo umeetarik hainitz bihurraraziren ditu beren Jainko Jaunaren ganat.

        17. Haren aitzinean ibiliren da Eliasen izpirituarekin eta indarrarekin, itzularazteko aiten bihotzak semeen ganat eta sinhesgogorrak prestuen gurbiltasunera, Jaunari aphain diozon populu bat osoki erratekogabea.

        18. Eta Zakariasek erran zioen Aingeruari: Zertarik ezagutuko dut hori? alabainan zaharra naiz ni, eta ene emaztea adinetan goana.

        19. Eta ihardestean Aingeruak erran zioen: Ni naiz Gabriel, Jainkoaren aitzinean egoten naizena, eta bidalia naiz zuri mintzatzera eta berri hunen ematera.

        20. Eta orai beretik izanen zare mutu, eta haukiek gerthatu ditazkeen eguneraino ezin mintzatuko zare, zeren ez ditutzun sinhetsi ene hitzak, beren orduan betheko direnak.

        21. Bizkitartean populua Zakariasen begira zagoen, eta harritzen zen, luzatzen zuelakoz tenploan.

        22. Bada, ilkhi zenean, ezin mintza zakioketen eta ezagutu zuten zerbait ikhuspen izatu zuela tenploan; bera kheinuka hari zitzaioten, eta gelditu zen mutu.

        23. Eta bethe zirenean haren eginbideetako egunak, goan zen bere etxerat.

        24. Egun horiez geroztik, Elizabeth, haren emaztea, izorra gerthatu zen, eta gordea zagoen bortz hilabethez, zioelarik:

        25. Hunela egin darot Jaunak, noiz-etare begiratu baitarot, gizonen aitzinean jasaiten nuen laidoaren khentzeko.

        26. Bada, seigarren hilabethean, Gabriel Aingerua Jaunaz igorria izan zen Galileako hiri, Nazareth deitzen zen batera,

        27. Birjina baten gana, zeina eskontzaz emana baitzen, Josep deitzen zen Dabiden etxetikako gizon bati; eta Maria zen birjinaren izena.

        28. Eta haren aitzinera sarthurik, Aingeruak erran zioen: Agur, graziaz bethea zarena: Jauna da zurekin: Emaztekien artean zare benedikatua.

        29. Aditu zuenean, Maria asaldatu zen solas horietaz, eta gogoan zerabilkan zer erran nahi zuen holako agurrak.

        30. Eta Aingeruak erran zioen: Ez izi, Maria, ezen esker aurkhitu duzu Jainkoaren baithan.

        31. Huna sabelean amatzera zihoazela, eta erdiko zare seme batez, eta emanen diozu izena Jesus.

        32. Handi izanen da, eta deithuko da Guziz-Goraren Semea, eta Jainko Jaunak emanen dio bere aita Dabiden tronua, eta bethi guzian erreginaturen da Jakoben etxearen gainean;

        33. Eta haren erregetasunak ez du akhabatzerik izanen.

        34. Bada, Aingeruari erran zioen Mariak: Nola eginen da hori, ez dut alabainan gizonik ezagutzen?

        35. Eta ihardestean Aingeruak erran zioen: Izpiritu saindua jautsiren da zutara, eta Guziz-Goraren indarrak zure gainera hedaturen du bere itzala. Eta hargatik zure ganik sorthuko den Saindua, deithuko da Jainkoaren Semea.

        36. Eta hara Elizabeth, zure kusia ere, bere zahartzean seme batez izorra dela; eta agorra deitzen dutenarentzat, seigarrena da hilabethe hau;

        37. Jainkoarentzat deus ez baita ezinik.

        38. Orduan erran zuen Mariak: Huna Jainkoaren neskatoa, egin bekit zure erranaren arabera. Eta Aingerua goan zen haren ganik.

        39. Bada, egun hekietan, Maria jaikirik goan zen lehiatuki basaburuetan gaindi Judako hirira;

        40. Eta sarthu zen Zakariasen etxean, eta Elizabethi eman zioen egun ona.

        41. Eta Elizabethek entzun zueneko Mariaren agurra, haurra sabelean jauzi zitzaioen, eta Izpiritu sainduaz bethe zen Elizabeth;

        42. Eta oihu batekin erran zuen: Ala benedikatua baitzare emaztekien artean, eta benedikatua da zure sabeleko fruitua.

        43. Eta nondik heldu zait zorion hau, ene gana dathorla ene Jaunaren ama?

        44. Ezen huna zure agurra ene beharrietara heldu bezain sarri, haurra bozkarioz jauzi zaitala sabelean.

        45. Dohatsu zeren duzun sinhetsi; ezen betheko dire Jaunaren izenean erran izan zaizkitzunak.

        46. Eta erran zuen Mariak: Ene arimak goresten du Jauna,

        47. Eta ene izpiritua goiherez jauzten da ene Jainko salbatzailearen baithan.

        48. Begiratu baitio bere sehiaren aphaltasunari, huna gizate guziek gaurgero deithuren nautela dohatsua.

        49. Alabainan gauza handiak ene baithan egin ditu ahaldun denak, eta haren izena da saindu.

        50. Eta haren urrikalmendua mendetik mendera da hedatzen haren beldurra dutenen gainera.

        51. Agertu du bere besoaren indarra, suntsiarazi ditu beren bihotzeko asmuetan goratzen zirenak.

        52. Beren jarlekhutik gora zirenak jautsarazi ditu, eta iganarazi behera zirenak.

        53. Gosez zaudenak gainditu ditu ontasunez, eta aberatsak igorri biluz.

        54. Eskutik hartu du Israel bere zerbitzaria, orhoiturik bere urrikalkortasunaz;

        55. Agindu izan zioten bezala gure arbasoei, Abrahami eta haren ondokoei menderen mendetako.

        56. Bada, Maria Elizabethekin egotu zen hirur hilabetheren heina, eta gero itzuli zen bere etxerat.

        57. Berriz, Elizabethi ethorri zitzaioen haur izateko muga, eta erdi zen seme batez.

        58. Eta haren hauzo eta ahaideek aditu zuten nola Jaunak haren gainean erakhutsi zuen bere urrikalmendua, eta harekin bozkario hartu zuten.

        59. Eta zortzigarren egunean ethorri ziren haurraren ingurephaitera, eta bere aitaren izenetik deitzen zuten Zakarias.

        60. Bainan amak ihardesten zuelarik erran zuen: Ez; bainan Joanes izanen du izena.

        61. Eta hekiek erran zioten: Nihor ez da zure ahaidegoan izen hortaz deitzen denik.

        62. Aitari berriz, kheinuz galdatu zioten, hean nola nahi zuen deith zadien haurra.

        63. Eta oholtto bat galdaturik, iskribuz erran zuen: Joanes da hunen izena. Eta balditu ziren guziak.

        64. Bada, ordu berean ideki zen haren ahoa eta deskoropilatu haren mihia, eta Jainkoa benedikatuz mintzo zen.

        65. Eta laztura batek hartu zituen hekien hauzo guziak, eta Judeako basaburu guzietan barraiatzen zituzten berri horiek;

        66. Eta aditu guziak hartu zituzten bihotzean barna, ziotelarik elkharri: Zer dadukazue izanen dela haur hori? Alabainan harekin zen Jaunaren eskua.

        67. Eta Zakarias, haren aita, bethea izan zen Izpiritu sainduaz, eta profetisatu zuen, zioelarik:

        68. Eskerrak Israelgo Jainko Jaunari, zeren den ethorri bere populuaren ikhustera eta berrerostera;

        69. Eta zeren Salbatzaile indarduna eraiki darokun Dabid bere zerbitzariaren etxean;

        70. Hastetik izatu diren profeta sainduen ahoaz agindu zarokun bezala,

        71. Atheratuko gintuela gure etsaien menetik, eta gaitzirizkotan gaduzkaten guzien eskuetarik,

        72. Urrikalmendutan hartuz gure arbasoak, eta orhoituz bere patu sainduaz.

        73. Gure aita Abrahami egin zaroen zin emanen zarokula,

        74. Gure etsaien eskupetik atheratuak izanik, beldurrik gabe zerbitza dezagun

        75. Gure biziko egun oroz saindutasunean eta zuzentasunean haren begien azpian.

        76. Eta zu, haurra, deithua izanen zare Guziz-Goraren profeta; ezen Jaunaren begithartearen aitzinean goanen zare haren bideen aphaintzeko;

        77. Haren populuari eman dakioen salbamenduko argia, bere bekhatuen barkhamenduko,

        78. Gure Jainkoaren errai urrikalmendutsuen bidez, zeinen eraginduraz zeru gainetik ikhustera baitathorkigu iguzki jaiki-berria,

        79. Argitzea gatik ilhunbeetan eta heriotzearen itzalean jarriak daudezenak, bakerako bidean bidatzeko gare urhatsak.

        80. Bada, handitzen hari zen haurra, eta izpirituz hazkartzen, eta mortuan zagoen Israelen aitzinera agertu beharko zen eguneraino.

II. KAP.

        1. Bada, egun hekietan gerthatu zen ilkhi zela Zesar Augustoren erabaki bat, lur guziko izenen hartzeko.

        2. Lehenbiziko izen hartze hori egina izan zen Zirinoz, Siriako gobernadoreaz.

        3. Eta bazihoazen oro, zein bere hirira bere izenaren ematera.

        4. Josep ere Galileatik, Nazaretheko hiritik, Judeara igan zen, Dabiden hirira, zeina deitzen baitzen Bethlehem, Dabiden etxetik eta odoletik zelakoz,

        5. Izenen ematera bere emazte Mariarekin, zeina izorra baitzen.

        6. Bada, han zirelarik gerthatu zen Mariari bethe zitzaizkola erditzeko egunak.

        7. Eta erdi zen bere seme lehen-sorthuaz, eta xatharrez inguratu eta etzan zuen hei bateko askan, zeren hekientzat ostatuan lekhurik ez baitzen.

        8. Eta baziren aurkhintza berean artzain batzu gauazko mugetan aldizka ardien zain egoten zirenak.

        9. Eta hara Jaunaren Aingerua aldean gelditu zitzaiotela, eta Jainkoaren argiak inguratu, eta izialdura handi batek hartu zituen.

        10. Eta Aingeruak erran zioten: Ez izi, ezen huna non ekhartzen darotzuedan berri bat, populu guziarentzat bozkario handiren bide izanen dena;

        11. Gaur, Dabiden hirian sorthu baitzaitzue Salbatzaile bat, zeina baita Kristo Jauna.

        12. Eta huntarik ezaguturen duzue: Haurtto bat aurkhituren duzue xatharrez inguratua, eta hei bateko askan ezarria.

        13. Eta ordu berean Aingeruarekin jarri ziren zeruko armadako aralde handi batzu, Jainkoa goresten eta erraten zutenak:

        14. Ospe Jainkoari zeru gorenetaraino, eta lurrean bake esker oneko gizonei.

        15. Eta Aingeruak hekien ganik zerurat itzuli ondoan, artzainek elkharri erran zuten: Goazen Bethlehemeraino, eta dugun ikhus Jaunak gerthatu dela ezagutarazi darokun gauza hori.

