BIGARREN ZATIA:
Ageriko bizia

13.— Yoanek basa-bazterrean bataiatzen

(Mt. III, 1-6; Mc. I, 1-6; Lc. III, 1-6)

        Tiberio Kaisar'en agintealdiaren amaboskarren urtea zan; Ponzio Pilato zan Yudeako yaurlari; Herode, Galileako buruzagi; orren anai Filipo, Iturea ta Trakoniti-lurraldeko buruzagi; Lisania, Abileneko buruzagi; Ana ta Kaifa ziran Apaiz-nausi.

        Egun aietan bada Yaunak entzun-arazi zion bere deia Zakariaren seme Yoani basa-bazterrean. Etorri zan Yoan, eta Yordan inguruko bazterretan zebillen, damutasunezko bataioa pekatuen barkapenerako iragarriz, ziola: «Damu ar zazue, zeruko yaurgoa (erreinua) urbil dago ta».

        Au da arako Isaia profetak aipatzen duena diolarik:

        «Ona emen, nik bidaltzen dut nere mandataria zure aurrean,

        zure bidea zure aurrean apaindu dezan.

        Mintzura bat oiuz ari da mortuan:

        apaindu Yaunaren bidea,

        zelaitu aren zidorrak;

        ibarrak beteko dira.

        mendi ta muñoak apalduko;

        bide makurrak zuzenduko dira.

        ta bide malkarrak legunduko.

        Ta gizon guziak ikusiko dute Yainkoaren gaizkagarria».

        Yoanek kamelu illezko soñekoa zuen ta gerrian larruzko gerrikoa; larrapotak eta basa-eztia ziran aren yanaria.

        Yudea-erri guzia ta Yerusalendar guziak ta Yordan inguruko guziak arenganatzen ziran, ta arek bataiatzen zituen Yordan ibaian, beren pekatuak aitortzen zituztela.

14.— Yoanen itzaldia gizaldeai

(Mt. III, 7-19; Lc. III,7-9)

        Bataio eske yoaten zitzaizkion gizaldeai, bai ta Farisau ta Sadukearrai ere esaten zien: «Larrasuge-kumeak, etortzeko zorian dagon asarreari iges egiten nork erakutsi dizue? Egizkitzue damuari dagozkion arnariak (frutuak), ta ez esan zuen baitan: Abraham dugu aita. Nik diotsuek: Yainkoak onako arri auetatik ere sortu ditzaioke umeak Abrahami. Aizkora zuaitzaren erroan ezarria dago; arnari onik ekartzen eztuen zuaitza moztu ta sutara egotziko da».

15.— Yoanen irakatsiak

(Lc. III, 10-14)

        Gizaldeak galdegiten zioten: «Zer egin bear dugu bada?». Erantzun zien: «bi soinpeko dituenak eman bezaio bat ez duenari, ta yanariak dituenak orobat egin beza».

        Zergariak ere etorri zitzaizkion bataio eske ta esan zioten: «Maisua, zer egin bear dugu?». Arek esan zien: «Agindurik daukazuena baño geiago ez eskatu».

        Gudamutilla (soldaduak) ere galdegin zioten: «Eta guk zer egin bear dugu?». Esan zien: «Ez iñori gaitzik ez bidegaberik egin, eta zuen guda-sariaz pozik egon».

16.— Yoanen aitorrera Yesu-Kristoz

(Mt. III, 11-12; Mc. I, 6-8; Lc. III, 15-18)

        Erri guzia zai zegolarik, eta Yoan ori Mesia (Kristo) ote zan gogoan zerabiltela, Yoanek esan zien guziai: «Nik ur utsaz bataiatzen zaituztet, damu artu dezazuen; nere ondotik datorrena ni baño azkarrago da; aren oñetakoak yazteko, ez aren oñetako-edeak askatzeko ere diña ez naiz ni.

        »Arek bataiatuko zaituzte Ats Sanduaz eta suaz. Sardea eskuan artu ta bere larraña garbituko du; garia sabaira bilduko du ta agotza ezin itzalizko suan erreko».

        Beste burubide asko ere ematen zizkion yendeari ta Berri-ona iragartzen zuen.

17.— Kristoren bataioa

(Mt. III, 13-17; Mc. I, 9-11; Lc. III, 21-22)

        Egun aietan, erri guzia bataiatzen ari zalarik Yesus ere etorri zan Galileako Nazaretetik Yordan aldera Yoanengana bataio eske. Yoanek ordea eragotzi nai zion esanez: «Zuk bear ninduzuke ni bataiatu, ta nigana zatoz zu?».

        Yesusek erantzun zion: «Utzazu orain, orrela dagokigu guri; zuzenbidezkoa dan guzia bete bear dugu». Orduan etsi zuen Yoanek eta bataiatu zuen Yesus Yordan ibaian.

        Yesus, bataiatu ondoan, irten zan bereala uretik eta otoitz egiten ari zala, zeruak zabaldu zitzaizkion, Ats Sandua gorputz-itxuran uso-idurian yetxi ta aren gañean gelditu zan ta mintzura batek oiu egin zuen zerutik: «Zu zera nere Seme maitea, zugan dut nik atsegiña».

        Yesusek bere ageraldian ogei ta amar urte zituen gutxi-gora-bera, ta Yoseren semetzat zeukaten.

        Yose Heliren seme izan zan, Heli Matatena, au Lebirena, au Melkirena, au Yanerena, au Yoserena, au Matatiarena, au Amosena, au Nahumena, au Heslirena, au Nagerena, au Mahatena, au Matatiarena, au Semeirena, au Yoserena, au Yudarena, au Yoanarena, au Resarena, au Zorobaeblena, au Salatielena, au Nerirena, au Melkirena, au Kosanena, au Elmadanena, au Herena, au Yesusena, au Eliezerena, au Yorimena, au Matalena, au Levirena, au Simeonena, au Yudarena, au Yoserena, au Yonarena, au Eliakimena, au Melearena, au Menarena, au Matalerena, au Natanena, au Dabidena, au Jeserena, au Obedena, au Boozena, au Salmonena, au Naasonena, au Parerena, au Judarena, au Jakobena, au Isaakena, au Abrahamena, au Tarerena, au Nakorena, au Sarugena, au Ragaurena, au Palegena, au Heberena au Salerena, au Kainanena, au Arpaksadena, au Semena, au Noerena, au Lamekena, au Matusalerena, au Enok-ena, au Yaredena, au Malaleelena, au Kainarena, au Enosena, au Setena, au Adamena, au Jainkoarena.

18.— Yesus basa-bazterrean Zirikaldiak

(Mt. IV, 1-11; Mc, I, 12-13; Lc. IV, 1-13)

        Yesus, Ats Sanduaz beterik, itzuli zan Yordan aldetik ta Atsak basa-bazterrera yoan-arazi zuen, an deabruak zirika zezan. Berrogei egun ta berrogei gauez basa-lekuan egon zan baseiziekin. Aldi guzi ortan etzuen ezer yan, ta egun aien ondoan gose izan zan.

        Orduan urbildu zitzaion zirikatzalea (deabrua) ta esan zion: «Yainkoaren semea bazera, arri auek ogitu itzatzu». Yesusek erantzun zion: «Idatzia zegok: Gizona ezta ogi utsez bizi, Yainkoaren agotikako itzez ere bai».

        Orduan eraman zuen deabruak iri sandura (Yerusalemera), yauretxearen galdurrean ezarri zuen ta esan zion: «Yainkoaren semea bazera, egotzazu zere burua or bera; idatzia baitago:

        »Zu zaintzeko agindua eman die bere Aingeruai,

        »beren eskuetan yasoko zaituzte,

        »zure oñak arrien bat yo ez dezan».

        Yesusek erantzun zion: «Idatzia zegok alaber: Zere Yainko Yauna ez dezazula zirikatu».

        Orduan artu zuen berriz deabruak, eta mendi gora batera eraman zuen; andik erakutsi zizkion begikaldi batean munduko yaurgo guziak beren ospearekin ta esan zion: «Eskubide ta ospe guzi ori zuri emango dizut; nere eskuan baitaude guziak, eta nik ematen dizkiot nai dudanari. Beraz, zuk aozpeztu ta gur-egiten badidazu, zuretzat izango dira guziok».

        Yesusek erantzun zion: «Alde emendik, Satan; idatzia zegok: Zure Yainko Yaunari gur-egiozu ta ari bakarrik mirabe-egiozu». Orduan zirikada guziak azkendu ziranean, deabruak aldegin zuen arengandik beste aldi on bat arte.

        Aingeruak etorri zitzaizkion orduan Yesusi eta mirabe-egin zioten.

19.— Kristoren sortze betidanikoa, Yoanen aitorrera

(Io. I, 1-34)

        Lenbizian zan ta Itza Itza Yainkoagan zegoen ta Itza Yainko zan. Au Yainkoagan zegoen lenbizian; Arek egin ditu gauza guziak, eta egin dan gauzarik ezta Ura gabe egin izan. Arengan zegoan bizia, ta bizia zan gizonen argia, ta argiak illunbetan argitzen du, ta illunbeak eztute ura artu.

        Izan zan gizon bat, Yainkoak bidalia, Yoan zuen izena. Aitor-egitera etorri zan au, argiari aitor-egitera, aren bidez guziak siñetsi zezaten. Etzan ori argia, argiari aitor-egin bear ziona baizik. Gizon guziak argitzen dituen argi egiazkoa mundura zan; munduan zegon, mundua Berak egiña da, ta munduak etzuen ura ezagutu.

        Beretarren artera etorri zan, eta beretarrak etzuten artu. Bera artu zuten guziai Yainkoaren ume biurtzeko eskubidea eman zien, bere izenean siñesten dutenai, ez odoletik, ez aragiaren, ez gizonen naietik, Yainkoagandik baizik, yaio diranei. Ta Itza aragi, gizon, egin da, ta gure artean bizi izan da, graziaz eta egiaz beterik; ta guk ikusi dugu Aren ospea, Aitaren Seme-bakarrari zegokion bezelako ospea.

        Yoanek aitortzen du artaz ta oiu egiten du: «Onetaz esan nizuen lenago esan nizuen ura: Nere ondotik datorrena ni baño goragokoa da, ni baño lenagokoa da ta. Aren betetasunetik artu dugu guziok grazia graziaren ondotik. Legea Moisek emana da, grazia ta egia Yesu-Kristok egiñak dira. Yainkoa eztu iñork ikusi; Aitaren Seme-bakar, Aitaren magalean dagonak, orretxek eman digu aren, Yainkoaren, berri».

        Yuduak bidali zizkioten Yoani Yerusalemetik zenbait apaiz ta lebitar, galdegitera: «Nor zera zu?», eta ona zer aitorrera egin zuen orduan Yoanek; aitortu zuen bada goraki ta etzuen ukatu, ta esan zuen: «Ni ez naiz Kristo».

        Galdegin zioten: «Zer bada, Elia al zera?». «Ez», erantzun zien. Ta galdegin zioten berriz ere: «Nor zera bada? Bidali gaituztenei erantzuna eraman bear diegu ta; zer diozu zere buruaz?».