        16. Eta lehiaz ethorri ziren, eta aurkhitu zituzten Maria eta Josep, eta haurttoa askan etzana.

        17. Eta ikhusi zutenean, ezagutu zuten egia zela haur hartaz errana izan zitzaioten solasa.

        18. Eta aditu zuten guziak espantatuak zauden hortaz eta artzainek erran zaroeztenez.

        19. Bada, Mariak gauza horiek oro zaduzkan, bere bihotzean erabiliz.

        20. Eta itzuli ziren artzainak, Jainkoa goresten eta laudatzen zutelarik aditu eta ikhusi zituzten gauza guziez, errana izan zitzaiotenaren arabera.

        21. Goan zirenean zortzi egun haurraren ingurephaiteko, eman zioten izena Jesus, zeina baitzen Aingeruak eman zioena, amaren sabelean sorth zadien baino lehen.

        22. Eta bethe zirenean Mariaren garbitzapeneko egunak, Moisesen legearen arabera, haurra eraman zuten Jerusalemera, Jaunaren aitzinera haren agertzeko,

        23. Jaunaren legean iskribatua den bezala: Muthilki guziak, amaren sabela lehenbizikorik idekiko dutenak, Jaunaren aitzinean izanen direla sainduetsiak;

        24. Eta sakrifiziokotzat emateko, Jaunaren legean errana den bezala, bi usoaphal, edo bi etxusokume.

        25. Eta Jerusalemen bazen orduan gizon bat, deitzen zena Simeon; eta zen gizon hura zuzena eta Jainkoaren beldurti, Israelen gozakariaren iguriki zagoena, eta Izpiritu saindua haren baithan zen.

        26. Eta Izpiritu sainduak ezagutarazi zioen, etzuela heriotzea ikhusiren, non etzuen lehenik ikhusten Jaunaren Kristo.

        27. Eta izpirituak erakharri zuen tenplora. Eta nola bere burhasoek baitzerarkaten Jesus haurra, harentzat egiteko legeak manatzen zuena,

        28. Simeonek hartu zuen besoetara, eta benedikatu zuen Jainkoa, eta erran zuen:

        29. Orantxe, Jauna, utziko duzu zure zerbitzaria bakean hiltzera, zure hitzaren arabera;

        30. Ezen ikhusi dute ene begiek zure ganikako Salbatzailea,

        31. Populu guzien begien aitzinera atheratu duzuna,

        32. Jendaki guziak argitu behar dituen zuzia, Israelgo zure populuaren leloa.

        33. Eta ait-amak espantatuak zauden, haurraz erranak ziren solas horien gainean.

        34. Eta benedikatu zituen Simeonek, eta erran zioen haren ama Mariari: Huna ezarria dela haur hau hainitzen galpenetan eta hainitzen salbamendutan Israelen; eta jomen bat bezala, zeinari alde orotarik jazarriko baitzaio;

        35. Eta zeroniri ezpatak iraganen darotzu arima, ager ditezen asko bihotzetako asmuak.

        36. Eta bazen profetesa bat, Ana, Phanuelen alaba, Aserren leinutikakoa; adin handitan sarthua zen, eta neskatxa zelarik hartu senharrarekin bizi izan zen zazpi urthez.

        37. Eta alhargun egotu zen hura laur hogoi eta laur urthetaraino, eta etzen tenplotik aldaratzen, gau eta egun Jauna zerbitzatuz barur eta othoitzetan.

        38. Hura ere ordu berean harat gerthaturik, eman zen Jaunari aithorren bihurtzen, eta haurraz mintzatzen Israelen berrerospenaren iguri zauden guziei.

        39. Jaunaren legearen arabera egin beharrak akhabatu ondoan, itzuli ziren Galileara, Nazaretheko beren hirira.

        40. Bizkitartean haurra hari zen larritzen eta hazkartzen, zuhurtziaz bethea; eta Jaunaren dohaina haren baithan zen.

        41. Eta haren burhasoak urthe oroz Jerusalemera goaten ziren Bazko besta-burutako.

        42. Eta hamabi urthetan zelarik, nola Jerusalemera igan baitziren, besta eguneko ohitzaren arabera,

        43. Besta egunak iragan ondoan gibelerat itzultzen zirenean, Jerusalemen gelditu zen Jesus haurra, eta burhasoak etziren ohartu.

        44. Ustez-eta lagunen andanan zen, egin zuten egun baten bidea, eta beren ahaide eta ezagunetan galdatzen zuten hartaz.

        45. Eta ez baitzuten aurkhitzen, Jerusalemera itzuli ziren haren ondoan.

        46. Eta gerthatu zen, hirur egunen buruan atzeman zutela tenploan, irakhasleen erdian jarria, hari zela hekien entzuten eta hekiei galde egiten.

        47. Eta aditzen zuten guziak harrituak zauden haren umotasunari eta haren ihardesteari.

        48. Hala ikhusi zutenean beraz, balditu ziren; eta erran zioen bere amak: Haurra, zertako egin darokuzu holakorik? Huna zure aita eta ni bihotzminekin ginabiltzala zure ondoan.

        49. Eta ihardetsi zioten: Zertan zinabiltzaten ene bilha? etzinakiten ene Aitari dagozkioten gauzetan behar naizela aurkhitu?

        50. Bainan etzuten ardietsi harek erran solasa.

        51. Eta jautsi zen hekiekin eta goan zen Nazarethera; eta hekien eskupeko bizi zen. Eta haren amak bere bihotzean zaduzkan gauza horiek oro.

        52. Eta Jesus aitzinatuz zihoan zuhurtzian, adinetan, eta grazian, Jainkoaren eta gizonen begietan.

III. KAP.

        1. Bada, Tiberio Zesar enperadore zen hamabortzgarren urthean, Ponzio Pilato Judean gobernadore zelarik, Herodes Galilean tetrarka, haren anaia Filipe Iturean eta Trakonitako eremuan, Lisanias berriz Abilinan;

        2. Ana eta Kaiphas aphez handi zirelarik, Jaunaren hitza mortuan atheratu zitzaioen Joanesi, Zakariasen semeari.

        3. Eta ethorri zen Jordaneko herrialde guzira, erantzunez urrikizko bathaio bat bekhatuen barkhamendutako,

        4. Iskribatua den bezala Isaias profetaren hitzetako liburuan: Mortuan oihuz dagoenaren hitza: Aphain zazue Jaunaren bidea, xuxen zatzue haren bidexkak;

        5. Betheko dire haran guziak, mendiak eta aldapak beheratuko, makhurrak xuxenduko, eta malkharrak bide zelhai eginen,

        6. Eta gizon guziek ikhusiren dute Jainkoa ganikako Salbatzailea.

        7. Erraten zioten beraz haren ganik bethaioaren hartzera ilkhitzen ziren osteei: Sugekumeak, nork erakhutsi darotzuete ethortzekoa den hasarreari ihes egiten?

        8. Egizkitzue beraz urrikizko behar-bezalako eginkariak; ez abia erraten: Guk Abraham dugu aita. Ezen nik derratzuet, Jainkoak harri horietarik umeak eman detzozkeela Abrahami.

        9. Haizkora jadanik arbolaren erroan ezarria da. Edozein arbola fruitu onik ez dakharrena, ebakia eta surat arthikia izanen da.

        10. Eta osteak galdeka hari zitzaizkon, ziotelarik: Zer eginen dugu bada?

        11. Aldiz ihardestean erraten zaroeten: Bi soineko dituenak, gabe denari eman biozo bat; eta jatekorik duenak, orobat egin beza.

        12. Berriz, zerga biltzaileak ere ethorri ziren haren ganik bathaioaren hartzera, eta Joanesi erran zaroten: Nausia, guk zer eginen dugu?

        13. Eta ihardetsi zioten: Zuek deusere ez egin manatua zaitzuenetik gehiago.

        14. Berriz, soldadoek ere galdatu zioten: Eta guk zer eginen dugu? Eta erran zioten: Nihoren gainean ez erabil bortxarik, ez egin bidegabekeriarik; eta zuen soldata aski izan bedi zuren gogara.

        15. Bainan nola populuak uste baitzuen, eta guziek beren baithan baitzerabilkaten hean Joanes ez othe zaitekeen Kristo:

        16. Joanesek guziei ihardetsi zioten erranez: Nitaz denaz, bathaiatzen zaituztet uraz; heldu da ordean nitaz ahaldunagoa den bat, zeinari oinetako lokharrien barraiatzeko dina ez bainaiz; harek bathaiaturen zaituztete Izpiritu sainduaz eta suaz.

        17. Eskuan du bahea, eta garbituren du bere larraina, eta bihia bere bihitegira bilduren du; lastoak berriz, ezin iraungizko suan erreren ditu.

        18. Bertze asko solas on ere populuari ematen ziozkan ongirat deitzean.

        19. Bada, nola erantzuten baitzioen Herodes tetrarkari, Herodias bere anaiaren emaztea gatik eta erabili zituen bertze gaixtakerien ariaz,

        20. Herodesek egin zuen oraino gehiago, eta guzien gainera preso ere ezarri zuen Joanes.

        21. Bada gerthatu zen populu guzia bathaiatzen zenean, eta Jesus ere bathaiatua izanik, othoitzean zagoenean, zerua zabaldu zela,

        22. Eta haren gainera jautsi zen Izpiritu saindua gorphutz itxuran, uso bat iduri; eta mintzo bat egin zen zerutik: Zu zare ene Seme maitea, zure baithan baitadukat nik ene gozoa.

        23. Jesusek, abiatu zenean, bazuen hogoi eta hamar urtheren heina, zelarik, uste zutenaz, Josepen semea; Josep baitzen Heliren seme, Heli Mathatena,

        24. Mathat Lebirena, Lebi Melkirena, Melki Janena, Jane Josepena,

        25. Josep Mathathiasena, Mathathias Amosena, Amos Nahumena, Nahum Hestirena, Hesli Nagjerena,

        26. Nagje Mahathena, Mahath Mathathiasena, Mathathias Semeirena, Semei Josepena, Josep Judasena,

        27. Judas Joanarena, Joana Erresarena, Erresa Zorobabelena, Zorobabel Salathielena, Salathiel Nerirena,

        28. Neri Melkirena, Melki Adirena, Adi Kosanena, Kosan Elmadanena, Elmadan Herrena,

        29. Her Jesusena, Jesus Eliezerrena, Eliezer Jorimena, Jorim Mathatena, Mathat Lebirena,

        30. Lebi Simeonena, Simeon Judarena, Juda Josepena, Josep Jonarena, Jona Eliakimena,

        31. Eliakim Melearena, Melea Menarena, Mena Mathatharena, Mathatha Nathanena, Nathan Dabidena,

        32. Dabid Jeferena, Jese Obedena, Obed Boozena, Booz Salmonena, Salmon Naasonena,

        33. Naason Aminadabena, Aminadab Aramena, Aram Efronena, Efron Pharesena, Phares Judarena,

        34. Juda Jakobena, Jakob Isaakena, Isaak Abrahamena, Abraham Tharerena, Thare Nakorrena,

        35. Nakor Sarugena, Sarug Erragaurena, Erragau Phalegena, Phaleg Heberrena, Heber Salerena,

        36. Sale Kainanena, Kainan Arphatsadena, Arphatsad Semena, Sem Noerena, Noe Lamekena,

        37. Lamek Mathusalerena, Mathusale Henokena, Henok Jaredena, Jared Malaleelena, Malaleel Kainanena,

        38. Kainan Henosena, Henos Sethena, Seth Adamena, Adam Jainkoatena.

IV. KAP.

        1. Bada Jesus Jordanetik itzuli zen Izpiritu sainduaz bethea, eta Izpirituak mortuan erabili zuen

        2. Berrogoi egunez, eta debruak tentatzen zuen. Eta egun hekietan etzuen jan deusere; eta hekiek iragan ondoan, gosetu zen.

        3. Bada, debruak erran zioen: Jainkoaren Semea balin bazare, errozu harri huni ogi bilhaka dadien.

        4. Eta Jesusek ihardetsi zioen: Iskribatua duk, ez dela ogiz bakharrik bizitzen gizona, bainan Jainkoaren ganikako hitz guziz.

        5. Eta debruak eraman zuen mendi gora baten gainera, eta begi itzuli batean erakhutsi ziozkan lurreko erresuma guziak,

        6. Eta erran zioen: Emanen darotzut bothere hori guzia eta horietako ospea; ezen erresuma horiek emanak izan zaizkit, eta nik nahi dudanari ditut ematen.

        7. Baldin beraz adoran jartzen bazare ene aitzinean, zureak izanen dire oro.

        8. Eta ihardestean, Jesusek erran zioen: Iskribatua da: Adoratuko duk hire Jainko Jauna, eta hura bakharrik zerbitzatuko.

        9. Eta debruak eraman zuen Jerusalemera, eta ezarri zuen tenploaren kaskoan, eta erran zioen: Jainkoaren Semea balin bazare, jauz zaite hemendik beheiti.

        10. Iskribatua da ezen, zutaz manatu dituela bere Aingeruak, zu zeitzazten begira;

        11. Eta beren eskuez idukiko zaituztela, beldurrez-eta dinaz behaztopa zadien harrian.

        12. Orduan Jesusek ihardestean erran zioen: Errana duk: Hire Jainko Jauna ez duk tentaturen.

        13. Tentazione horiek oro erabili ondoan, debruak gibelerat egin zuen bertze ordu bateraino.

        14. Eta Izpirituaren eragintzaz, Jesus itzuli zen Galileara, eta haren omena ilkhi izan zen aurkhintza guzira.

        15. Irakhasten hari zen hango sinagogetan, eta handiesten zuten guziek.

        16. Eta ethorri zen Nazarethera, hazia izan zen lekhura, eta larunbat egunean ohi zuen bezala sarthu zen sinagogan, eta irakurtzeko jaiki zen.

        17. Eman zioten Isaias profetaren liburua; eta liburua zabaldu zueneko, atzeman zuen lekhua, zeintan iskribatua baita:

        18. Ene gainean da Jaunaren Izpiritua; hargatik nau gantzutu; igorri nau beharrei ebanjelioaren erantzutera, bihotz erdiratuen sendatzera,

        19. Erantzutera gathibuei berrerospena, eta itsuei argiaren emaitza; zaphatuak direnen libratzera, Jaunaren urrikalmenduzko urthearen, eta sariztapeneko egunaren erantzutera.

        20. Eta liburua hertsi ondoan bihurtu zioen sinagogako buruzagiari eta jarri zen. Eta sinagogan guzien begiak haren gainean zauden.

        21. Eta hasi zitzaioten erraten: Egungo egunean bethetzen da zuen beharriz aditu duzuen iskritura hori.

        22. Eta guziek aithor ematen zioten, eta espantatuak zauden haren ahotik ilkhitzen ziren solasen esker ederrari, eta erraten zuten: Hau ez othe da bada Josepen semea?

        23. Eta erran zioten: Erantzunen darotazue naski errankizun hau: Midikua, senda zazu zure burua; hemen ere, zure herrian egizkitzu hain gauza handiak, nola entzun baitugu Kapharnaumen egin izan ditutzula.

        24. Erran zioten gero: Egiaz derratzuet, profetarik ez dela bere herrian onhetsia izan denik.

        25. Erraten darotzuet egiazki, Eliasen egunetan Israelen baziren asko emazteki alhargun, zerua egon zenean hirur urthe eta sei hilabethez hertsia, gosete handi bat egin baitzen lur guzian.

        26. Eta hekietarik baten ganat ere etzen bidalia izan Elias, bainan bai Sarepta Sidoniakora, emazteki alhargun baten gana.

        27. Eta baziren asko legentsu Israelen Eliseo profetaren egunetan, eta hekietarik nihor etzen garbitu, baizik-ere Naaman Siriarra.

        28. Horiek aditurik, sinagogan guziak suminduraz bethe ziren.

        29. Eta jaiki ziren, eta hiritik iraizi zuten, eta hiria jarria zen mendiko pendoitz muthurrera eraman zuten handik beheiti arthikitzeko.

        30. Bainan hura hekien erditik iraganez goan zen.

        31. Eta jautsi zen Kapharnaum Galileako hirira, eta han irakhasten hari zitzaioten larunbat egunetan.

        32. Eta harritzen ziren haren irakhasmenaz, eskudantziazkoa zelakoz haren solasa.

        33. Eta sinagogan bazen gizon bat debru lohi batek zadukana, eta deihadar egin zuen,

        34. Zerralarik: Utz gaitzatzu; zer da zure eta gure arteko, Jesus Nazaretharra? gure galtzera ethorria othe zare? Badakit nor zaren; Jainkoaren Saindua zare zu.

        35. Eta Jesusek larderiatuz erran zioen: Ago ixilik, eta hoa gizon horren ganik. Eta debruak gizona guzien erdira arthikirik, ilkhi zen haren baitharik, eta etzioen egin minik batere.

        36. Eta ikhara jarri zen guzien gainean, eta beren artean mintzo ziren erranez: Zer da solas hau? ezen buruiopez eta nausitasunekin manatzen ditu izpiritu lohiak, eta goaten dire.

        37. Eta haren omenak jo zituen aurkhintzako toki guziak.

        38. Bada, sinagogatik ilkhirik, Jesus sarthu zen Simonen etxean. Simonen amaginarreba berriz, zen sukhar handi batek hartua, eta othoiztu zuten harentzat.

        39. Eriaren gainera makhurturik, manatu zuen sukharra, eta sukharrak utzi zuen. Eta hura, berehala jaikirik, abiatu zen hekien zerbitzatzen.

        40. Bada, iguzkia etzan zenean, eririk zutenek, asko gaitzekilakoak erakhartzen ziozkaten. Eta Jesusek eskuak bakhotxari gainean ezarriz, sendatzen zituen hekiek.

        41. Hainitzeti ganik berriz, debruak atheratzen ziren oihuka eta erranez: Badakigu Jainkoaren Semea zarela. Bainan dixidatuz etzituen uzten holakorik erratera, bazakitela Kristo zela.

        42. Egundu zenean berriz, ilkhi eta goan zen toki basa batera; eta osteak haren bilha zabiltzan, eta heldu izan ziren haren ganat; eta idukitzen baitzuten etzadien goan hekien ganik,

        43. Jesusek erran zioten: Bertze hiriei ere behar diotet erantzun Jainkoaren erresumako ebanjelioa, ezen hortarako naiz bidalia.

        44. Eta predikatzen zabilan Galileako sinagogetan.

V. KAP.

        1. Bada, gerthatu zen osteek hertsatzen zutela Jainkoaren hitzaren aditzeko, eta zen Jenesaretheko ur-maelaren aldean.

        2. Eta ikhusi zituen bi untzi ur hegian geldituak; arrantzariak berriz, jautsiak ziren eta sareen garbitzen hari.

        3. Simonena zen untzi batera iganik, othoiztu zuen Simon leihorretik gibela zadien aphur bat; eta jarri ondoan, untzitik hari zen osteen irakhasten.

        4. Eta mintzatzetik gelditu zenean, erran zioen Simoni: Egizu zabalerat, eta sareak arthikatzue arrantzatzeko.

        5. Ihardestean Simonek erran zioen: Nausia, gau guzian nekhatu ondoan, ez dugu deus atzeman; bainan zure erranaren gainean, hedatuko dut sarea.

        6. Eta hori egin zutenean, harrapatu zuten nihonereko arrainketa, eta sarea lehertzen zitzaioten.

        7. Eta kheinu egin zioten bertze untziko lagunei ethor zitezen laguntzera. Eta ethorri ziren, eta bethe zituzten bi untzixkak, haletan non hondatzeko heinean baitziren.

        8. Simon Piarresek ikhusi zuenean hori, erori zen Jesusen oinetara, zioelarik: Ene ganik gibela zaite, Jauna, gizon bekhatore bat bainaiz ni.

        9. Alabainan lazturak hartu zituen, egin zuten arrantzaren ariaz, hura, harekilakoak,

        10. Eta orobat Jakobe eta Joanes, Zebedeoren semeak, zeinak baitziren Simonen lagunak. Eta Simoni erran zioen Jesusek: Ez izi, hemendik aitzinat gizon atzemaile izanen zare.

        11. Eta untziak leihorrerat ekharri ondoan, guziak utzirik, jarraiki ziren Jesusi.

        12. Eta gerthatu zen hango hirietarik batean zelarik, han bazela gizon bat legenez bethea; eta ikhusirik Jesus, ahuspez erori zen eta othoiztu zuen, zioelarik: Jauna, nahi baduzu, garbi nezakezu.

        13. Eta eskua hedatuz ukitu zuen, zerralarik: Nahi dut, garbi zaite. Eta han berean goan zitzaioen legena.

        14. Eta Jesusek manatu zioen nihori etziozon aipha, eta erran zioen: Zoaz ordean, aphezaren aitzinera ager zaite, eta zure garbitzearen ariaz eskaint zazu Moisesek manatu duena, lekhukotasunetan izan dezaten.

        15. Bada, hartazko haroa bazabilan geroago eta gehiago, eta oste handiak biltzen ziren entzutera, eta beren gaitzetarik sendatzera.

        16. Aldiz hura, mortura baztertzen eta othoitzean egoten zen.

        17. Eta egun batez gerthatu zen jarririk irakhasten hari zela. Eta Farisauak eta legearen irakhasleak, Galileako eta Judeako herri guzietarik eta Jerusalemetik ethorririk, jarriak zauden; eta Jaunaren ahalak eragiten zuen eriak sendatuz.

        18. Eta hara gizon batzuek ohean zakhartela bertze gizon bat enblai zena; eta hura barnera sarthu nahiz eta Jesusen aitzinean ezarri beharrez zabiltzan.

        19. Eta ez aurkhitzenez nondik hura sar ostearen ariaz, igan ziren hegaztegira, eta handik beheiti igorri zuten bere ohearekin guzien erdira, Jesusen aitzinera.

        20. Hekien sinhestea ikhusirik, Jesusek erran zuen: Gizona, barkhatzen zaizkitzu zure bekhatuak.

        21. Eta Iskribauak eta Farisauak gogoetaka hasi ziren, ziotelarik: Nor da burho erraile hau? nork barkha detzazke bekhatuak, Jainkoak berak baizik?

        22. Jesusek ordean ezagutu baitzituen hekien gogoetak, ihardestean erran zioten: Zer gogoeta derabilazue zuen bihotzetan?

        23. Zer da errexenik, erratea: Barkhatuak zaizkitzu zure bekhatuak; ala erratea: Xuti zaite eta ibil?

        24. Jakin dezazuen gizonaren Semeak baduela lurraren gainean bekhatuen barkhatzeko ahala, erran zioen enblaiari: Nik derratzut, xuti zaite, har zazu zure ohea, eta zoaz etxerat.