        Esan zien: «Ni naiz basa-bazterrean oiuz ari danaren mintzura, diola: «Apain zazue Yaunaren bidea, Isaia Profetak esan zuenez». Mandatari aiek Farisauak ziran.

        Galdegin zioten aurrera ere: «Zergatik ari zera bataiatzen, ezpazera Kristo, ez Elia, ez Profeta?». Yoanek erantzun zien: «Nik urez bataiatzen zaituztet; baña zuen artean dago zuek ezagutzen ez duzuen bat; ori da nere ondotik datorrena, ni baño lenago izan zana; orren oñetako-edeak askatzeko ere gai ez naiz ni».

        Auek Betanian, Yordan-araindian, Yoan bataiatzen ari zan tokian gertatu ziran. Biaramonean Yoanek ikusi zuen Yesus beregana etortzen ta esan zuen: «Orra or Yainkoaren Bildots, munduko pekatua kentzen duena. Onetaz nion arako itz ura: «Nere ondotik dator ni baño antziñagoko gizon bat, ni baño lenagokoa da bera. Nik ez nuen ori ezagutzen, baña urez bataiatzera etorri naiz, ori Israeli ezaguerazteko».

        Beste aitorrera bat ere egin zuen Yoanek ziola: «Atsa zerutik uso-idurian yexten ikusi nuen ta orren gañean yarri zan. Nik ez nuen ezagutzen ori, baña urez bataiatzera bidali nauenak esan zidan: «Atsa gizon baten gañera yetxi ta an yartzen ikusten duzunean, gizon ori da Ats Sanduaz bataiatzen duena. Eta nik alaxe ikusi dut eta goraki aitortzen dut: «Au da Yainkoaren Semea».

20.— Lenbiziko ikasleak

(Io. I, 35-51)

        Biaramonean, Yoan an zegoen berriz bi ikaslekin. Ta Yesus an zebillela ikusirik, esan zuen: «Orra or Yainkoaren Bildotsa». Bi ikasleak entzun zituzten itz oiek ta Yesusi yarraiki zitzaizkion.

        Yesus itzuli zan, ta aiek atzetik zetozkiola ikusirik esan zien: «Zeren billa zabiltzate?». Aiek esan zioten: «Rabbi (esan nai da, Maisua), non bizi zera?». Erantzun zien: «Atozte ta ikusi». Yoan ziran arekin, ikusi zuten non bizi zan ta egun artan arekin egon ziran. Amar orduak inguru ziran.

        Yoanen itza aditu ta Yesusekin yoan ziran aietako bat Andrea, Simon Pedroren anaia zan. Orrek arkitu zuen bere anai Simon ta esan zion: «Arkitu diagu Mesia (edo Kristo)». Ta Yesusengana eraman zuen.

        Yesusek begiratu ta esan zion: «Zu zera Simon, Yoanen semea; Kefa (esan nai du: Arkaitza) deituko zera zu».

        Biaramonean Galileara yoan nai izan zuen Yesusek; arkitu zuen Filipo ta esan zion: «Yarraiki zakiztik». Filipo Betsaidakoa zan, Andrea ta Simonen erri berekoa.

        Filipok arkitu zuen Natanael ta esan zion: «Moisek legean ta profetak iragarri ziguten ura arkitu diagu; Yesus, Yoseren semea, Nazaretekoa». Natanaelek galdegin zion: «Nazaretetik ezer onik etorri ote diteke?». «Ator ta ikusak», esan zion Filipok.

        Yesusek Natanael etortzen ikusi zuenean, esan zuen artaz: «Orra or egiazko Israeldar, maltzurkeririk ez duen bat». Natanaelek esan zion: «Nondik ezagutzen nauzu?». Yesusek erantzun zion: «Filipok zu deitu orduko, pikondo azpian zeundenean ikusi zaitut». Natanaelek esan zuen: «Rabbi (Maisua), zu zera Yainkoaren Semea, zu zera Israelgo erregea».

        Yesusek ordea erantzun zion: «Pikondo azpian ikusi zaitudala esan dizudalako siñesten duzu? Ori baño aundiagorik ikusi bearra zera». Gero gañeratu zuen: «Egiaz, egiaz nik diotsuet; zerua zabaldu ta Yainkoaren Aingeruak Giza-Semearen gañera yexten ta igotzen ikusiko dituzue».

21.— Kanako ezteiak — Yesus Kaparnaumen — Pazkoa

(Io. II,1-25)

        Andik irugarren egunean, ezteiak izan ziran Galileako Kana errian. Yesusen Ama an zan, eta Yesus ta bere ikasleak ere deitu zituzten ezteietara.

        Ardoa akitu zanean, Yesusen Amak esan zion Berari: «Ardorik eztute». Yesusek erantzun zion: «Andrea, zer ikusteko dut nik zurekin? Nere ordua ezta oraño etorri».

        Aren amak esan zien mirabeai: «Egizue esango dizuen guzia». Baziran bertan sei kupel arrizko, Yuduak egin oi dituzten garbiketetarako; bizpairuna neurri kokatzen zituzten.

        Yesusek esan zien: «Bete kupelok urez». Ta bete zituzten goraño. Gero esan zien: «Orain atera ortik ta maiburuari eraman». Ta eraman zioten. Maiburuak murtxatu zuen ur ardo-egindakoa. Berak etzekien, ardo ori nondikakoa zan; ardoa atera zuten mirabeak ordea bazekiten.

        Otsegin zion bada maiburuak senar-berriari ta esan zion: «Edozeñek ardo onena maieratzen du lenbizi; gero, naikoa edan dutenean, txarrena; zuk ordea orain arte gorde duzu ardo ona».

        Orrela egin zuen Yesusek bere lenbiziko miraria Galileako Kana errian. Bere ospea erakutsi zuen ta bere ikasleak Arengan siñetsi zuten.

        Gero bere Ama ta anai ta ikaslekin Kafarnaumera yetxi ta zenbait egunez an egon zan.

        Yuduen Pazkoa urbil zegoen ordean ta Yerusalemera igo zan Yesus. Yauretxean arkitu zituen idi, ardi ta uso-saltzaleak, ta diru-trukatzaleak eseririk. Eta soka batzuez azorri (azote) bat egiñik, yauretxetik aurtiki zituen beren ardi ta idiekin, trukatzalen dirua barreatu ta maiak irauli zituen. Uso-saltzaleai esan zien: «Kendu auek emendik, eta ez egin nere Aitaren etxea sal-erosteko etxea».

        Orduan oroitu ziran ikasleak idatzirik dagon itz artaz: «Zure etxearenganako karrak erretzen nau».

        Yuduak ordea galdegin zioten: «Zein ezaupidez erakutsiko diguzu, ori egitea zillegi (lege) zaitzula?». Yesusek erantzuen zien: «Lurrera zazue yauretxe au, ta nik iru egunez goratuko dut berriz». Yuduak esan zioten: «Berrogei ta sei urtez lan egin zan yauretxe au goratzeko, ta zuk iru egunez goratuko zenuke?».

        Yesus ordea bere gorputzaren yauretxeaz mintzo zan. Geroago, illen artetik piztu zanean, bere ikasleak oroitu ziran esaera ortaz eta siñetsi zuten Idazkia eta Yesusek esandako itza.

        Pazko-yaiak bitartean Yerusalemen zegolarik, askok siñetsi zuten aren izenean, egiten zituen mirariak ikusi ta. Yesusek ordea etzuen uste aundirik aiengan, guziak ezagutzen zituelako. Etzuen iñoren aitorrera (esana) bear, nor zer zan yakiteko, berak bazekielako, gizona baitan zer zan.

22.— Kristo ta Nikodemo

(Io.III, 1-21)

        Farisauen artean ba zan Nikodemo izeneko gizon bat, yudutar Batzarre-gizona. Au etorri zitzaion Yesusi gauez ta esan zion: «Maisua, badakigu Yainkoagandik etorri zerala irakasle bezela, iñork ez baititzake egin zuk egiten dituzun mirariak, Yainkoa berarekin ezpadago».

        Yesusek erantzun zion: «Egiaz, egiaz, nik esaten dizut: Norbait berriz yaiotzen ezpada, ezin dezake Yainkoaren yaurgoa ikusi».

        Nikodemok esan zion: «Nola yaio diteke gizona, zarra dalarik? Bere amaren sabelera berriz sartu ta bigarren aldiz yaio ote diteke?».

        Yesusek erantzun zion: «Egiaz, egiaz, nik diotsut: Norbait uretik eta Ats Sandutik berriz yaiotzen ezpada, ezin diteke Yainkoaren yaurgora sartu. Aragitik sortzen dana aragi da, ta atsetik sortzen dana atsa da. Berriz yaio bear duzue! esan dizudalako ez gero arritu. Aizeak nai duen lekuan fu-ematen du; aren otsa entzuten duzu, baña nondik datorren ta nora dioan ez dakizu. Atsetik yaio dan edozeñekin ere orixe gertatzen da».

        Nikodemok galdegin zion: «Nola gerta ditezke gauza oiek?».

        Yesusek erantzun zion: «Zu maisu zera Israelen, eta au ez dakizu? Egiaz, egiaz, nik diotsut: Guk dakigunaz itzegiten dugu ta ikusi duguna aitortzen dugu. Lurreko gauzetaz itzegin badizuet ta siñesten ez baduzue, nola siñetsiko duzue, zeruko gauzak esaten badizkitzuet? Iñor ezta zerura igo, zerutik yetxi dan Yainkoaren Seme, zeruan dagona baizik. Moisek basabazterrean sugea goratu zuen bezela, Giza-Semea ere olaxe goratu bear dute, Arengan siñesten duenik bat ere galdu ez dedin ta guziak betiko bizia izan dezaten.

        »Yainkoak ain maite izan du mundua, ta bere Seme bakarra eman du, Arengan siñesten duenik bat ere galdu ez dedin ta guztiak betiko bizia izan dezaten.

        »Yainkoak eztu bere Semea mundura bidali, mundua gaitzestera, mundua aren bidez gaizka dedin baizik. Arengan siñesten duena ezta gaitzetsiko; siñesten eztuena berriz gaitzetsia dago onezkero, Yainkoaren Seme bakarraren izenean siñesten eztuelako.

        »Epaiketa (juizioa) auxe da: «Argia etorri da mundura, baña gizonak argia baño maiteago izan dute illunbea, beren egiteak txarrak ziralako. Gaizki egiten duten guziak iguin dute argia ta ez dira argitara etortzen, beren egintzak agertu ez ditezen. Egiaren araura dabillena berriz argitara etortzen da, bere egintzak Yainkoarekin egiñak dirala agertu ditezen».

23.— Kristo Yudean — Yoanen aitorrera

(Io. III, 22-IV, 3)

        Gero Yesus Yudea-errira yoan zan bere ikaslekin; an egon zan aiekin ta bataiatzen ari zan. Yoanek ere bataiatzen zuen Enonen, Salim ondoan, bertan ur aundia zegolako; ta yendeak etortzen zitzaizkion ta bataiatzen zituen. Oraño etzuten Yoan baitegira (kartzelara) sartu.