        25. Eta berehala hekien aitzinean jaikirik, hartu zuen bere azpiko ohea; eta Jainkoa goretsiz goan zen bere etxerat.

        26. Eta durduzadurak hartu zituen guziak, eta handiesten zuten Jainkoa. Eta lazturaz betherik, erraten zuten: Ala gauza espantagarriak baititugu egun ikhusi

        27. Eta horien ondoan ilkhi zen Jesus, eta ikhusi zuen zerga biltzaile bat, Lebi deitzen zena, zerga bildegian jarria, eta erran zioen: Jarraik zakizkit.

        28. Eta oro utzirik, jaiki eta jarraiki zitzaioen.

        29. Eta Lebik barazkari handi bat eman zioen bere etxean; eta baziren zerga biltzaile moltzo handi bat eta bertze asko hekiekin mahainean.

        30. Eta Farisauak eta hango Iskribauak marmaraka hari ziren, Jesusen dizipuluei erraten ziotelarik: Zergatik jaten eta edaten duzue zerga biltzaile eta bekhatoreekin?

        31. Eta ihardetsiz, Jesusek erran zioten: Sasual direnek ez dute midiku beharrik, bai ordean eri direnek.

        32. Ez naiz ethorri urrikira deitzera prestuak, bai ordean bekhatoreak.

        33. Hekiek berriz, erran zioten: Zergatik Joanesen dizipuluek egiten dituzte barurak usu Farisauek bezala, eta othoitzetan egoten dire, eta zureek jaten eta edaten baitute?

        34. Jesusek erran zioten: Barur eragin othe diozokezuete ezkonberriaren lagunei, ezkonberria berekin duteno?

        35. Bainan ethorriren dire egunak, khenduko baitzaiote ezkonberria; orduan, egun hekietan eginen dute barur.

        36. Atheratu zioten berriz, iduripen hau ere: Nihork ez dio soineko berritik ihetxeari pedaxurik ematen; bertzela hausten du berria, eta pedaxua ez dihoakio berritik zaharrari.

        37. Eta nihork ez du arno berria zahagi zaharretan ezartzen; bertzela arno berriak lehertuko ditu zahagiak, eta ixuriko da bera, eta zahagiak galduko.

        38. Bainan arno berria zahagi berrietan da ezartzeko, eta hala batzuek eta bertzeak begiratzen dire.

        39. Eta nihork arno zaharretik edaten duenean, ez du berehala berritik nahiko, dioelakoz: Hobea da zaharra.

VI. KAP.

        1. Bada, gerthatu zen larunbat bigarren-lehen batez, ogi landetarik iragaiten zelarik Jesus, haren dizipuluek ogi buruak hartzen, eta eskuetan murruskatuz jaten zituztela.

        2. Eta Farisauetarik zenbaitek erraten zioten: Zertako egiten duzue larunbatez haizu ez dena

        3. Jesusek hekiei ihardestean, erran zuen: Ez duzue hau ere irakurtu zer egin izan zuen Dabidek, bera eta harekin zirenak ere bai, gosez zaudezen aldi batez;

        4. Nola sarthu zen Jainkoaren etxean, eta hartu zituen eskaintzako ogiak, eta jan eta bere lagunei ere eman zuen, hekietarik jatea etzen arren sori, bakharrik aphezei baizik?

        5. Eta erraten zaroeten: Gizonaren Semea larunbataren ere nausi da.

        6. Berriz, bertze larunbat batez gerthatu zen sinagogan sarthu zela, eta irakhasten hari zen; eta han bazen gizon bat esku eskuina iharra zuena.

        7. Bada Iskribauek eta Farisauek begia zadukaten hean larunbat egunez sendatuko othe zuen, nonbatik jasarbide zerbait aurkhitu nahiz.

        8. Bainan Jesusek ezagutzen zituen hekien gogoetak, eta erran zioen esku iharra zuen gizonari: Jaiki zaite eta eman zaite erdi hortan. Eta xutiturik, erdian gelditu zen.

        9. Aldiz hekiei buruz Jesusek erran zuen: Galdatzen darotzuet hean larunbat egunez ongi egitea, ala gaizki egitea denez haizu; biziaren ematea ala khentzea?

        10. Eta guziei inguruan begiraturik, erran zioen gizonan: Heda zazu eskua. Eta hedatu zuen: eta sasualdu zitzaioen.

        11. Bada, horrek erhotu zituen; eta beren artean mintzo ziren hean zer eginen zioten Jesusi.

        12. Berriz, egun hekietan othoitzera mendira goan zen, eta gaua iragan zuen Jainkoari othoitzean.

        13. Eta eguna ethorri zenean, deithu zituen bere dizipuluak, eta hekietarik hautatu zituen hamabi (eman ere zioten Apostoluen izena),

        14. Simon, zeina deithu baitzuen Piarres, eta Andres haren anaia, Jakobe eta Joanes, Filipe eta Bartholome,

        15. Mathiu eta Thomas, Jakobe Alpheorena eta Simon, khartsua deitzen zena;

        16. Juda, Jakoberen anaia, eta Judas Iskariot, zeinak saldu baitzuen gero.

        17. Eta hekiekin jausten zelarik, baratu zen toki ordoki batean, eta harekin haren dizipulu araldea eta Judea guzitik, Jerusalemetik, eta. Tirreko eta Sidongo itsas-bazterretarik populu oste handi bat,

        18. Zeina ethorri baitzen haren entzutera eta bere eritasunetarik sendatzera. Eta izpiritu lohiek zerabilzkatenak ere sendatzen ziren.

        19. Eta oste guzia zabilan hura ukitu beharrez; zeren haren ganik ilkhitzen baitzen eragindura bat, guziak sendatzen zituena.

        20. Orduan bere dizipuluetara begiak goititurik, erran zuen: Dohatsu beharrak, zeren zuena baita Jainkoaren erresuma.

        21. Dohatsu orai gose zaretenak, ezen aseko zarete. Dohatsu orai nigarretan zaretenak, zeren boztuko baitzarete.

        22. Dohatsu zarete izanen, noiz-etare gizonek baitzaituztete gaitzetsiko, bereziko, eskarniatuko, eta zuen izena dutenean gaixtotzat arbuiatuko gizonaren Semearen ariaz.

        23. Boz eta jauz zaitezte egun hartan; ezen hara zuen saria handia dela zeruan; horien aitek alabainan hola-hola egiten zaroetan profetei.

        24. Bainan zorigaitz zuei, aberatsak; zuekin baituzue zuen gozoa.

        25. Zorigaitz zuei, aseak zaretenak, zeren gosez egonen baitzarete. Zorigaitz zuei, orai irriz zaudeztenak; zeren eginen baituzue nigar eta marraska.

        26. Zorigaitz zuei, laudatuko zaituztetenean gizonek, ezen hala-hala egiten zaroeten horien arbasoek profeta-aizunei.

        27. Bainan zuei, entzuten nauzuenei derratzuet nik: Maitha zatzue zuen etsaiak; ongia egiozuete gaizki begiratzen darotzuetenei.

        28. Ongi mintza zaitezte, zuetaz gaizki mintzo direnentzat, othoitzak egizkitzue zuetaz belzkeria erraten hari direnentzat.

        29. Eta mathela batean jotzen zaituenari phara diozozu bertzea ere; eta soingainekoa eramaten darotzuena ez debeka hartzetik barnekoa ere.

        30. Berriz, edozeinek galda dezazun, emozu; eta zurea khentzen darotzunari ez bihurraraz.

        31. Eta nola nahi baituzue egin dezazueten gizonek, hala zuek ere egin diozozuete.

        32. Eta baldin zuek maite zaituztetenak badire zuek maite ditutzuenak, zer izanen da zuen eskerra? ezik gaixtaginek ere maite dituzte beren maithatzaileak.

        33. Eta baldin zuen ongi egileei egiten badiozuete ongia, zer izanen da zuen eskerra? ezik gaixtaginek ere egiten dute horrenbertze.

        34. Eta hainei, mailegutan ematen baduzue, zeinen ganik igurikitzen baituzue ordaina, zer izanen da zuen eskerra? ezik gaixtaginek ere gaixtaginei maileguz ematen diote, bertze hainbertzeren izatekotan.

        35. Guzia gatik maitha zatzue zuen etsaiak; ongia egizue eta mailegua eman, handik deusere iguriki gabe, eta zuen saria izanen da handia, eta Guziz-Goraren seme zarete izanen; ezen ona da hura eskergabe eta gaixtaginentzat.

        36. Urrikalmendutsu zaitezte beraz izan, zuen Aita urrikalmendutsu den bezala.

        37. Ez juia, eta etzarete juiatuak izanen; ez kondena, eta etzarete izanen kondenatuak; barkha zazue, eta barkhaturen zaitzue;

        38. Emazue, eta emanen zaitzue; neurri ona, asea, higitua eta gaindi dihoana emanen zaitzue altzora. Ezen zein neurriz ere neurtu baitukezue, hartaz beraz zuei neurturen zaitzue.

        39. Atheratzen zioten oraino iduripen bat: Itsua izan othe ditake itsu bidari? ez othe dire biak errekara eroriko?

        40. Dizipulua ez da nausia baino gehiago; bainan dizipulua perfeta da, nausia bezalakoa balin bada.

        41. Nolaz ikhusten duzu bada anaiaren begian izpia, eta zure begian ez ohartzen lazari?

        42. Edo nola derrokezu zure anaiari: Anaia, zaude khen dezazudan phits bat begitik, etzarenean ohartzen zure begian lazari? Itxura-ederrekoa, lehenik khen zazu zure begitik laza; eta gero abia zaite zure anaiari idokitzen begitik phitsa.

        43. Ez da alabainan ona, fruitu tzarrak dakharzkan arbola; ez-eta tzarra, fruitu onak dematzana.

        44. Ezen arbola bakhotxa bere fruitutik da ezagun. Elhorrietarik alabainan ez da pikorik biltzen, ez-eta lapharretan mahats molkhorik.

        45. Gizon onak bere bihotz onetik atheratzen du ongia; eta gaixtoak, bere bihotz gaixtotik gaizkia. Alabainan ahoa bihotzeko gaindiduratik da mintzo.

        46. Nolaz bada deitzen nauzue: Nausia, Nausia; eta nik derradana ez egiten?

        47. Ene gana dathorrena, ene hitzak entzun eta egiten dituena, haina noren iduriko den erakhutsiko darotzuet:

        48. Harek iduri du etxe egiten hari den gizona, zeinak behera baiterama erreka, eta asentuak harriaren gainean jartzen baititu. Uholde bat eginik, uharrak jo du haren etxea eta ez du khordokatu ahal, zeren harriaren gainean baitzen asentatua.

        49. Aldiz aditzen duenak eta ez egiten, hainak iduri du, asenturik gabe lurraren gainean etxe egiten hari den gizona: ibaiak jo du etxea, eta berehala lurrera goan da, eta handia izan da etxe hartako desmasia.

VII. KAP.

        1. Bada, solas horiek oro akhabatu zituenean populuaren aitzinean, sarthu zen Kapharnaumen.

        2. Eta bazen Ehuntari baten muthila, bere nausiak hainitz maite zuena, gaitzak hartua eta hiltzekotan.

        3. Eta aditurik Jesusen aiphua, Ehuntariak bidali ziozkan Juduetarikako zahar zenbait, othoiztuz ethor zadien, eta salba zezan haren sehia.