        Orduan eztabaida sortu zan Yoanen ikasle ta Yuduen artean, garbiketa (bataioa) zala ta. Urbildu zitzaizkion Yoani bere ikasleak eta esan zioten: «Maisua, Yordan-araindian zurekin egon zan ta zuk aitor-egin zenion gizon ura bataiatzen ari da, ta guziak yoaten zaizkio».

        Yoanek erantzun zien: «Gizon batek ezin dezake ezer artu, zerutik ematen ezpazaio. Zerok yakille zerate nik esan dudala: Ni ez naiz Kristo, aren aurrean bidalia besterik ez naiz. Emaztea duena, ura da senarra; senar-berriaren adiskidea an dago ta entzun dio ta agitz pozten da senar-berriaren mintzoaz. Poz auxe izan dut nik bete betea.

        »Arek bear du aunditu, nik berriz txikitu».

        Goitik datorrena guzien gain dago; lurretik datorrena lurtarra da ta lurtar-aintzu mintzatzen da. Zerutik datorrena guzien gain dago. Orrek ikusi ta entzun duena, orixe aitortzen du ta orren aitorrera eztu iñork onartzen. Orren aitorrera onartzen duenak berriz, Yainkoa egitia dala adierazten du.

        Yainkoaren Bidaliak Yainkoaren itzak esaten ditu, neurririk gabe ematen baitu Yainkoak bere atsa. Aitak maite du Semea ta orren eskuan yarri du guzia. Semeagan siñesten duenak badu betiko bizia; Semeari siñesten eztionak berriz eztu bizia ikusiko, ta Yainkoaren aserrearen mendean dago.

        Farisauak entzun zuten, Yoanek baño ikasle geiago biltzen zituela Yesusek eta geiago bataiatzen zuela. (Yesus berak etzuen ala ere bataiatzen, bere ikasleak baizik). Yesusek berri ori yakin zuenean ta Yoan baitegian sartu zutela ikasi zuenean, Galileara baztertu zan, Atsak eragiñik.

24.— Yesus Samarian

(Io. IV, 4-42)

        Samarian zear igaro bear zuen. Iritxi zan bada Samariako iri Sikar zeritzanera, Yakobek bere seme Yoseri eman zion zelaiaren ondora. An zegoen Yakoben putzua. Yesus, bideaz nekaturik putzu aldean eseri zan. Seigarren ordua edo zan.

        Samariako emakume bat etorri zan urketara. Yesusek esan zion: «Edatera emadazu». (Aren ikasleak irira yoanak ziran, bizigarriak erostera).

        Emakume Samariarrak erantzun zion: «Zuk, Yudua zeralarik nola eskatzen didazu edatera, Samariarrak naizen oni?». Yuduak Samariarrekin artu-emanik bat ere ez dute ta.

        Yesusek erantzun zion: «Baldin Yainkoaren emaitza ezagutzen bazenu, eta bazeneki zuri edatera eskatzen dizun au nor dan, zerorrek eskatuko zenioke, ur bizia eman dezaizun».

        Emakumeak diotsa: «Yauna, ur-ateratzeko ontzirik ere eztuzu ta putzua barna da; nondik duzu ur bizia? Gure aita Yakob baño aundiago al zera? Arek eman zigun putzu au ta ortatik edan zuen berak, bere semeak ta bere abereak».

        Yesusek erantzun zion: «Ur onetatik edaten duena egarrituko da berriz; nik emango diodan uretik edaten duena berriz ezta egun-ta-beti egarri izango; aitzitik, nik emango diodan ur ori egingo zaio betiko bizira zirristatzen dan iturria».

        Orduan esan zion emakumeak: «Yauna, indazu ur ori, egarritu ez nadin, ta onera ur-eske etorri bearrik izan ez dezadan».

        Yesusek esan zion: «Zoaz, dei zazu zure senarra ta atoz onera».

        Emakumeak erantzun zion: «Eztut senarrik».

        Yesusek berriz: «Egia diozu: Eztut senarrik. Bost senar izan dituzu, ta orain duzuna ezta zure senarra; egia esan duzu».

        Emakumeak diotsa: «Yauna, badakust Profeta zerala. Gure asabak (aurrekoak) mendi onetan yauretsi (adoratu) zuten Yainkoa, ta zuek berriz diozue, Yerusalemen dagola Yainkoa yauresteko tokia».

        Yesusek diotsa: «Emakumea, siñetsi zaidazu; Yainkoa ez mendi onetan ta ez Yerusalemen yauretsiko ez duzuen garaia badator ta bertan da. Zuek ezagutzen ez duzuena yauresten duzue, guk ezagutzen duguna yauresten dugu, gaizkatzea Yuduengandik dator ta. Baña egiazko yauresleak Aita egiaz ta atsez yauretsiko duten ordua badator ta bertan da; olako yauresleak billatzen ditu Aitak. Yainkoa Atsa da, ta Bera yauresten dutenak atsez ta egiaz bear dute yauretsi».

        Emakumeak diotsa: «Mesia (esan nai du, Kristo) badatorrela badakit, Arek etorri dedinean, yakin-araziko digu guzia».

        Yesusek esan zion: «Ni, zurekin mintzo naizen au nauzu Mesia ori».

        Orduantxe etorri ziran aren ikasleak, eta emakume batekin izketan ari zalako arritu ziran. Ala ere etzion iñork galdegin: «Zer nai duzu, edo; Zer ari zera orrekin izketan?

        Emakumea, bere txantxilla an utzi ta irira yoan zan ta ango yendeai esan zien: «Egin ditudan gauza guziak esan, asmatu, dizkidan gizon bat ikustera atozte. Ori ote dugu Kristo?».

        Atera ziran bada iritik ta arengana ziran. Bizkitartean bere ikasleak eskatzen zioten esanez: «Maisua, yan zazu». Arek berriz esan zien: «Zuek ez dakizuen yanari bat badut nik yateko». Orduan ikasleak esan zioten elkarri: «Norbaitek yatekoa ekarri ote dio?».

        Yesusek dioste: «Ni bidali nauenaren naia egitea ta aren lana bururatzea, orixe da nere yanaria. Ez al diozue zuek: Oraindik lau illabete ta uzta badator? Begira, nik diotsuet: Gora itzatzue zuen begiok ta ikusi alorrak (soroak), zuriturik daude igitarako. Onezkero igitariak artzen du bere saria ta betiko bizirako biltzen du arnaria (frutua), berdin ereilea ta igitaria poztu ditezen.

        »Ongi dator emen arako esaera ura: «Batek ereiten du, besteak uztatzen. Nik bidali zaituztet landu ez du zuena uztatzera; beste batzuek egin dute lana, ta zuek aien lanetara sartu zerate».

        Iri artako Samariar askok siñetsi zuten Arengan, emakumeak esan zielako: «Egin ditudan guziak esan dizkit. Yoan zitzaizkion bada Samariarrak, ta aiekin egoteko eskatu zioten. Ta an egon zan bi egunez.

        Orduan askoz ere lagun geiagok siñetsi zuten Arengan, bere esanak entzunik. Emakumeari esaten zioten: «Orain siñesten dugu ez zure esanagatik bakarrik; orain gerok entzun dugu ta badakigu: «Auxe da ziñez munduaren Salbatzalea».

25.— Yesus Galilean

(Io. IV, 43-45; Lc. IV, 14)

        Bi egunen buruan andik atera ta Galileara yoan zan. Yesusek aitortu zuen, profeta batek bere sorterrian eztuela omenik.

        Galileara iristean, Galilearrak arrera ona egin zioten, yai-egunean Yerusalemen egin zituen guziak ikusi zituztelako, aiek ere yai-egunerako Yerusalemera yoan izan ziran ta. Errialde guzi artan zabaldu zan aren aomena.

26.— Yesusek errege-gizonaren semea sendatzen du

(Io. IV, 46-54)

        Etorri zan bada berriz Galileako Kanara, ura ardotu izan zuen erri artara. Errege-gizon baten semea eri zegoen Kaparnaumen. Yesus Yudeatik etorri zala entzun orduko, yoan zan gizon ura Yesusengana, ta eskatu zion yexteko ta bere seme ilzorian zegona sendatzeko.

        Yesusek esan zion: «Ezaupideak (gauza arrigarriak) eta mirariak ikusi ezik, eztuzue siñesten».

        Errege-gizonak esan zion: «Yauna, atoz, nere semea il baño lenago». Yesusek esan zion: «Zoaz, zure semea bizi da». Gizonak siñetsi zuen Yesusek esandako itza ta yoan zan.

        Etxerakoan, bere morroiak bidera atera zitzaizkion, ta bere semea bizi zalako berria eman zioten. Galdegin zien, ea zein ordutan eman zuen onera. Aiek esan zioten: «Atzo zazpigarren orduan aldegin zion sukarrak». Ezagutu zuen aitak, ordu artantxe esan ziola Yesusek: Zure semea bizi da. Ta bereala siñetsi zuen bere etxeko guziekin.

        Au da Yesusek egindako bigarren miraria, Yudeatik Galileara etorri ondoan.

27.— Yesus Galilean barna ibilki

(Mt. IV, 13-17; Mc. I, 14-15; Lc. IV, 15)

        Gero Nazaret iritik aldegin ta itsaso ondoko Kaparnaumen egon zan egotez, Zabulon ta Neptali arteko mugaldean. Ola bete bear zan Isaia Profetak esandako itz ura (Is. VIII, 23; IX, 1):

        «Zabulon erria ta Neptali erria;

        itsasaldean yarriak,

        Yordan-araindian.

        arrotz-erritarren Galilea;

        illunbetan eseri-ta zegon erriak.

        argi aundia ikusi du;

        eriotzezko itzal-errian zeudenai.

        argia agertu zaie».

        Gero asi zan Yesus Yainkoaren yaurgoaren berri-ona zabaltzen, ziola: «Aldia bete da, ta Yainkoaren yaurgoa urbil da; damu zaitezte ta Ebanjelioari siñetsi». Aien siñagogetan irakasten zuen ta eguziak goraipatzen zuten.

28.— Yesus Nazaret'ko sinagogan

(Lc. IV, 16-30)

        Yoan zan Nazaretera, bera azi zan errira. Oitura zuenez, larunbatean sinagogara zan ta irakurtzeko zutitu zan. Isaia Profetaren liburua eman zioten. Zabaldu zuen liburua ta topatu zuen arako itz aiek idatzirik dauden lekua (Is. LXI, 1 sq.):

        «Yaunaren atsa nere gain;

        Berak gantzutu nau.

        onbearrai berri-ona emateko;

        biotz-arratuak sendatzera bidali nau,

        lotuai askapena ta itsuai ikusbidea ematera;

        zapaldurik daudenak lokabe (libre) egitera,

        Yaunaren erruki-urtea ta asperkunde-eguna yakin-araztera».

        Bildu zuen liburua, mirabeari eman zion ta eseri zan. Sinagogako lagun guzien begiak arengan yosirik zeuden. Ta asi zitzaien esaten:

        «Orain entzun duzuen idazki ori gaur bete da». Guziak aitor-egiten zioten ta Aren agotik ateratzen ziran itz eskertsuez arriturik esaten zuten: «Ez al da bada au Yoseren semea?».