        4. Eta haukiek ethorri zirenean Jesusen gana, hertsatuki othoizten zuten, zerrotelarik: Merezi du hori egin dezazun harentzat.

        5. Maite du ezen gure jendakia, eta berak egin izan daroku sinagoga.

        6. Jesus hekiekin zihoan beraz, eta orduko etzelarik etxetik urrun, Ehuntariak igorri ziozkan bere adiskide batzu, zioelarik: Jauna, ez har nekherik; ezen ez dut merezi sar zaitezen ene leihorrean.

        7. Hargatik ere ez dut uste izatu, aski naizela neroni zure bidera ethortzeko; bainan errazu hitz bat, eta sendatuko da ene muthila.

        8. Ezen ni ere bertzeen manuko naiz, ditudalarik soldadoak ene azpiko; eta erraten diot huni: Zoaz; eta badoha; eta bertze horri: Zato; eta heldu da; eta ene sehiari: Egizu hau; eta egiten du.

        9. Hori aditurik, espantatu zen Jesus; eta itzuliz ondotik zarraizkon osteen aldera, erran zuen: Egiaz derratzuet, ez dudala Israelen ere horrenbertzeko sinhestea aurkhitu.

        10. Eta bidaliak izan zirenak etxeratu zirenean, sendatua atzeman zuten eri izatu sehia.

        11. Gero Jesus bazihoan Naim deitzen den hirira, eta harekin zihoazen haren dizipuluak eta jendetze handi bat.

        12. Bada, hiriko athera hurbildu zenean, hara hil bat ekhartzen zutela, bere amaren ume bakharra, eta alharguna zen ama; eta harekin bazen hiriko jende hainitz.

        13. Jaunak ikhusi zuenean emaztekia, urrikalmenduak harturik, erran zioen: Nigarrik ez egin.

        14. Eta hurbildu, eta ukitu zuen khutxa. (Bada ekharleak gelditu ziren.) Eta erran zuen: Gizon gaztea, nik derratzut, jaiki zaite.

        15. Eta hila zena jarri zen, eta mintzatzen hasi; eta Jesusek eman zioen bere amari.

        16. Lazturak berriz, hartu zituen han ziren guziak; eta handiesten zuten Jainkoa erranez: Ala profeta handia jaiki baita guthartean! Jainkoak ikhusi du bere populua.

        17. Eta hortazko solasak jo zituen Judea guzia eta inguruetako tokiak.

        18. Eta Joanesi bere dizipuluek ekharri ziozkaten berri horiek oro.

        19. Eta Joanesek deithurik bere dizipuluetarik bia, Jesusen gana bidali zituen, zioelarik: Zu zare ethortzekoa zarena, ala bertze baten iguri gaude?

        20. Gizon hekiek Jesusen gana ethorri zirenean, erran zioten: Joanesek igorri gaitu zure gana, dioelarik: Zu zare ethortzekoa zarena, ala bertze baten iguri gaude?

        21. (Bada ordu berean sendatu zituen hainitz beren gaitz, zauri eta izpiritu gaixtoetarik, eta asko itsuri eman zioten argia.)

        22. Eta ihardestean erran zaroeten: Goanik errozue Joanesi zer duzuen aditu eta ikhusi: Itsuek ikhusten dutela, mainguak badabiltzala, legentsuak garbitzen direla, gorrek aditzen dutela, hilak bizten direla, beharrei erantzuten zaiotela ebanjelioa;

        23. Eta dohatsu nitaz gaizbide harturen ez duena.

        24. Eta Joanesen mandatariak gibelerat goan zirenean, Joanesez osteei abiatu zen erraten: Zeren ikhustera goan zarete mortura? haizeak derabilan khanabera baten?

        25. Bainan zeren ikhustera goan zarete? soineko guriz jauntzia den gizon baten? Hara, erregeen jauregietan dire ederki jauntziak eta atsegin-pean bizi direnak.

        26. Zeren ikhusten izatu zarete bada? profeta baten? Bai segur, derratzuet, eta profeta baino handiagoaren:

        27. Hura da, zeintaz iskribatua baita: Huna non zure begithartearen aitzinean dudan igortzen ene aingerua, zure aitzinean zure bidea aphainduren darotzuna.

        28. Ezen nik derratzuet: Emaztekien umeen artean Joanes Baptista baino profeta handiagorik nihor ez da. Bainan Jainkoaren erresumako xumeena, hura baino handiago da.

        29. Eta hori aditurik, populu eta zerga biltzaile, Joanesen bathaioaz bathaiatuak izan ziren guziek aithor bihurtzen zioten Jainkoari.

        30. Bainan Farisau eta legearen irakhasle, haren eskutik bathaiatuak etzirenek, beren bihotzetan arbuiatu zuten Jainkoaren mezua.

        31. Bada, Jaunak erran zuen: Noren iduriko erranen dut direla mende huntako gizonak? eta nor dute iduri?

        32. Iduri dute haur batzu, plazan jarriak eta elkharri mintzo direnak, diotelarik: Jo darotzuegu xirola, eta etzarete dantzatu; egin darotzuegu deithore, eta nigarrik egin ez duzue.

        33. Ezen ethorri da Joanes Baptista, ez duelarik ez ogirik jaten, ez arnorik edaten, eta diozue: Debrua du.

        34. Ethorri da gizonaren Semea, ogia jaten duena eta arnoa edaten, eta diozue: Huna ezin asezko gizon eta arno edale bat, zerga biltzaileen eta bekhatoreen adiskidea.

        35. Bainan zuhurtziak bere ume guzien aithorra badu.

        36. Bada Farisauetarik batek othoizten zuen harekin jatera. Eta Farisauaren etxera sarthurik, jarri zen mahainean.

        37. Eta hara, hirian zagoen emazteki lilitxo batek jakin zueneko mahainean zela Farisauaren etxean, ekharri zuen albatrazko untzi bat gantzugailuz bethea.

        38. Eta gibeletik zagoelarik haren oinetan, hasi zitzaion bere nigarrez oinen bustitzen, eta xukhatzen buruko ileez, eta musu ematen zioten, eta gantzugailuaz gantzutzen zituen.

        39. Bada hori ikhustean, Jesus deithu zuen Farisauak bere baithan egiten zuen: Hau profeta balitz, balakike segur nor eta nolakoa den ukitzen hari zaioen emaztekia; emazteki galdu bat baita.

        40. Eta Jesusek hitza hartuz, erran zioen: Simon, badut zerbait zuri errateko. Eta harek ihardetsi zuen: Errazu, Nausia.

        41. Hartzedun batek bazituen bi zorduru; batek zor ziozkan bortz ehun denario, bertzeak berrogoi eta hamar.

        42. Bainan nola ez baitzuten bihurtzekorik, barkhatu zioten biei. Zeinek du beraz maiteenik?

        43. Ihardestean Simonek erran zuen: Ene idurira, gehienik barkhatua izan zuenak. Eta Jesusek erran zioen: Ongi mintzatu zare.

        44. Eta emaztekiaren alderat itzulirik, Simoni erran zioen: Ikhusten duzu emazteki hau? Sarthu naiz zure etxean; urik ez darotazu oinentzat eman; hunek aldiz nigarrez busti eta bere ileez xukhatu darozkit.

        45. Ez darotadazu musu bat eman; hau aldiz, sarthu denetik, ene oinen musukatzetik ez da baratu.

        46. Olioz ez darotadazu gantzutu burua; hunek ordean gantzugailuz gantzutu ditu ene oinak.

        47. Aria horiez derratzut nik: Hoben hainitz zaizkio barkhatzen, zeren hainitz duen maithatu; aldiz gutiago barkhatzen zaioenak, gutiago du maithatzen.

        48. Emaztekiari berriz, erran zioen: Barkhatuak zaizkitzu zure bekhatuak.

        49. Eta harekin mahainean zirenak abiatu ziren beren baithan erraten: Nor da hau, bekhatuak ere barkhatzen baititu?

        50. Bainan Jesusek erran zioen emaztekiari: Zure sinhesteak salbatu zaitu; zoaz bakearekin.

VIII. KAP.

        1. Hau izan zen gero: Jesus hiri-herriak gaindi zabilan erantzunez eta hedatuz Jainkoaren erresumako ebanjelioa; eta harekin ziren hamabiak,

        2. Eta emazteki batzu, izpiritu gaixtoetarik eta eritasunetarik sendatuak; Maria, Magdalena deitzen zutena, zeina ganik zazpi debru ilkhi baitziren;

        3. Joana, Herodesen etxegizonaren, Kusaren emaztea, Susana eta bertze asko, beren ahaletarik laguntzen zutenak Jesus.

        4. Bada nola jendetze handiak bildu eta lehiaka haren gana hirietarik heldu baitziren, erran zaroeten iduripenetan:

        5. Erailea ilkhi zen bere haziaren eraitera; eta erraten zuelarik, liphar bat erori zen bide bazterrera; eta ostikatua izan zen, eta zeruko xoriek jan zuten.

        6. Eta bertze bat erori zen hartsu batera; eta sorthu ondoan ihartu zen, hezadurarik etzuelakoz.

        7. Eta bertze bat erori zen laphardira; eta lapharrak harekin batean handiturik, itho zuten.

        8. Eta bertze bat lur onera zen erori; eta sorthurik eman zuen ehunetan bertze hainbertze. Horiek erratean, oihu egiten zuen: Aditzeko beharririk duenak, adi beza.

        9. Bada, bere dizipuluek galdatzen zioten zer erran nahi zuen parabola horrek.

        10. Jesusek erran zaroeten: Emana zaitzue zuei ezagut dezazuen Jainkoaren erresumako misterioa; bainan bertzeei, iduripenetan; ikhustean ez dezaten ikhus, entzutean ez dezaten adi.

        11. Hau da beraz parabola: Hazia, Jainkoaren hitza da.

        12. Berriz, bide bazterreko bihiak, dire aditzen dutenak; heldu da gero debrua, eta hekien bihotzetarik khentzen du hitza, sinhetsiz ez ditezen salba.

        13. Aldiz, hartsura eroriak, dire, aditu ondoan, hitza gogotik onhesten dutenak; ez dute ordean errorik, aphur bateko baita hekien sinhestea, eta ukho egiten baitute tentazioneko orduan.

        14. Berriz, laphardira eroriak, dire entzun dutenak, eta gero ardurek, aberastasunek, bizitzeko atseginkeriek ithotzen dituzte, eta fruiturik ez dakharte.

        15. Bada, lur onerat eroriak, hainak dire zeinek bihotz on eta guziz onean hartu eta iduki baitute hitza, eta jasankortasunaren bidez fruitu ekhartzen baitute.

        16. Nihor ez da, berriz, kriselua biztu eta untzi batez estaltzen, edo ohe azpian ezartzen duenak; bainan ganderailuaren gainean ezartzen du, sartzen direnek ikhus dezaten argia.