        Yesusek erantzun zien: «Zuek esango didazue noski arako esaera ura: Sendatzalea, zere burua senda zazu. Entzun dugunez, gauza aundiak egin dituzu Kaparnaumen, ta egizkitzu emen zure sorterri onetan ere».

        Gero gañeratu zuen: «Egiaz, nik diotsuet: Profeta batek ere eztu arrera onik bere sorterrian. Egiaz nik diotsuet: Andre alargun asko ziran Israelen Eliaren egunetan, zerua iru urte ta sei illabetez itxirik egon ta lurralde guzian gosete aundia izan zanean. Baña aietako batengana ere etzan bidali Elia, bai ordea Sareptan Sidon aldean bizi zan alargun batengana.

        »Orobat legendun asko ziran Israelen Eliseo profetaren aldian; ta aietako bat ere etzan sendatu, bai ordean Naaman Siriarra».

        Sinagogako guziak asarrez sumindu ziran, itz auek entzunik. Yaiki ziran, iritik egotzi zuten; beren iria mendi baten gañean goratua zegoen ta mendi aren tontorrera eraman zuten, andik bera amiltzeko. Yesus ordea igaro zan aien artetik eta yoan zan andik.

29.— Pedro ta Andrea, Yakobo ta Yoan

(Mt. IV, 18-22; Mc. I, 16-20)

        Yesus Galileako itsaso ondoan zebillela, ikusi zituen bi anai, izengoitiz Pedro deritzan Simon ta Andrea bere anaia, sareak itsasora egozten ari zirala, arrantzaleak ziran ta. Yesusek esan zien: «Yarraiki zakizkidate (atozte nerekin), gizon-arrantzale egingo zaituztet nik». Utzi zituzten bereala beren sareak eta yarraiki zitzaizkion.

        Eta andik aurreraxeago yoanik, ikusi zituen beste bi anai, Zebedeoren seme Yakobo ta onen anai Yoan, ontzian beren aita Zebedeorekin sareak konpontzen ari zirala. Aiei ere otsegin zien; ta aiek beren ontzia ta beren aita morroiekin utzi ta Yesusekin yoan ziran.

30.— Kaparnaumen — Deabrudun bat sendatzen

(Mc. I, 21-28; Lc. IV, 31-37)

        Yoan zan aiekin Kaparnaumera. Larunbatean sartu zan sinagogara ta irakasten ari zitzaien. Guziak arritu ziran Aren irakatsiaz, eskubidea duen batek bezela irakasten baitzuen, ta ez beren lege-irakasleak bezela.

        Ango sinagogan, deabruak artua zegon gizon bat bazan. Orrek oiu egin zuen: «Utzazu, zer ikusteko dugu guk zurekin, Yesus Nazaretarra? Gu ondatzera etorri al zera? Ezagutzen zaitut: Zu zera Yainkoaren Sandua».

        Yesusek ordea zematu zuen ta akar egin zion esanez: «Ixil adi, ta gizon orrengandik atera adi».

        Ats loiak (deabruak) biurkatu zuen gizona, erdira egotzi zuen ta karraxi aundi bat egiñik irten zan arengandik, kalterik bat ere egin gabe. Ikarak artu zituen guziak, eta arriturik galdegiten zioten elkarri:

        Zer da au? zer irakaspen berri dugu au? Ats loiai ere agintzen die, ta men-egiten diote ta aldegiten dute».

        Aren aomena zabaldu zan Galileako bazter guzietan.

31.— Simonen amagiarreba sendatzen

(Mt. VIII, 14-17; Mc. I, 29-34; Lc. IV, 38-41)

        Bereala sinagogatik atera ta, Simon ta Andrearen etxera zan Jakobo ta Yoanekin. Simonen amagiarreba oatzean (oean) zetzan, sukar gaitzak arturik. Bereala eman zioten Yesusi orren berri ta aren alde otoitz egin zioten.

        Yesus urbildu zitzaion, aren gañera kurtu zan ta sukarrari agindu zion; gero eskutik eldu ta yaikiarazi zuen, ta sukarrak aldegin zuen bertan. Bereala yaiki zan ta mirabe-egiten zien.

        Arratsean, eguzkia sartu ondoan, eskañi zizkioten deabrudun asko; ta mota askotako gaitzez eri zeuden guziak ekartzen zizkioten. Iri guzia bere etxeko ate ondoan bildua zegon. Yesusek bere itzaz erauzten (aterazten) zituen ats loiak ta edozein eritasunez zapaldurik zeuden guziai eskua gañean yarri ta sendatu zituen.

        Orrela bete zan arako Isaia profetaren itz ura (Is. LIII, 4):

                «Bere gain artu ditu gure gaitzak ta gure eritasunak yaso ditu».

        Lagun askorengandik ateratzen ziran deabruak eta deadar egiten zuten esanez: «Zu zera Yainkoaren Semea». Yesusek ordea zematzen zituen ta etzien itzegitera uzten, Bera Mesia zala bezekitelako.

32.— Kristoren arat-onatak

(Mt. IV, 23-25; Mc. I, 35-39; Lc. IV, 42-44)

        Goizean goiz yaiki zan Yesus, bakar-leku batera yoan ta otoitzean ari izan zan. Simon ta bere lagunak ere atzetik yoan zitzaizkion. Arkitu zutenean, esan zioten: «Guziak zure billa dabiltza».

        Yesusek esan zien: «Goazen ondoko errixka ta iri oietara, or ere predikatzera, ortarako etorria naiz ta».

        Gizaldeak ere etorri ziran aren billa ta geldiarazi nai zuten, aiengandik aldegin etzezan. Arek ordea esan zien: «Beste iriai ere yakin-arazi bear diet Yainkoaren yaurgoa, ortarako bidalia naiz ta».

        Orrela inguratzen zuen Galilea osoa, ta aien sinagogetan irakasten zuen ta deabruak erauzten zituen; gaitz eta eritasun guziak sendatzen zituen erritarren artean. Siria guzian zabaldu zan aren aomena. Mindun guziak, era askotako argaltasun ta gaitzez artuak, deabrudunak, illargi-eriak ta elbarriak ekarri zizkioten, ta Berak sendatu zituen.

        Gizalde aundiak yarraiki zitzaizkion Galileatik, Dekapolitik, Yerusalemetik, Yudeatik ta Yordan-arainditik.

33.— Mirarizko arrantza

(Lc. V, 1-11)

        Egun batez, Genesaret-itsaso ondoan zegola, gizaldeak estutzen zuten, Yainkoaren itza entzuteko. Itsas-bazterrean zeuden bi ontzi ikusi zituen; arrantzaleak yetxiak ziran ta sareak garbitzen ziarduten. Ontzi aietako bat Simonena zan, ta Yesus artara igorik, lurretik piska bat aldentzeko eskatu zion. Gero eseri zan ta gizaldeai irakasten zien ontzitik.

        Itzegitetik gelditu zanean, esan zion Simoni: «Sar zaite itsas-zabalera, ta edatu zuen sareak arrantzarako». Simonek erantzun zion: «Maisua, gau osoan lanean ari izan gera, ta eztugu ezer atxitu; ala ere zure itzaren gañean egotziko ditut sareak».

        Olaxe egin zuten ta arrainketa aundia bildu zuten, sareak urratzeko ainbatekoa. Orregatik beste ontzian ziran kideai keñuz esan zieten, laguntzera etortzeko. Etorri ziran ta bi ontziak bete zituzten, urren ondatzeko zorian.

        Simon Pedro, ori ikusirik, Yesusen aurrean aozpeztu ta esan zion: «Yauna, aldegizu nigandik, pekataria naiz ta». Ikarak arturik baitzeuden bera ta bere lagunak, atxitu zuten arrainketa arengatik. Bai alaber Yakobo ta Yoan, Zebedeoren seme ta Pedroren lagunak.

        Yesusek esan zion Pedrori: «Ez beldur izan; gaurdanik gizon-arrantzale izango zera». Orduan legorrera zituzten beren ontziak, guzia utzi ta Yesusekin yoan ziran.

34.— Yesusek elbarria sendatzen du

(Mt. IX, 1-8; Mc. II, 1-12; Lc. V, 17-26)

        Zenbait egunen buruan, Yesus sartu zan berriz bere irira, Kaparnaumera. Laster zabaldu zan etxe batean zegolako berria ta lagun asko bildu zitzaizkion, atarian ere sartu ezin zirala. Bera eseri zan ta irakasten ari zitzaien. Antxe yarri ziran alaber Galileako errixka guzietatik, Yudeatik eta Yerusalemetik etorritako zenbait Farisau ta lege-irakasle. Ta Yesusek itzegiten zien, ta Yaunaren aala agertzen zan eriak sendatuz.

        Beingoan ara non etorri ziran lau gizon, elbarri gaxo bat oatzean zekartela; ura etxera sartu ta Yesusen aurrean yarri nai zuten; ezin zezaketen ordea, yendea ain estu zegon ta. Orduan Yesus zegon etxeko gaindegira igo ziran, egaztegi (tellatu) puska bat kendu zuten, eta eria bere oearekin zulotik bera eratxi ta Yesusen aurrean ezarri zuten.

        Yesusek aien siñestea ikusirik, esan zion elbarriari: «Seme, uste on izan! zure pekatuak barkatu zaizkitzu».

        Lege-irakasle ta Farisauak asi ziran beren baitan gogoeta egiten esanez: «Zer dio onek? Biraoa esan du onek. Birao-esale au nor da? Yainkoaz besterik nork barka ditzate pekatuak?».

        Yesusek ezagutu zuen bere barnean, zer gogoetak zerabiltzaten eta esan zien: «Zergatik darabiltzazue gogapen oiek zuen barnean? Zer da errazago, esatea elbarriari: Zure pekatuak barkatu zaizkitzu, ala esatea: Yaiki, ar zazu zure oatzea ta zabiltza? Yakizue, Giza-Semeak, Yesusek berak, lurrean pekatuak barkatzeko eskubidea baduela». Gero esan zion elbarriari: «Yaiki zaite, ar zazu zure oea ta zoaz etxera».

        Gizona yaiki zan bereala aien aurrean, artu zuen bera zetzan oea ta bere etxera yoan zan, Yainkoa goraipatuz gizaldeak arritzeko ainbat. Baiki, guziak arriturik gelditu ziran ta Yainkoa goraipatu zuten, gizonei alako eskubidea eman zielako; esaten zuten: «Eztugu egundaño olakorik ikusi; arrigarriak ikusi ditugu gaur».

35.— Mateo edo Lebiren deitzea

(Mt. IX, 9-13; Mc. II, 13-17; Lc.V, 27-32)

        Orren ondoan, Yesus andik atera ta berriz itsas-aldera zan ta gizalde guzia yarraiki zitzaion ta berak irakasten zien. Bidez zioala, ikusi zuen Alfeoren seme Lebi (beste izenez Mateo zeritzan) zergaria; zerga-etxean eseria zegon. Yesusek esan zion: «Atoz nerekin». Eta gauza guziak utzirik, yaiki ta yarraiki zitzaion.

        Lebik oturuntza aundia apaindu zion bere etxean. Eta ara, Yesus aren etxean maiera eseririk zegola, zergari ta pekatari asko ere etorri ziran, eta Yesus ta bere ikaslekin batean maiera yarri ziran; oietako asko berarekin ibiltzen ziran ta.

        Farisauak ta lege-irakasleak, Yesus zergari ta pekatariekin yaten ari zala ikusirik, marmarka asi ziran ta esan zieten aren ikasleai: «Zergatik yaten ta edaten duzue, zuek eta zuen Maisuak, zergari ta pakatariekin?».

        Yesusek, ori entzunik, erantzun zien: «Eri daudenak dute sendatzalearen bearra, ez ordea sendo diranak. Zoazte ta ikas zazue, zer esan nai duen arako esaera arek: Errukia nai dut, eta ez oparia. Ez naiz etorri zuzentsuak deitzera, pekatariak damutasunera deitzera baizik».

36.— Yesusen ikasleak zergatik ez barutzen?

(Mt. IX, 14-17; Mc.II, 18-22; Lc. V, 33-39)

        Baña aiek esan zioten: «Yoanen ikasleak maiz barutzen dira ta otoitzak egiten dituzte; Farisauen ikasleak berdin; ta zure ikasleak berriz zergatik ari dira yaten ta edaten?». (Galde berorixe egin zioten Yoanen ikasleak ere).

        Yesusek erantzun zien: «Senar-berriaren adiskideak negar ta baru egin ote dezakete, senar-berria aiekin dagon bitartean? Ez, senar-berria berekin duten bitartean, ezin dezakete baru egin. Senar-berria kenduko zaien egunak etorriko dira; ta orduan bai, egin aietan baru egingo dute».

        Berdintza au ere esan zien: «Soñeko zar bat konpontzeko, eztio iñork oial berri puska bat yosten; bestela oial berriak zati bat kentzen dio zarrari ta urradura aundiago egiten da.

        »Orobat, iñork eztu ardo berria zagi zarretan sartzen. Bestela ardoak lertzen ditu zagiak eta ardoa isurtzen da ta zagiak ondatzen dira. Ardo berria zagi berrietan sartzen da, ta orrela biak irauten dute. Eta zarretik edan ondoan, eztu iñork bereala berria nai, esaten baitu: Zarra obea da».

37.— Yairo — andre odol-yarioa

(Mt. IX, 18-22; Mc. V, 21-34; Lc. VIII, 41-48)

        Yesus itsasaldean zegoen. Itz oiek esaten ari zitzaiela, ara non etorri zan Yairo izeneko gizon bat; sinagoga-burua zan ori. Urbildu zan, Yesus ikustean aozpeztu ta agur egin zion, ta gero eskatu zion arren yoateko aren etxera, amabi urte inguruko alaba bakar bat bazuela ta il-zorian zegola.

        Esaten zion: «Yauna, nere alaba azkenekotan dago; baña atoz, zure eskua gañean yar zaiozu, ta sendaturik biziko da». Yaiki zan bada Yesus ta bere ikaslekin aren etxerako bidea artu zuen. Gizalde aundia yoan zitzaion atzetik eta bidean estutzen zuten.

        Eta ara, amabi urte aietan odol-yario gaitza zuen emakume bat bazan bertan. Sendatzale askorekin gogorrak ikusia zan, bere ondasun guziak aiekin txautuak zituen; baña batek ere ezin izan zuen gaitz ura sendatu, gero ta gaizkiagotu egin zan.

        Onek bada, Yesusen berri yakin orduko, urbildu zan atzetik yende artean ta Yesusen yantziko litsa ukitu zuen bere baitan esanez: «Baldin aren soñekoa besterik ezpada ere ukitu badezat, sendatuko naiz». Ta izan ere, bereala agortu zan aren odol-iturria, ta gaitz artatik sendatu zala somatu zuen bere gorputzean.

        Yesusek laster ezagutu zuen bere barnean, beragandik indar bat atera zala. Itzuli zan bada yende aldera ta galdegin zuen: «Nork ukitu nau? Nork ukitu ditu nere soñekoak?». Guziak ezetz zioten.

        Orduan Pedrok eta arekin zeuden beste ikasleak esan zioten: «Maisua, gizaldeak zapatzen ta estutzen zaituzte, ta ala ere: «Nork ukitu nau, galdegiten duzu?».

        Yesusek ordea esan zuen: «Bai, norbaitek ukitu nau, neregandik indar bat atera dela ezagutu dut». Ta inguru begiratzen zuen, ori egin zuen emakumea ikusi naiez. Ezagutu zuen bada, ezin gorde zitekela; ta beraren baitan agitu zana ikusirik, beldurrez ta ikaraz etorri ta Yesusen oñetara aozpeztu zan; argi ta garbi egia esan zion ta yende guziaren aurrean aitortu zuen, zergatik ukitu zuen ta nola sendatu zan bereala.

        Yesusek, ori ikusirik, esan zion: «Alaba, biotz on izan, zure siñesteak sendatu zaitu; zoaz pakean, ta senda bekizu gaitz ori». Orduezkero sendatu zan emakume ura.

38.— Yairoren alaba

(Mt. IX, 23-26; Mc. V, 35-43; Lc. VIII, 49-56)

        Yesus oraño mintzo zala, Yairo sinagoga-buruari bere etxekoak etorri zitzaizkion ta esan zioten: «Il da zure alaba; zertako nekarazten duzu gaurgero Maisua?».

        Yesusek entzun zuen berri ori ta esan zion sinagoga-buruari, neskatxaren aitari: «Ez beldur izan, uste ona izan zazu». Pedro, Yakobo ta Yoan bai, besterik etzuen berarekin yoatera utzi.

        Orrela iritxi ziran sinagoga-buruaren etxera, ta ikusi zituen Yesusek txistulariak ta yendea zalapartaka, ta guziak negarrez ta aioska. Yesus etxera sartu zan ta esan zien: «Zer ari zerate zalapartaka, ta negarrez? Ez negar egin, zoazte; neskatxa ezta il, lo dago». Aiek iseka (irri) egin zioten, neskatxa illik zegola baitzekiten.

        Berak ordea guziak aterazi zituen, eta bere iru ikasleak ta neskatxaren aita-amak berarekin arturik neskatxa zetzan tokira sartu zan. Orduan neskatxari eskutik eldu ta esan zion: «Talitha, kumi, esan nai du: Neskatxa (iri mintzo natzain), yaiki adi».

        aren anima berriz itzuli zan, yaiki zan neskatxa ta bazebillen. Aren gurasoak arritu ziran arrimen guziz aundiz; Yesusek ordea zorrozki agindu zien, gertatua iñori ez esateko. Bazter guzi aietan zabaldu zan gertaera onen berria.

39.— Yesusek bi itsu ta deabrudun bat sendatzen

(Mt. IX, 27-38)

        Yesus andik yoatean, bi itsu yarraiki zitzaizkion, oiuka ziotela: «Dabiden semea, gutaz errukitu». Etxera sartu zaneko, urbildu zitzaizkion itsuak. Yesusek galdegin zien: «Ori egin dezakedala siñesten al duzue?».

        «Bai, Yauna», erantzun zioten. Orduan aien begiak ukitu ta esan zien: «Zuen siñestearen ariora gerta bekizue». Aien begiak idiki ziran; Yesusek berriz agindu zorrotz au eman zien: «Ez dezala gero iñork orren berri yakin». Ala ere yoan ziran ta bazter guzi aietan zabaldu zuten aren berria.

        Aiek aldegin ondoan, gizon mutu, deabruak artua zegoen bat ekarri zioten. Yesusek erauzi zuen deabrua, ta mutua mintzatu zan. Gizaldeak arriturik oiu egin zuten: «Egundaño ezta Israelen olakorik ikusi».

        Farisauak ordea esaten zuten: «Deabru-nausiarekin itz-arturik dago, ta orrela erauzten ditu deabruak».

        iri ta erri guzietan barna zebillen Yesus, sinagogetan irakasten zuen, eta argaltasun ta gaitz guziak sendatzen zituen. Baña gizaldea ikustean, urrikaldu zitzaion, nekatuak ta zapalduak zeudelako, artzairik gabeko ardien antzera. Orduan esan zien bere ikasleai: «Uzta, (zitua laborea) ugaria, langilleak berriz gutxi; uztaren yabeari eska zaiozue bada, bidaltzeko langilleak bere uztara».

40.— Yesusek Yerusalemen elbarri bat
sendatzen du — Ondoko mintzaldia

(Io. V,1-47)

        Oien ondoan, Yuduen yai-egun bat zan ta Yesus igo zan Yerusalemera. Yerusalemen, Ardi-atearen ondoan, bada putzu bat; hebreeraz Bet-hesda deritza ta inguruan bost legorpe ditu. Legorpe auetan egoten zan eri, itsu, urgun, elbarri sail aundi bat, ura noiz igituko zan begira. Noizean bein etortzen baitzan Yaunaren Aingeru bat putzura, ta ango ura nasten zuen, ta ur-naste orren ondoan lenbizi putzura sartzen zana zein-nai eritasunetik sendatzen zan.

        Ogei ta emezortzi urte aietan eri zegoen gizon bat bazan antxe. Yesusek, ori etzana ikusi ta aspaldi eri zegola ikasi zuenean, galdegin zion: «Sendatu nai al duzu? Eriak erantzun zion: «Yauna, ura nasi ondoan putzura nork zartu nazan eztut; ni etorri orduko, beste bat sartu da ni baño lenago».

        Orduan Yesusek esan zion: «Yaiki zaite, ar zazu zere oea ta zoaz». Ta bereala sendatu zan gizon ura, artu zuen bere oea ta bazebillen.

        Larunbata zan egun ura. Argatik esan zioten Yuduak sendatuari: «Larunbata duk, etzaik zillegi ire oe-yasotzea». Arek ordea esan zien: «Sendatu nauenak esan dit: Ar zazu zere oea ta zoaz». Orduan galdegin zioten: «Zure oea artu ta zoaz, esan dikan gizon ura nor duk?».

        Gizon sendatuak ordea etzekien nor zan, Yesus toki artan zegon gizaldetik lekutu zan ta. Geroago topatu zuen Yesusek gizona yauretxean ta esan zion: «Orra, sendaturik zaude; ez gaurgero pekaturik egin, makurragorik gerta ez dakizun». Orduan yoan zan gizon ura, eta Yuduei yakin-arazi zien, Yesus zala bera sendatu zuen gizona.

        Orregatik Yuduak yazartzen zitzaizkion Yesusi, gauza oiek larunbatez egiten zituelako. Yesusek ordea erantzun zien: «Nere Aita lanean ari da orain arte, ta ni ere naiz». Orduan Yuduak are geiago zebiltzen Yesus il naiez, yai-eguna austeaz gañera, Yainkoa bere Aita deitzen zuelako, bere burua Yainkoarekin berdin egiñez.