        17. Ezen ez da gauza itsurik argituren ez denik, ez-eta gorderik ezagutuko eta agerira ethorriren ez denik.

        18. Ikhusazue beraz nola entzuten duzuen. Ezen duenari emanen zaio; eta gabe denari, bere ustez duena ere khenduko zaio.

        19. Bada, haren ama eta anaiak ethorri ziren haren gana, eta ezin hurbil zitzaizkioken jende murruaren ariaz.

        20. Eta erran zioten berria: Zure ama eta anaiak, zu ikhusi nahiak daude kanpoan.

        21. Jesusek ihardetsi zioten: Ene ama eta anaiak, hainak dire zeinek Jainkoaren hitza entzuten eta bethetzen baitute.

        22. Gerthatu zen bada, egun batez bere dizipuluekin igan zela untzitto batera, eta erran zaroeten: Goazen uraz haindira. Eta abiatu ziren.

        23. Eta bazihoazelarik, lokhartu zen; eta haize buhunba jautsi zen ur-maelara; eta urez bethetzen ziren eta galtzeko zoritan ziren.

        24. Orduan hurbildurik, iratzarri zuten, ziotelarik: Nausia, galtzera goaz. Bainan harek, jaikirik larderiatu zituen haizea eta ureko phesia, eta gelditu ziren, eta jabaldura egin zen.

        25. Hekiei berriz, erran zioten: Non da zuen sinhestea? Hekiek beren izialduran, harrituak zauden beren artean, ziotelarik: Nor uste duzue dela hau, haizeari eta itsasoari manatzen baitiote, eta horiek entzuten baitute?

        26. Eta jo zuten Jerasatarren eremuetara, zeinak Galilearen parrean baitire.

        27. Eta leihorrera jautsi zenean Jesus, aitzinera ethorri zitzaioen gizon bat, debruak hartua aspaldi hartan, soinekorik erabiltzen etzuena, eta ez etxetan, bainan hobietan zagoena.

        28. Ikhusi zueneko Jesus, haren aitzinean erori zen, eta deihadar eginez, erran zioen: Jesus, Jainko Guziz-Goraren Semea, zer da zure eta ene arteko? othoi-othoi, ez jasanaraz niri.

        29. Ezen Jesusek izpiritu lohiari manatzen zioen, ilkhi zadien gizon haren barnetik. Alabainan debruak harrapatua zadukan aspaldi hartan; eta gathez tinkatzen zuten, eta oin burdinez idukia zelarik, burdinak trenkatzen zituen, eta debruak mortua gaindi erabiltzen zuen.

        30. Bada, Jesusek galdatu zioen: Zer duk izena? Eta ihardetsi zuen: Andana; zeren hainitz debru baitziren gizon hartan sarthuak.

        31. Eta othoizka zagozkion, etzetzan lezera mana.

        32. Bainan han baitzen urde hanitz mendian alhan zirenak, debruek orhoiztu zuten utz zetzan hekietan sartzera; eta haizu eman zioten.

        33. Beraz debruak gizonaren baitharik ilkhi eta urdeetan sarthu ziren; eta urdaldea tarrapatan gain-behera jauzi zen urera, eta itho ziren guziak.

        34. Alharazleek ikhusi zuteneko zer zen gerthatu, ihes egin eta berria eraman zuten hirira eta bazterretara.

        35. Bada, jendeak ilkhi ziren zer gerthatu zen ikhustera, eta Jesusen gana ethorri ziren, eta aurkhitu zuten, debruek utzi gizona, Jesusen oinetan jarria, soinekoz jauntzia, eta tentu onarekin; eta izitu ziren.

        36. Ikhusleek berriz, erran zaroeten, nola izan zen andanatik sendatua.

        37. Eta Jerasatarren lurreko populu guziak othoiztu zuen urrun zadien hekien ganik; alabainan izialdura handiak hartuak ziren. Jesus beraz, untzirat iganik, gibelerat goan zen.

        38. Eta debruek utzi gizona othoizka zagokon har zezan berekin; bainan Jesusek igorri zuen, zioelarik:

        39. Bihur zaite zure etxerat, eta ezagutaraz zazu zein gauza handiak egin dituen Jainkoak zuretzat. Eta goan zen, hiri guzia gaindi erantzunez zenbateko gauzak harentzat egin zituen Jesusek.

        40. Bada, gerthatu zen oste batek hartu zuela Jesus itzuli zenean; ezen iguri zagozkion guziak.

        41. Eta hara ethorri zitzaioela Jairo deitzen zen gizon bat, eta hura sinagogako buruzagia zen: eta erori zen Jesusen oinetara, othoizten zuelarik sar zadien haren etxean,

        42. Zeren alaba bakhar bat baitzuen, hamabi urtheren ingurutsukoa, eta hiltzera zihoana. Eta gerthatzen zen, Jesus zihoalarik, hertsatzen zuela osteak.

        43. Eta bazen emazteki bat hamabi urthe hartan odol jauste batekin, midikutan bore izate guzia xahutu zuena, eta nihork ezin sendatu baitzuen.

        44. Hurbildu zen gibeletik, eta ukitu zuen Jesusen soinekoaren litsa, eta han berean gelditu zen haren odol jaustea.

        45. Eta Jesusek erran zuen: Nor da ukitu nauena? Bada, guziek ukhatzen baitzuten, Piarresek eta harekin zirenek erran zuten: Nausia, osteek hertsatzen eta nekhatzen zaituzte, eta diozu: Nork ukitu nau?

        46. Eta Jesusek erran zuen: Norbaitek ukitu nau; ezen ezagutu dut indar bat ene ganik atheratzen.

        47. Ikhusirik beraz ezin gorde zela, emaztekia ikharan ethorri zen eta Jesusen oinetara erori; eta populu guziaren aitzinean ezagutarazi zuen zergatik ukitu zuen, eta nola izan zen berehala sendatua.

        48. Eta Jesusek erran zioen: Haurra, zure sinhesteak salbatu zaitu; zoaz bakean.

        49. Oraino mintzo zelarik, norbait ethorri zen sinagogako buruzagiaren gana, erraten zioelarik: Hil da zure alaba; ez akhiaraz gehiago Nausia.

        50. Jesusek berriz, hori aditurik, ihardetsi zioen neskatxaren aitari: Ez izan beldur; bakharrik sinheste izan zazu, eta atheratuko da.

        51. Etxera heldu zenean, etzuen nihor utzi berekin sartzera, baizik-ere Piarres, Jakobe, Joanes eta neskatxaren aitamak.

        52. Bada, nigarrez eta haurraren deithoratzen hari ziren guziak. Eta Jesusek erran zuen: Nigarrik ez egin; haurra ez da hila, bainan lo dago.

        53. Eta irri egiten zioten, baitzakiten hila zela.

        54. Harek ordean, eskutik harturik, oihu egin zioen, zerralarik: Neskatxa, jaiki zaite.

        55. Eta bihurtu zitzaioen hatsa, eta jaiki zen berehala. Eta Jesusek manatu zuen jatera eman ziozoten.

        56. Orduan harritu ziren haren burhasoak eta Jesusek debekatu zioten nihori ere erratea zer gerthatu zen.

IX. KAP.

        1. Bada, hamabi apostoluak bilarazirik, Jesusek eman zioten indar eta esku debru guzien gainean, eta eritasunen sendatzeko.

        2. Eta igorri zituen Jainkoaren erresumaren erantzutera eta erien sendatzera.

        3. Eta erran zioten: Ez duzue bideko deusere eramanen, ez makhila, ez murtxila, ez ogi, ez diru; eta ez ditutzue bi aldagarri izanen.

        4. Eta edozein etxetan sar zaitezten, zaudezte han, eta handik ez ilkhi.

        5. Eta nonbaitko jendeek ez bazaituzte nahi; hiri hartarik ilkhirik, iharrosazue zuen oinetako herrautseraino, lekhukotasuntzat hekien gain.

        6. Goanik beraz, inguruka zabiltzan herriz herri, ebanjelioa erantzunez eta orotan eriak sendatuz.

        7. Bada, Herodes tetrarkak, aditzen zituen Jesusen egintza guziak, eta etzakien zer sinhets, baitzioten

        8. Batzuek, Joanes zela hiletarik biztu; bertzeek, Elias zela agertu; bertzeek berriz, beihalako profetetarik bat zela biztu.

        9. Eta zioen Herodesek: Joanesi moztu diot lephoa: Nor da beraz hau zeintaz aditzen baititut horrelako gauzak? Eta hura ikhusi beharrez zabilan.

        10. Apostoluak gibelerat itzuli ziren, eta Jesusi erran zioten zer-eta-zer egin zuten; eta hekiek berekin harturik, aldaratu zen Bethsaidako eremuetako basa bazter batera.

        11. Jendeek jakin zutenean hori, goan zitzaizkon ondotik; Jesusek ongi hartu zituen, eta Jainkoaren erresumaz mintzatu zen hekiei eta sendatzen zituen osasun beharretan zirenak.

        12. Bainan aphaltzen hasia zen eguna; eta hurbildurik, hamabiek erran zioten: Igor zazu jendea, inguruetan diren herri eta bazterretxeetara goanez, aurkhi dezaten atherbe eta jateko; ezik hemen toki basan gare.

        13. Jesusek ordean erran zioten: Zeronek emozuete jatera. Hekiek aldiz ihardetsi zuten: Ez dugu gehiago bortz ogi eta bi arrain baizik; non ez garen goaten jendetze horren guziarentzat jateko erostera.

        14. Baziren bada bortz mila gizonen heina. Erran zioten gero bere dizipuluei: Jarrarazkitzue jaleak berrogoi eta hamarreko andanaka.

        15. Eta hala egin zuten, eta jarrarazi zituzten oro.

        16. Orduan bortz ogiak eta bi arrainak harturik, Jesusek zerura begiratuz, benedikatu zituen; hautsi eta eman ziozkaten bere dizipuluei, ezar zetzazten populuaren aitzinean.

        17. Eta jan zuten guziek eta ase ziren; eta gelditu zenetik, goititu ziren hamabi saski puskaz betheak.

        18. Eta gerthatu zen, bakharrik othoitzean zen batez, dizipuluak ere harekin zirela; eta galdegin zaroeten: Nor naizela dio jendeak?

        19. Eta hekiek ihardetsi eta erran zioten: Joanes Baptista, bertze batzuek Elias; bertze batzuek diote berriz, aitzineko profetetarik bat biztu dela.

        20. Berei aldiz erran zioten: Zuek berriz, nor naizela diozue? Simon Piarresek ihardetsiz erran zuen: Jainkoaren Kristo.

        21. Bada, nihori etziozoten aipha larderiarekin manatu zituen Jesusek,

        22. Zioelarik: Premia da alabainan gizonaren Semeak hainitz jasan dezan, arbuiatua izan dadien zaharrez eta aphezetako aitzindariez eta Iskribauez, hila izan eta hirugarren egunean bitz dadien.

        23. Aldiz guziei erraten zaroeten: Norbait ene ondotik ethorri nahi bada, egin biozo bere buruari ukho, har beza egun oroz soinera bere gurutzea, eta jarraik bekit.

        24. Ezen nork-ere bere bizia nahiko baitu zaindu, galduren du; eta bere bizia ene ariaz galduko duenak, begiraturen du.

        25. Izatez, zer luke gizonarentzat balio, mundu guzia irabaz baleza ere, bainan bere burua gal eta bere zorigaitza egin baleza?

        26. Alabainan nitaz eta ene hitzez ahalkatuko dena, gizonaren Semea ere hartaz ahalkaturen da, ethorriko denean bere ospearen erdian, eta Aitarenean eta Aingeru dohatsuenean.