        Yesusek esan zien bada berriz: «Egiaz, egiaz, nik diotsuet: Semeak ez dezake berez ezer egin; Aitak zer egiten duen ikusi ta ori bera egiten du Semeak ere. Aitak egiten dituen gauza guziak, Semeak ere berdin egiten ditu.

        »Aitak maite du Semea, ta oni erakusten dio berak egiten duen guzia; eta auek baño egintza aundiagoak erakutsiko dizkio, zuek arritzeko ainbatekoak. Aitak illak berriz-piztu ta biziarazten dituen bezela, Semeak ere alaber nai dituenak bizi-arazten ditu. Orobat, Aitak eztu iñor epaitzen (juzgatzen); epaiketa osoa Semeari utzi dio, Semea guziak goretsi dezaten, Aita goresten duten bezela. Semea goresten ez duenak, ura bidali duen Aita ere eztu goresten.

        »Egiaz, egiaz, nik diotsuet: «Nere itza entzuten duenak ta bidali nauenari siñesten dionak badu betiko bizia, ta ezta epaiketara etorriko; eriotzetik bizira igaro egingo da.

        »Egiaz, egiaz, nik diotsuet: Illak Yainko-Semearen oiua entzungo duten ordua badator ta bertan da; oiu ori entzuten dutenak biziko dira. Aitak bere baitan bizia duen bezela, Semeari ere eman dio bere baitan bizia izatea; epai-egiteko eskubidea ere eman dio, gizonaren semea dalako.

        »Ez arritu onetaz: Il-obietan dauden guziak Yainko-Semearen oiua entzungo duten ordua badator; ta irtengo dira ongi egin zutenak berriz-piztu ta bizitzeko, gaizki egin zutenak berriz piztu ta ondamendira yoateko. Nere baitatik ezin dezaket ezer egin; entzun dudan bezela epaitzen dut; nere epaia zuzena da, ez baitut nere naia billatzen, bidali nauenaren naia baizik.

        »Nik nere buruaz aitor-egiten badut, nere aitorrera ori ezta siñesgarria; nitaz aitor egiten duena beste bat da, eta arek nitaz egiten duen aitorrera siñesgarria dala badakit. Zuek mandatua bidali zenuten Yoanengana, ta arek egiari buruz aitor-egin zuen. Ala ere, nik eztut gizon baten aitorrera bearrik, ta au esan dizuet, zuek gaizka zaitezten bakarrik. Argi-zuzi izekia ta disditsua zan Yoan; zuek aldi-puska bat poztu nai izan duzue aren argitan.

        »Badut nik Yoanena baño goragoko aitorrera bat: «Aitak nere egiteko eman dizkidan lanak, nik egiten ditudan lanak, oietxek aitortzen dute, ni Aitak bidalia naizela. Ta ni bidali nauen Aitak berak aitor-egin du nitaz. Baña zuek eztuzue aren mintzura aditu, ez aren itxura ikusi, ta aren itza ez daukazue zuen baitan gordea, arek bidalitakoari siñesten ez diozuelako.

        »Idazkiak (liburu sanduak) ikertzen dituzue, betiko bizia aietan arkitu uste duzuelako; oietxek nitaz aitor-egiten dute bada. zuek ordea eztuzue nigana etorri nai, bizitzea izateko.

        »Ez nabil gizonengandiko ospearen, gloriaren billa; zuek ordea Yainkoaren maitasunik ez duzuela badakit. Nere Aitaren izenean etorri naiz eta ez nauzue ongi artzen; beste bat bere izenean etorri ba-dadi, ura bai ongi artuko duzue. Nola izan dezakezue siñestea, elkarrengandiko ospea billatu ta Yainkoagandiko ospea billatzen ez duzuen oiek?

        »Ez uste izan nik Aitaren aurrean salatuko zaituztedanik; Moisegan duzue zuen ustea, Moise izango da bada zuen salatzale. Baiki, Moiseri siñesten bazeniote, nere ere siñetsiko zenidateke, arek nitaz idatzi du ta. Baña aren idazkiak siñesten ez badituzue, nere itzak nola siñetsiko dituzue?».

41.— Ikasleak galburuak yaten

(Mt. XII, 1-8; Mc. II, 23-28; Lc. VI, 1-5)

        Beste bein, larunbatez alor (soro) batzuetan zear zioan Yauna. Aren ikasleak goseak zeuden ta bide-egiñaz batera galburuak mozten asi ziran ta yaten zituzten, bere eskuaz marruskaturik.

        Farisau batzuek, ori ikusirik, esan zieten: «Zergatik egiten duzue, larunbatean zillegi eztana?». Yesusi ere esan zioten: «Orra, zure ikasleak egiten dute larunbatean debeku dana».

        Yesusek erantzun zien: «Ez al duzue egundaño irakurri, zer egin zuen Dabidek, bera ta bere lagunak bearrean ta goserik arkitu ziran batean? Nola sartu zan Yainkoaren etxera, Abiatar apaiz-nausi zalarik; nola artu ta yan zituen eskaintza-ogiak ta eman zizkien bere lagunai, oietatik yatea apaizai bakarrik zillegi izan arren?

        »Edo ez al duzue legean irakurri, apaizak yauretxean larunbata austen dutela, ta ala ere pekaturik ez dutela? Nik diotsuet bada, yauretxea baño aundiagokorik bada emen. Erdesten (ulertzen) bazenute arako itz ura: «Errukia nai dut eta ez oparia, etzenuten iñoiz obengaberik gaitzetsiko. Larunbata gizonarentzat egin da, ez gizona larunbatarentzat. Giza-Semea larunbataren ere nausi da».

42.— Gizon esku-igarra sendatzen du

(Mt. XII, 9-14; Mc. II, 1-6; Lc. VI, 6-11)

        Beste larunbat batez sartu zan Yesus aien sinagogara ta irakasten asi zan. Esku eskuña igartua zuen gizon bat bazegon antxe. Lege-irakasle ta Farisauak zaintzen zuten Yesus, ea larunbatean sendatuko ote zuen, ura salatzeko aitzaki baten billa. Galdetu ere egin zioten: «Larunbatez iñor sendatzea zillegi al da?».

        Arek ordea ezagutu zituen aien asmoak, eta esan zion gizon esku-igarrari: «Yaiki ta zutik yar zaite erdian». Orduan Yesusek esan zien: «Orain nik galdegiten dizuet: Zillegi al da larunbatez ongi ala gaizki egitea? bizi bat gorde ala galarztea?

        »Zuetako batek ardi bat badu eta larunbatean lezera erori badakio, ez al dio eutsiko ta aindik aterako? Eta ardia baño zenbatenaz geiago da gizona! Bai, zillegi da beraz larunbatean ongi egitea».

        Aiek isildu ziran. Aien biotzeko itsumenaz atsekabeturik, inguru begiratu zien asarrez ta gero esan zion gizonari: «Eda zazu eskua». Arek edatu zuen, eta beste eskua bezain sendo egin zitzaion.

        Aiek sumindu ziran ortaz, eta elkarrekin mintzatu ziran, zer egingo zuten Yesusez. Yoan ziran bada ta Herodetarrekin elkar-aditu zuten, Yesus ondarazteko.

43.— Yesus itsas-aldean

(Mt. XII, 15-21; Mc. III, 7-12)

        Yesusek ori ezagutu zuenean, andik aldegin ta itsas-bazterrera zan bere ikaslekin. Gizalde aundia yarraiki zitzaion Galileatik; bai, Yudeatik eta Yerusalemetik, Idumeatik eta Yordan-arainditik, Tiro ta Sidon errietatik ere gizalde aundia etorri zitzaion, arek egindako gauzak entzunik.

        Orduan esan zien bere ikasleai, ontziska gertu idukitzeko berarentzat, yendeak zapatu etzezan. Lagun asko sendatu baitzituen, miñez zeuden guziak oldartzen zitzaion bera ukitzeko. Ats loiak (deabruak), ura ikustean, aozpez erortzen ziran ta oiuz esaten zuten: «Zu zera Yainkoaren Semea». Yesusek berriz zorrozki debekatzen zien, bera erazagutzea (nor zan esatea).

        Yarraiki zitzaizkion guziak sendatu zituen ta beraren berri ematea debekatu zien. Onela bete zan Isaia profetak esandako ura (Is.XLII, 1).

        «Orra or nere mirabe, nik autetsi dudana,

        nere maite, nere biotzaren atsegiña;

        orren gañean ezarriko dut nere Atsa

        ta zuzenbidea erakutsiko die atzerriai;

        Eztu yardukiko, ez zalapartarik aterako,

        ez karraxirik egingo karriketan;

        Kañabera zartatua eztu autsiko

        ta kea darion argi-mukia eztu itzaliko,

        zuzenbidea garai-arazi arte;

        aren izenean uste izango dute atzerriak».

44.— Amabi Apostoluak

(Mc. III, 13-19; Lc. VI,12-16)

        Egun aietan, mendi batera igo zan otoitz egitera, ta gau osoan Yainkoarekin egon zan otoitzean. Egundu zuenean, otsegin zien bere ikasleai, ta aietako amabi berexi ta Apostolu izena eman zien; predikatzera bidali zituen, eta miñak sendatzeko ta deabruak erauzteko eskubidea eman zien.

        Ona emen Apostoluen izenak: Simon, Pedro izengoitia eman zion oni Yesusek, ta bere anai Andrea; Yakobo Zebedeoren semea ta Yoan bere anaia (auei Boanerges, au da, ostots-umeak eman zien izengoiti); Filipo ta Bartolomeo, Mateo ta Toma, Alfeoren seme Yakobo ta Simon Kanaandarra (izengoitiz Zelote, Kartsua), Yakoboren Yuda Tadeo, ta Yuda Iskariote; onek saldu zuen gero Yesus.

45.— Mendiko itzaldia (I)

(Mt. V, 1-12; Lc. VI, 17-23)

        Yetxi zan aiekin menditik eta leku zelai batean gelditu zan. Bere ikasle-multzu aundi bat eta gizalde gaitz bat etorri zitzaizkion Yudea guzitik, Yerusalemetik, Tiro ta Sidongo itsas-aldetik, ari entzuteko ta beren eritasunak sendatzeko.

        Ats loiak biurkaturik zeudenak sendatu zituen. Gizalde guziak ura ukitu nai zuen, arengandik indar bat irten ta guziak sendatzen zituen ta. Yesus, gizalde aiek ikusirik, mendira igo zan berriz, eseri zan ta bere ikasleak urbildu zitzaizkion. Orduan bere begiak ikaslengan yarri ta bere agoa zabaldu ta irakasten zien esanez:

        «Zorionekoak gogozko beartxuak, zeruko yaurgoa aiena da ta;

        Zorionekoak biotz-gozoak, lurraren yabe izango dira ta;

        Zorionekoak negarrez daudenak, atseginduko dira ta;

        Zorionekoak zuzenbidearen gose-egarri diranak, aseko dira ta;

        Zorionekoak errukitsuak, errukia iritxiko dute ta;

        Zorionekoak biotz-garbidunak, Yainkoa ikusiko dute ta;

        Zorionekoak pakegilleak, Yainkoaren ume deituko dira ta;

        Zorionekoak zuzenbideagatik yazarpena yasaten dutenak, zeruko yaurgoa aiena da ta.

        Zorionekoak izango zerate, gizonek migatik iguintzen, biraoztatzen, yarraikatzen, egozten ta iraintzen zaituztenean, eta zuen aurka edozein txarkeri esaten dutenean gezurrez, eta izen ona kentzen dizuetenean Giza-Semeagatik.

        Poztu zaitezte egun artan ta yauzi; zuen saria aundia da zeruan. Oien asabak (aurrekoak) olaxe egin zuten profetekin, olaxe yazarri zitzaizkien zuek baño lenagoko profetai.

        Ai zuei berriz aberatsoi! Artu duzue onezkero zuen pozaldia;

        Ai zuei aserik zaudetenoi! Gose izango zerate;

        Ai zuei irriz ari zeratenoi! Negar ta marraska egingo duzue;

        Ai zuei, gizonak goraipatzen zaituztenean! Oien asabak orixe egiten zuten gezurrezko profetekin».

46.— Mendiko itzaldia (II) — Lege berria

(Mt. V, 13-37)

        «Lurraren gatza zerate zuek; baña gatza gezatu badadi, zertaz gazituko dute? Geroztik ezta ezertako on; kanpora egozten da, yendeak oinkatu dezaten.

        »Munduaren argia zerate zuek; mendi gañean dagon erri bat ezin diteke gorde. Berdin eztu iñork argi bat piztu ta gero gaitzeru pean ezartzen, argi-mutil gañean baizik; orduan argi-egiten die etxeko guziai. Orrela diztia beza zuen argiak gizonen aurrean, zuen egite onak ikusi ta zuen Aita zerukoa ospatu dezaten.

        »Ez uste izan ni legea ta profetak ezeztatzera etorri naizenik; ez naiz ezeztatzera etorri, betetzera baizik. Bai, egiaz, nik diotsuet: Yota bat ez izpitxo bat ezta legetik kenduko, zeru-lurrak igaro ditezen arte, guziak bete arte. Geroztik, agindu oietako bat, dan txikiena ere, austen duena ta gizonai ola irakasten diena, txikiena izango da zeruko yaurgoan; agindu oiek bete ta irakasten dituena berriz aundia izango da zeruko yaurgoan.

        »Entzun duzue, nola esan zitzaien antziñakoai: Ez iñor il; iñor iltzen duenak auzitegiaren zigorrada merezi du. Nik berriz diotsuet: Bere anaiari asarretzen zaion edozeñek auzitegiaren zigorrada merezi du; bere anaiari buru-arin (raka) esaten dionak Batzarre-Nagusiaren zigorrada merezi du; ta zoroa esaten dionak sulezea merezi du.

        »Argatik, baldin opari bat aldarean eskaintzera zoazenean, zure anaiak zure aurka zerbait baduela gogoratzen bazaitzu, utzi an zure oparia ta zoaz leenik zure anaiarekin onezkoak egitera; gero etorri ta zure oparia eskain zazu.

        »Adiskida zaite zure aurkariarekin (etsaiarekin) bereala, arekin bidean zoazen artean; ezperen, aurkariak yarri zentzake epailariaren (juezaren) eskuetan, eta epailariak bere morroiaren eskuetan, eta baitegira (giltzapera) sartuko zinduzkete. Egiaz, nik diotsut: Etziñake andik aterako, azken maraikoa ordaindu are.

        »Entzun duzue, nola esan zitzaien antziñakoai: Ez autsi ezkontza. Nik berriz diotsuet: Edozeñek emakume bati begiratzen badio, aren zale izateko, arekin ezkontza-autsi du bere biotzean.

        »Zure eskuñeko begiak gaizpidea ematen badizu, idoki zazu ta aurtiki (bota) zuregandik; zure gorputz osoa sulezean ondatzea baño obe duzu gorputz-alde bat galtzea. Zure esku eskuñak gaizpidea ematen badizu, ebaki zazu ta zuregandik aurtiki: gorputz osoa sulezera ondatzea baño obe duzu zere gorputz-alde bat galtzea.

        »Gañera esan izan da legean: Bere emaztea uzten duen edozeñek eman bezaio uzten duelako ageria, papera. Nik berriz diotsuet: Bere emaztea uzten duen edozeñek (lizunkeriagatik uzten ezpadu beintzat) ezkontza autsi-arazten dio; ta beste batek utzitako emaztea artzen duenak ezkontza austen du.

        »Entzun duzue alaber, nola esan zitzaien antziñakoai: Ez egin gezurrezko ziñik (Yuramenturik), ta zintzo bete Yainkoari egin dizkiozun ziñak. Nik berriz diotsuet: Ez egin ziñik bat ere, ez zeruaz, Yainkoaren yauralkia dalako; ez lurraz, Yainkoaren oin-alkia dalako; ez Yerusalemez, errege aundiaren iria dalako. Zere buruaz ere ez egin ziñik; berdin ille bat beltz ala zuri egiteko eskubidea ere eztuzu ta. Zuen izkuntza onela izan bedi: Bai, bai; ez, ez. Gañerako guzia gaiztotikakoa da».

47.— Mendiko itzaldia (III) — Etsaiak maite izateaz

(Mt. V, 38-48; Lc. VI,26-40)

        «Entzun duzue, nola esan dan: Begia begiaren orde, ortza ortzaren orde. Nik berriz diotsuet: Ez gogor egin gaiztoari. Aitzitik, iñork eskuñeko masaillan yotzen bazaitu, bestea ere eskain ziozu. Iñork zuri auzi-eman ta soinpekoa kendu nai badizu, utzi zaiozu soingañekoa ere. Iñork lekoa bateko bidea eragiten badizu, zoaz arekin beste bi lekoa ere.

        »Eskatzen dizunari emaiozu, eta yesan nai dizuna ez iraitzi. Zurea kentzen dizunari ez biur-arazi. Beste gizonak zuei egitea nai duzuen bezela, zuek ere alaxe egizue aiei.

        »Entzun duzue, nola esan izan dan legean: Onetsi zure urko-laguna ta gaitzetsi zure etsaia. Nik berriz diotsuet nere entzuleoi: Maite izan zuen etsaiak, ongi egin iguin zaituztenai. Onetsi zuen gaitzesleak, otoitz egin yazartzen ta belzten zaituztenen alde.

        »Orrela zuen Aita zerukoaren umeak izango zerate; arek onen ta gaiztoen gañera irten-arazten baitu bere eguzkia, eta zuzenen ta makurren gañera bidaltzen du euria.

        »Zuek maite zaituztenak bakarrik maite badituzue, zer esker duzue ta zer sari izango duzue? Zergariak ere ez al dute berorixe egiten? Pekatariak ere maite dituzte beren maitatzaleak.

        »Ta zuen ongi-egilleai bakarrik ongi-egiten badiezue, zer esker duzue? Pekatariak ere egiten dute ori.

        »Atzera itzuliko dizuetela uste duzuenai bakarrik ematen badiezue ordainzka, zer esker dukezue? Pekatariak ere elkarri ordainzka ematen diote, ordaña yasotzekotan.

        »Ta zuen anaiai bakarrik agur esaten badiezue, zer aundirik egiten duzue? Atzerritarrak (yentillak) ere ez al dute orrenbeste egiten?

        »Maite izan bada zuen etsaiak; ongi egizue ta ordainzka emazue, ordaña yasotzeko usterik gabe. Orduan aundia izango da zuen saria ta Guziz-Gorenaren ume izango zerate, ura ere biotz-bera baita esker-txarrekoen ta gaiztoen aldera. Urrikaltiak izan zaitezte beraz, zuen Aita ere urrikaltia dan bezela; betegiñak (guziz onak) izan zaitezte, zuen Aita zerukoa betegiña dan bezela».

48.— Mendiko itzaldia (IV) — Ez izan itxuratiak!

(Mt. VI, 1-34)

        «Begira, ez gero zuen egintza onak gizonen aurrean egin, aiek ikusi zaitzaten; Bestela ez duzue zuen Aita zerukoagandik saririk izango.

        »Geroztik, limosna-egitean, ez turuta yo-arazi zure aurrean, itxuratiak sinagoga ta karriketan egin oi duten bezela, gizonek goretsi ditzaten; egiaz, nik diotsuet: Oiek izan dute beren saria. Baña zuk limosna-egitean, zure esku ezkerrak ez dezala yakin, zure esku eskuñak zer egiten duen, zure limosna ixkutuan geldi dedin. Zure Aita, ixkutuan ikusten duenak emango dizu ordain-saria.

        »Otoiz-egitean, ez izan itxuratien antzeko; oiek sinagogetan ta karrika-ertzetan zutik otoitz-egitea atsegin dute, gizonek ikusi ditzaten. Egiaz, nik diotsuet: Oiek izan dute beren saria. Zuk otoitz egin nai duzunean, sar zaite zure gelara eta atea itxirik ixkutuan otoitz egiozu zure Aitari; eta zure Aita, ixkutuan ikusten duenak emango dizu ordain-saria.

        »Otoitz-egitean, ez itz asko esan, atzerritarrak bezela; auek uste baitute, beren itz-yarioa dala bide entzungo zaiela. Ez izan bada aien antzeko, berdin zuek eskatu orduko badaki zuen Aitak, zeren bearrean zeraten ta.

        »Otoiz egizue onela:

                "Gure Aita zeruetan zaudena,

                sanduetsi bedi zure izena,

                betor zure yaurgoa,

                egin bedi zure naia,

                zeruan bezela lurrean ere.

                Gure eguneroko ogia iguzu gaur,

                barka zaizkiguzu gure zorra

                guk gure zordunai barkatzen dizkiegun bezela;

                ez gaitzazula zirikaldian sarrarazi,

                baña begira gaitzazu gaitzetik".

        »Gizonei beren utsegiñak barkatzen badizkiezue, zuen Aita zerukoak ere barkatuko dizue. Gizonei barkatzen ez badiezue berriz, zuen Aitak ere ez dizkizue zuen utsegiñak barkatuko.

        »Orobat baru egitean, ez yarri begi-illun, itxuratiak bezela; oiek beren aurpegia itxuragabetzen dute, baru egiten dutela gizonei erakusteko. Egiaz, nik diotsuet: Oiek izan dute beren saria.

        »Zuk ordea baru egitean, zure burua gantzu zazu, zure aurpegia ikuzi (garbitu), yendeak ezagutu ez dezan baru egiten duzula, ta bai zure Aita, ixkutuan ikusten duenak. Eta zure Aita, ixkutuan ikusten duen orrek emango dizu ordain-saria.

        »Ez ibilli lurrean ondasun biltzen, emen pipiak eta erdoillak ondatzen dituzte, eta lapurrak sartu ta ostu (ebatsi) egiten dute. Bildu ondasunak zeruan, an pipiak eta erdoillak ez dituzte galtzen, ezta ere lapurrak sartu ta ebasten; zure ondasunak dauden lekuan zure biotza ere antxe dago ta.