        27. Bada, nik derratzuet egiaz, hemen daudezenetarik badire heriotzea jasanen ez dutenak, ikhus dezaten arteo Jainkoaren erresuma.

        28. Bazen zortzi egunen heina solas horiek iduki zituela, eta hartu zituen Piarres, Jakobe eta Joanes, eta mendira igan zen othoitz egitera.

        29. Eta gerthatu zen, othoitzean zagoelarik, haren begithartea bertze bat egin zela, eta haren soinekoa xuri eta argi-argia.

        30. Eta hara bi gizon harekin solasean zaudela. Hekiek ziren Moises eta Elias,

        31. Eta ospez inguratuak agertu ziren; eta solas zuten haren mundutik ilkhitzeaz, zeina Jerusalemen egin behar baitzuen.

        32. Bizkitartean Piarres eta haren lagunak loak arthikiak zauden. Eta atzartzearekin ikhusi zuten Jesusen maiestatea, eta harekin zaudezen bi gizonak.

        33. Eta nola Jesusen ganik baitzihoazen, Piarresek erran zuen: Nausia, ongi gare hemen; egin detzagun hirur etxola, bat zure, bertzea Moisesen eta bertzea Eliasen: etzakien alabainan zer zerasan.

        34. Bada, hola mintzo zelarik, egin zen hedoi bat, eta estali zituen, eta hekiek hedoiean sartzen ikhustearekin, izitu ziren.

        35. Eta hedoietik ilkhi zen mintzo bat, zioena: Hau da ene seme maitea; hau entzun zazue.

        36. Eta hitz horiek egiten zirelarik, bakharrik aurkhitu zen Jesus. Eta dizipuluak ixilik egotu ziren, eta orduko egunetan etzuten, ikhusi zituztenetarik hitz bat ere atheratu.

        37. Bada, biharamunean, menditik jausten hari zirelarik, gerthatu zen jendeketa handi bat ethorri zitzaiotela bidera.

        38. Eta hara ostetik gizon batek oihu egin zuela, zioelarik: Nausia, othoi, ene semeari begira diozozu, ezen ene haur bakharra da;

        39. Eta hara izpiritu gaixtoa lotzen zaiola, izkolaka abiarazten du, lurrerat arthikitzen, eta zalapartaka erabiltzen, harrapoa dariola, eta ez da errexki goaten phorrokatu duen ondoan.

        40. Othoiztu ditut zure dizipuluak iraiz zezaten, eta ezin egin dute.

        41. Aldiz Jesusek ihardestean erran zuen: Oi ume sinhesgaitz eta tzarrak, noiz arteo izanen naiz zuekin eta jasanen othe zaituztet? Erakhar zazu zure semea hunat.

        42. Eta hurbildu zenean, debruak arthiki zuen, eta zalapartaka ezarri.

        43. Jesusek dixidatu zuen izpiritu lohia, eta haurra sendaturik bihurtu zioen bere aitari.

        44. Eta guziak espantatzen ziren Jainkoaren ahal handiaz; eta Jesusek egiten zituen guziez ederretsiak zirelarik, bere dizipuluei erran zioten: Solas hau har zazue ongi gogoan: Gizonaren Semea gizonei saldua izatekoa da.

        45. Bainan hekiek etzuten aditzen solas hori, eta hekien begiei itzalia zen, haletan non ez baitzuten ardiesten; eta lotsa ziren solas horren gainean Jesusi galderik egitera.

        46. Bada, gogoeta bat ethorri zitzaioten burura, hekietarik hean zein othe zen handiena.

        47. Bainan Jesusek ikhustenez hekien bihotzeko gogoetak, hartu zuen haurtto bat, ezarri zuen bere aldean,

        48. Eta erran zioten: Nork-ere haurtto hau ene izenean hartzen baitu, ni hartzen nau; eta nork-ere hartzen bainau, ni bidali nauena hartzen du. Ezen zuen ororen artean xumeen dena, handiena huraxe da.

        49. Bada Joanesek hitza harturik, erran zuen: Nausia, ikhusi dugu gizon bat zure izenean debruak iraizten dituena, eta debekatu diogu, zeren ez baita gurekin jarraikitzen.

        50. Eta Jesusek ihardetsi zioen: Ez debeka; ezen zuen kontra ez dena, zuen alde da.

        51. Bada, bethetzen hari ziren egunak zeinen buruan lurretik eramana izan behar baitzen, eta begithartea biphilik jarri zen, Jerusalemera goateko.

        52. Eta mandatariak igorri zituen bere aitzinean, eta haukiek bidean sarthu ziren Samariarren hiri batean, Jesusi behar zirenen aphaintzeko.

        53. Eta hangoek etzioten atherberik eman, zeren Jerusalemera zihoanaren urhatsa baitzaraman.

        54. Bada, haren dizipulu Jakobek eta Joanesek ikhusi zutenean hori, erran zuten: Jauna, nahi duzu dei egin dezagun, sua zerutik jauts dadien, eta erre detzan horiek?

        55. Eta itzuliz azurriatu zituen, zioelarik: Ez dakizue zer izpiritutako zareten.

        56. Gizonaren Semea ez da nihoren galtzera ethorri, bainan bai salbatzera. Eta bertze herri batera goan ziren.

        57. Bidean zihoazelarik, norbaitek erran zioen: Norat-nahi goan zaitezen, jarraikiren natzaitzu.

        58. Jesusek ihardetsi zioen: Hazeriek badituzte beren zilhoak, zeruko hegastinek ere beren ohantzeak; gizonaren Semeak ez du ordean non etzan burua.

        59. Bertze bati berriz, erran zioen: Jarraik zakizkit. Eta harek ihardetsi zuen: Jauna utz nezazu lehenik goan nadien ene aitaren ehorztera.

        60. Jesusek erran zioen: Utzatzu hilak beren hilen ehorztera; zu ordean, zoaz eta Jainkoaren erresuma erantzun zazu.

        61. Eta bertze batek ere erran zioen: Jauna, jarraikiren natzaitzu; bainan lehenik utz nezazu xeda dezadan etxean ditudan gauzez.

        62. Eta Jesusek ihardetsi zioen: Goldearen gainean eskua ezartzen eta gibelerat begiratzen duenik nihor ez da Jainkoaren erresumakotzat on.

X. KAP.

        1. Bada, horiez geroz, Jaunak berezi zituen oraino bertze hirur hogoi eta hamabi dizipulu; aitzinerat igorri zituen birazka, bera goatekoa zen hiri eta toki guzietara.

        2. Eta erraten zioten: Handia da uzta, langileak ordean dire guti: Othoitzazue beraz uztaren jabea, bere uztara igor detzan langileak.

        3. Zoazte: huna non igortzen zaituztedan nik bildots batzu otsoen artera bezala.

        4. Ez eraman ez moltsa, ez murtxila, ez oinetakorik, eta bidean nihori agurrik ez egin.

        5. Edozein etxetan sar zaitezten, errazue lehenik: Etxe huni bakea;

        6. Eta han bakezko umerik balin bada, haren gainean jarriko da zuek eman bakea; bertzela bada, zuetara da bihurturen.

        7. Berriz, etxe ber-batean egon zaitezte, hangoen baithan denetik janez eta edanez: ezen langileari zor zaio bere saria. Ez ibil etxe batetik bertzera.

        8. Eta edozein hiritan sar zaitezten, eta ongi har zetzazten, jan zazue aitzinera ematen zaitzuenetik.

        9. Senda zatzue han diren eriak, eta errozuete: Hurbildua duzue Jainkoaren erresuma.

        10. Aldiz edozein hiritan sar zaitezten, eta etzaituzteten onhesten; hango karriketara ilkhirik, errazue:

        11. Zuen hiritik lothu zaikun herrautsa ere iharrosten dugu zuen kontra; guzia gatik, hau jakizue, hurbildua dela Jainkoaren erresuma.

        12. Nik derratzuet egiaz, egun hartan eztikiago erabilia izanen dela Sodoma hiri hura baino.

        13. Zorigaitz hiri, Korozain, zorigaitz hiri, Bethsaida; ezik Tirren eta Sidonen gerthatu izan balire zuen erdian egin diren sendagailak, aspaldi zukeen zurdatz-hautsetan urrikiz jarri zitazkeela.

        14. Hargatik eztikiago jazarriren zaiote Tirreri eta Sidoni zuei baino juiamenduko egunean.

        15. Eta hi, Kapharnaum, zeruetaraino goratua, ifernuetaraino izanen haiz hondatua.

        16. Zuek entzuten zaituztenak, ni entzuten nau; zuek arbuiatzen zaituztenak, ni arbuiatzen nau. Bada, ni arbuiatzen nauenak, arbuiatzen du ni bidali nauena.

        17. Bozkariotan gibelerat itzuli ziren bada hirur hogoi eta hamabiak, ziotelarik: Jauna, zure izenean debruei berei nausitzen gatzaizkote.

        18. Eta ihardetsi zuen: Ikhusten nuen satan, ximista bezala zerutik erortzen.

        19. Huna eman darotzuedala sugeen, harrobien eta etsaiaren indar guziaren oinkatzeko ahala; eta deusek-ere ez darotzue hobenik eginen.

        20. Halarik-ere ez huntaz bozkaria, izpirituak garhaitzen ditutzuela, bainan boz zaitezte zeren zuen izenak zeruetan diren iskribatuak.

        21. Eta ordu berean goiheretu zen Izpiritu sainduaren eragintzaz, eta erran zuen: Eskerrak darozkitzut, Aita, zeru-lurren Jauna, zeren diozkatzuten horiek gorde zuhurrei eta umoei, eta xumeei agertu. Bai, Aita, zeren horrela izan den zure aitzinean gogaragarri.

        22. Ene Aitak gauza guziak eman darozkit eskuetara. Eta nihork ez daki nor den Semea, Aitak baizik; eta nor den Aita, baizik-ere Semeak eta hainak zeinari Semeak nahi izan baitio ezagutarazi.

        23. Eta bere dizipuluen aldera itzuliz erran zuen: Dohatsu begiak zuek ikhusten ditutzuen gauzak dakhuskitzatenak.

        24. Ezen nik derratzuet, profeta eta errege hainitzek nahi izan dituztela ikhusi zuek dakhuskitzuenak, eta ez baitituzte ikhusi; eta entzun zuek entzuten ditutzuenak, eta ez baitituzte entzun.

        25. Eta hara legearen irakhaste bat jaiki zela, hura zertan khausi, eta erranez: Nausia, zer eginez ardietsiren dut bethiereko bizitzea?

        26. Jesusek berriz, erran zioen: Legean zer da iskribatua? zer irakurtzen duzu?

        27. Harek ihardetsiz erran zuen: Zure Jainko Jauna duzu maithaturen zure bihotz oroz, zure arima guziaz, zure indar osoaz, zure gogo betheaz; eta zure laguna zure burua bezala.

        28. Eta Jesusek erran zioen: Ederki duzu ihardetsi; hori egizu, eta biziko zare.

        29. Harek ordean, bere burua edertu beharrez, erran zioen Jesusi: Eta nor da ene laguna?

        30. Horren gainean aldiz, Jesusek erran zuen: Gizon bat Jerusalemetik jausten zen Jerikora, eta erori zen ohoinen eskuetara; biluzi zuten, sakhiz estali, eta erdi-bizi utzirik goan ziren.

        31. Aphez bat gerthatu zen bada bide beraz jaustera; eta hura ikhusirik, jo zuen aitzina.

        32. Lebitar bat ere, ondo hartan zelarik, eta hura ikhusi zuen arren, iragan zen orobat.

        33. Samariar bat aldiz, bidean zihoalarik, ethorri zen harat; eta gizonari oharturik, urrikalmenduak eragin zioen.

        34. Eta hurbildurik, olio eta arno ixuriz lothu ziozkan bere sarraskiak; ezarri zuen bere aberearen gainean, ostatu batera eraman eta han arthatu.

        35. Biharamunean atheratu zituen bi denario, ostalerari eman ziozkan, eta erran zaroen: Huntaz izan zazu artha, eta zer-ere gehiagorik xahuturen baituzu, gibeleratekoen nik bihurturen darotzut.

        36. Hirur horietarik, zure ustez, zein izatu da ohoinen artera orori gizonaren laguna?

        37. Eta harek ihardetsi zuen: Urrikaldu izan zaioena. Jesusek berriz, erran zioen: Zoaz, eta zuk ere orobat egizu.

        38. Bada, bidean zihoazelarik, Jesus gerthatu zen herri batean sartzera, eta Martha deitzen zen emazteki batek hartu zuen bere etxerat.

        39. Eta hunek bazuen ahizpa bat, Maria deitzen zena, zeina Jaunaren oinetan jarririk, baitzagoen haren hitzaren entzuten.

        40. Martha berriz, lehiatuki zabilan bere lan handien erdian; eta Jesusen aitzinean gelditurik, erran zioen: Etzaitzu deusere, ene ahizpak bakharrik uzten bainau lan guziei buruz? Errozu bada lagunt nezan.

        41. Eta ihardestean, Jaunak erran zioen: Martha, Martha, arduratsu zare, eta hainitz gauzaz khexatzen.

        42. Bada, bat da bakharrik premiazkoa. Mariak hautatu du eskualderik hoberena, eta etzaio khendua izanen.

XI. KAP.

        1. Behin, nola othoitzean baitzagoen toki batean; othoitza utzi zuenean, bere dizipuluetarik batek erran zioen: Jauna, irakhats dizaguzu othoitz egiten, Joanesek ere bere dizipuluei irakhatsi izan dioten bezala.

        2. Jesusek erran zioten: Othoitz egiten duzuenean, errazue: Aita, sainduets bedi zure izena; ethor bedi zure erresuma;

        3. Iguzu egunean eguneko ogia;

        4. Eta barkha dizagutzu gure bekhatuak, geronek ere gure zordun diren guziei barkhatzen diotegun bezala, eta ez begaitzatzu tentazioneari utz.

        5. Eta erran zioten: Zuetarik norbaitek badu adiskide bat, eta haren gana badoha gau minean, eta erraten dio: Adiskidea, maileguz emadatzut hirur ogi,

        6. Zeren bidetik ene adiskide bat ene gana ethorri baita, eta ez dut hari zer eman aitzinera;

        7. Eta adiskideak barnetik ihardestean, erraten dio: Ez nezazula khexaraz; oraiko hertsia dut athea, haurrak ere enekin ohean dire; ez naiteke jaik deuseren ematera:

        8. Baldin bertzeak ihardukitzen badu joka, nik derratzuet, ez badio jaikirik ematen adiskidea duelakoz, jaikiko dela bederen haren nabarmenkeriaren ariaz, eta emanen diozkala behar dituenak oro.

        9. Halaber derratzuet nik: Galda zazue, eta emanen zaitzue; bilha zazue, eta aurkhituren duzue; jo zazue, eta idekiren zaitzue.

        10. Nor-nahik galda dezan, eta izaten du; bilha dezan, eta aurkhitzen du; jo dezan, eta idekitzen zaio.

        11. Alabainan zein da zuen artean aita bat, semeak ogia galdatzen-eta, harek harria emanen dioena: edo arraina galdegiten badu, emanen othe dio sugea:

        12. Edo arroltzearen galdea badu, harrobia eskainiren othe dio?

        13. Baldin beraz zuek, zareten gaixtoek, badakizue zuen haurrei gauza onen ematen, zenbatez are hobeki zuen Aita zerukoak galdatzen diotenei emanen diote izpiritu ona?

        14. Eta abiatu zen debru baten iraizten, eta debru hura mutua zen; eta. debrua iraizi zuenean, mintzatu zen mutua, eta jendeak ederretsiak zauden.

        15. Bainan hekietarik batzuek erran zuten: Beelzebubez, debruen buruzagiaz, iraizten ditu debruak.

        16. Eta bertze batzuek, hura zertan froga, galdatzen zioten zerutikako sendagaila zerbait.

        17. Bainan Jesusek ikhusi baitzituen hekien gogoetak, erran zioten: Bi aldetara dagoen erresuma, xahutua izanen da; eta bere buruari jazartzen dioen etxeak, leher eginen du.

        18. Eta satan bere baithan bi aldetara zeiher badago, nola dirauke haren erresumak? Diozue ezen Beelzebubez iraizten ditudala debruak.

        19. Beraz nik Beelzebubez iraizten baditut debruak, nortaz iraizten dituzte zuen haurrek? Hargatik berak izanen dire zuen juie.

        20. Bainan nik Jainkoaren erhiaz iraizten baditut debruak, ezagun da zuetaraino heldua dela Jainkoaren erresuma.

        21. Hazkarrak harmekin zaintzen duenean etxe sartzea, segurean dire haren onak.

        22. Bainan hazkarrago batek, ethorririk garhaitzen badu, eramanen diozka harma guziak, zeinen gainean baitzen fida, eta haren buluzkinak emanen ditu bertzeei.

        23. Enekilako ez dena, ene kontra da; eta enekin biltzen hari ez dena, barraiatzen hari da.

        24. Izpiritu lohia gizon baten ganik ilkhi denean, lekhu agorretan gaindi dabila phausu eske; eta ez aurkhituz, erraten du: Itzuliko naiz ene etxera, zeintarik bainaiz ilkhi.

        25. Eta heldu denean, kausitzen du garbitua jatsaz eta aphaindua.

        26. Orduan badoha; berekin hartzen ditu bertze zazpi izpiritu bera baino gaixtoagoak, eta barnera sarthurik, han egiten dute beren egoitza. Eta gizon haren azken zoria egiten da lehenbizikoa baino gaitzagoa.

        27. Bada, horiek erraten zituelarik, emazteki batek, mintzoa goratuz jendeen erditik, erran zuen: Zorionezkoak zu ekharri zaituen sabela eta zuk egoski ditutzun bulharrak.

        28. Eta Jesusek ihardetsi zuen: Dohatsuago Jainkoaren hitza entzuten eta begiratzen dutenak.

        29. Bainan nola osteak murruka biltzen hari baitziren, abiatu zen erraten: Gizate hau, gizate tzarra: sendagaila eske dabila, eta sendagailarik etzaio emanen, Jonas profetarenaz bertzerik.

        30. Ezen nola Ninibarrei Jonas izan baizitzaioten ikuskari, hala izanen zaio gizate huni ere gizonaren Semea.

        31. Hegoako erregina juiamenduko egunean jaikiko da gizalde hunen kontra eta kondenaturen ditu, zeren bera lurraren bertze bazterretik den ethorri Salomonen zuhurtziaren entzutera; eta huna hemen Salomonez gehiagokoa dena.

        32. Ninibako gizonak juiamenduko egunean jaikiko dire gizalde hunen kontra eta kondenaturen dute; zeren Jonasen erantzukiari urrikitan baitziren sarthu; eta huna hemen Jonasez gehiago dena.

        33. Nihork ez du kriselua bizten, gero zokho batean edo gaitzeruaren azpian ezartzeko, bainan bai ganderailuaren gainean, sartzen direnek ikhus dezaten argia.

        34. Zure begia da zure gorphutzeko kriselua. Baldin begia garbi baduzu, gorphutza ere argi izanen duzu; tzarra baduzu ordean, gorphutza ere ilhunbetan izanen duzu.

        35. Ikhusazu beraz, zure baithan den argia ez dadien izan ilhunbe.

        36. Arren zure gorphutza dena argitan bada, nihon ilhunberik gabe, argi-argia izanen da, eta kriselu distirantak bezala argituren zaitu.

        37. Eta mintzo zelarik, Farisau batek bere etxera othoiztu zuen barazkaltzera; eta sarthurik, Jesus mahainean jarri zen.

        38. Bada, Farisaua, bere baithan gogoetaka, hasi zen erraten, zertako Jesus ez othe zen garbitu onthuruntzaren aitzinean.

        39. Eta Jaunak erran zioen: Orai zuek, Farisauek, baso eta untziei kanpoko aldea diozuete garbitzen; bainan zuen barneko aldea, harrapakeriaz eta gaixtakeriaz da bethea.

        40. Zoroak, kanpoko aldea egin duenak, ez othe du egin barneko aldea ere?

        41. Guzia gatik, zuenetik egizue amoina, eta hola gauza guziak izanen ditutzue garbi.

        42. Bainan zorigaitz zuei, Farisauak, hamarrena mendatik, erruatik, eta baratzekari orotarik ematen baituzue, eta zuzenbidea eta jainkotiartasuna baititutzue bazterrerat uzten: horiek ziren bada egin beharrak, eta bertzeak ez utzi.

        43. Zorigaitz zuei, Farisauak, zeren lakhet ditutzuen sinagogetan lehenbiziko jarlekhuak, eta agurrak karriketan.

        44. Zorigaitz zuei ageri ez diren hobiak bezala zaretelakoz; eta gainetik ibiltzean, gizonak ez baitire ohartzen.

        45. Bada ihardetsiz erran zioen lege irakhasle batek: Nausia, horiek erranez guri ere laido egiten darokuzu.

        46. Aldiz Jesusek erran zioten: Zuei ere zorigaitz, lege irakhasleak; zeren ezin jasanezko sorthak bertzeei bizkarrera ematen baititutzue, eta zerorrek erhi batez ere ez ukitzen.

        47. Zorigaitz zuei, hobi altxatzen hari zaretelakoz profetei, zuen aitek dituztelarik hilarazi.

        48. Ongi ematen duzue aithor zuen aiten egintzak onhartzen ditutzuela, hekiek profetak hil, eta zuek hobiak egiten ditutzuenaz geroz.

        49. Hargatik-ere erran izan du Jainkoaren zuhurtziak: Bidaliren diozkatet profetak eta apostoluak; eta batzuen hiltzen eta bertzeei jazartzen hariko dire;

        50. Jendaki hunen gainean bilha dadien profeta guzien odola, munduaren hastapenetik ixuria izan dena,

        51. Hasi Abelen odoletik, eta Zakarias, aldarearen eta tenploaren artean galdu zenaren odoleraino. Horrela, nik derratzuet, jendaki hunen gainean izanen dela bilhatua.

        52. Zorigaitz zuei, lege irakhasleak, zeren hartu baituzue jakitateko gakhoa; etzarete zerorrek sarthu, eta sartzera zihoazenak ditutzue debekatu.

        53. Bada, horien erraten hari zitzaioetelarik, Farisauak eta lege irakhasleak abiatu zitzaizkon biziki hertsatzen, eta galdeka ithotzen,

        54.