        »Zure begia da zure gorputzaren argi-zuzia; zure begia garbi badago, zure gorputz guzia argi izango da; zure begia eri badago, zure gorputz osoa illunbean egongo da. Eta zure baitako argia illunbe bada, illunbeak berak nolakoak izango dira?

        »Iñor ezin diteke bi nausiren mirabe izan; bata onetsi ta bestea gaitzetsi egiten du, edo batari itxekiko zaio ta bestea ezetsiko du. Ezin zaitezkete Yainkoaren ta Mamonen mirabe izan.

        »Orregatik esaten dizuet: Ez egon kezketan zuen biziagatik, zer yan ta edango duzuen; ezta zuen gorputzagatik, zertaz yantziko zeraten. Bizia ez al da yatekoa baño geiago, ta gorputza yantzia baño geiago?

        »Begira zeruko egaztiak; oiek eztute ereiten, ez igitatzen, ez sabaietara biltzen, ta ala ere zuen Aita zerukoak azten ditu. Ez al zerate zuek, aiek baño geiagokoak?

        »Zuetako zeñek erantsi (eratxeki) dezaioke bere biziari kana bat, kezketan egonez?

        »Eta yantziaz zergatik zaudete kezketan? Begira larreko liliak, nola aunditzen diran; oiek eztute lanik egiten, ez iruten; ala ere, nik esaten dizuet: Salomon bere ospe guzian etzegoen lili oietako bat bezain eder yantzia. Beraz, gaur zutik dagon ta biar labera egozten dan larre-belar ori Yainkoak ola yazten badu, zenbatenaz geiago yantziko zaituzte zuek, biotz-gutxiko oiek?

        »Ez egon bada larri diozuela: Zer yango dugu? zer edango dugu? zertaz jantziko gera? Atzerritarrak (siñestegabeak) larritzen dira gauza oiengatik. Badaki zuen Aita zerukoak, guzi ori bear duzuela.

        »Billa zazue beraz lenbizi Yainkoaren yaurgoa ta aren zuzentasuna, ta gauza guzi oiek gañera emango zaizkitzue.

        »Ez egon bada arduratan biarko egunaz; biaramonak beretzat ardura izango du; egun bakoitzak aski du bere gaitza».

49.— Mendiko itzaldia (V) — Ez gero iñor gaitzetsi!

(Mt.VII, 1-5; Lc. VI, 37-42)

        «Ez iñor epaitu (juzgatu) ta etzaituzte iñork epaituko; zuek epaitzen duzuen epaiaz epaituko zaituzte ta. Ez iñor gaitzetsi, ta etzaituzte iñork gaitzetsiko. Barka zazue ta barkatuko zaitzue.

        »Emazue ta emango zaitzue. Neurri ona zapatua, astindua ta dariona emango dizuete altzora; zuek neurtzen duzuen neurri beraz neurtuko zaitzue zuei ere ta».

        Berdintza au ere esan zien: «Itsuak itsuari bidea erakutsi ote dezaioke? Ez al dira biak zulora eroriko?

        »Ikaslea ezta irakaslea baño areago; ikasle betegiña, guziz ona, bada, bere ikaslea añakoa izango da.

        »Nola ikusten duk agotz-pizarra ire anaiaren begian, eta ire begian dan abea berriz eztuk ikusten? Nola esan dezaiokek ire anaiari: Anaia, zure begiko agotz ori ateratzen utzi zaidazu; eta erorrek eztuk ire begiko abea ikusten? Itxuratia, leenik atera zak ire begitik abea, ta orduan ire anaiaren begitik agotza ateratzen saiatuko aiz».

50.— Mendiko itzaldia (VI) — Zenbait irakaspen

(Mt. VII, 6-16)

        «Ez eman gauza sanduak zakurrai, ta ez egotzi zuen pitxiak zerrien aurrean, ez ditzaten gero beren oñez ostikatu ta zuengana itzulirik zatitu etzaitzaten.

        »Eska zazue ta emango zaitzue; billa zazue ta arkituko duzue; atean yo zazue ta zabalduko zaitzue; eskatzen duen edozeñek artzen baitu, ta bilatzen duenak arkitzen, ta atean yotzen duenari idekitzen baitzaio.

        »Zuetako zeñek emango lioke arri bat bere semeari, onek ogia eskatzen balio? Edo suge bat emango al lioke, arrainkia eskatzen balio? Zuek bada, gaiztoak zeratelarik, zuen aurrai gauza onak ematen baldin badakizue, zenbatenaz geiago emango dizkie zuen Aita zerukoak gauza onak eskatzen dizkiotenai?

        »Beste gizonak zuei egitea nai duzuena, orixe egiezue zuek aiei. Ortantxe daude lege ta profetak.

        »Ate mearretik sar zaitezte; ondamenera daraman atea lasaia da ta bidea zabala, ta asko sartzen dira andik. Bizira daraman atea berriz estua da ta bidea mearra, ta gutxik arkitzen dute ori.

        »Gezurrezko profetengandik begira zaitezte, ardi-yantzian etortzen baitira zuengana, barnetik otso arrapariak diralarik; beren arnarietan ezagutuko dituzue.

51.— Mendiko itzaldia (VII) — Berdintzak

(Mt. VIII, 16-29; Lc. VI, 43-VII, 1)

        «Elorrietatik biltzen al da matsik, edo karduetatik pikurik? Edozein zuaitz (arbola) onek arnari (frutu) onak ekartzen ditu, zuaitz txarrak berriz arnari txarrak ekartzen ditu.

        »Zuaitz onak ezin dezake arnari txarrik ekarri, ta zuaitz txarrak ezin dezake arnari onik ekarri. Zuaitz bakoitza bere arnarietan da ezagun, ez baitu iñork karduetatik pikurik biltzen, ez elorrietatik matsik. Arnari onik egiten eztuen zuaitza moztu ta sutara egozten da. Beren arnarietan ezagutuko dituzue beraz.

        »Gizon onak bere biotzeko gordairu onetik ateratzen du ongia; gizon gaiztoak berriz gordairu gaiztotik ateratzen du gaizkia, biotzean gaindizka dagonetik mintzo baita agoa.

        »Zertako deitzen nauzue: Yauna, Yauna, ta eztuzue egiten nik esaten dizuedana? Neri: Yauna, Yauna, esaten didaten guziak ez dira zeruko yaurgora sartuko, nere aita zerukoaren naia egiten duena bai sartuko da zeruko yaurgora.

        »Egun artan esango didate askok: Yauna, Yauna, ez al dugu zure izenean profetatu, zure izenean deabruak erauzi, zure izenean mirari asko egin? Nik berriz esango diet argi ta garbi: Etzaituztet egundaño ezagutu. Alde nigandik, gaizki-egile oiek.

        »Orain bada, nigana etorri ta nere itz auek entzun ta betetzen dituena esango dizuet noren idurikoa dan. Alakoak iduri du, etxea egiterakoan zulo sakon bat egin ta yasoña arkaitz gañean yartzen duen gizona. Euri-yasa yetxi zan, uiolak etorri ziran, aizeak erauntsi ta etxe arri eraso zioten; baña etxea etzan erori, arkaitz gañean gogortua zegolako.

        »Nere itzak entzun bai, baña betetzen ez dituena berriz bere etxea lur axalean, yasoñik gabe, ondar gañean goratzen duen gizon zoro baten idurikoa da; euri-yasa yetxi zan, uiolak etorri ziran, aizeak erauntsi ta etxe arri eraso zioten, eta bereala erori zan eta etxearen ondamena aundia izan zan».

        Yesusek itzaldi ori azkendu zuenean, gizaldeak arritzen ziran aren irakaspenaz, eskubidea duen batek bezela irakasten baitzuen, ta ez aien lege-irakasle ta Farisauak bezela.

52.— Yesusek legenduna sendatzen

(Mt. VIII, 1-4; Mc. I, 40-45; Lc. V, 12-16)

        Menditik yetxi zanean, gizalde aundiak yarraiki zitzaizkion. Eta erri batean zegola, bazan legen-arrez betetako gizon bat. Onek Yesus ikusi zuenean, yoan zitzaion, belaunikatu ta gur-egin zion, ta otoitz egin zion esanez: «Yauna, nai baduzu, garbi nazakezu».

        Yesusek, urrikaldurik, edatu zuen bere eskua, ukitu zuen gizona ta esan zion: «Nai dut, garbi zaite». Yesusek ori esan bezain laster, legen-arra kendu zitzaion ta garbi garbi egin zan. Eta bidali zuen andik, yoaterakoan agindu zorrotz au ematen ziola:

        «Begira, ez gero iñori ezer esan; zoaz ordea, ta apaiz-nausiari ager zakizkio ta Moisek agindutako oparia eskain zaiozu, zure garbitzea siñets-arazteko». Baña gizonak yoan ta bereala zabaldu zuen gertaera orren berria. Aren aomena gero ta geiago edatuz zioan.

        Orregatik ezin ziteken Yesus erri batera agerian sartu ta bakar-lekuetan egoten zan kanpoan. Baña gizalde aundiak etortzen zitzaizkion entzutera ta beren gaitzetatik sendatzera. Orduan Yesus toki ixkutu batera zan, otoitz egitera.

53.— Eunburuaren morroia sendatzen

(Mt. VIII, 5-13; Lc. VII, 1-10)

        Gero Kaparnaumera sartu zan. Eunburu baten morroi, berak oso maite zuen bat eri zegon, il-zorian.

        Eunburu orrek bada, Yesus Kaparnaumen zala entzunik, Yuduen arteko zaar batzuek bidali zizkion, etorri ta morroia senda zezan eskatzera, esanez: «Yauna, nere morroia etxean datza elbarri, ta gaitzak ikusten ditu».

        Yoan ziran bada mandatariak Yesusengana ta leia aundiz otoitz egiten zioten ziotsatela: «Ori egin dezaiozun merezi du, gure erria maite baitu ta sinagoga bat ere goratu digu». Ta Yesusek esan zuen: «Yoango naiz ta sendatuko dut morroia». Eta bazioan aiekin.

        Baña etxetik urbil samar zegonean, eunburuak zenbait adiskide bidali zizkion esatera: «Yauna, ez nekatu, zu nere etxean sartzea eztut merezi ta. Orregatik eztut nere burua zuregana etortzeko gaitzat iduki. Itz batez agintzea aski duzu ta nere morroia sendatuko da. Nik ere, besteen mendean nagon onek, baditut nere mendean gudamutillak (soldaduak); eta esaten diot bati: Oa, ta yoaten da; beste bati: Ator eta etortzen da; nere morroiari: Egik au, eta egiten du».

        Yesus arritu zan, ori entzunik, eta arekin zegon gizaldeagana itzulirik esan zuen: «Egiaz, nik diotsuet: Eztut Israelen ere olako siñesterik arkitu. Baña nik diotsuet: Lagun asko etorriko dira eguzki-sortze ta sartze aldetik, eta Abraham, Isaak eta Yakobekin maiera eseriko dira zeruko yaurgoan; yaurgoko umeak berriz (zerurako berexirik zeudenak, yuduak) kanpoko illunbetara egotziko dituzte; an izango da negar-marraska ta ortz-karraska».

        Gero Yesusek esan zion eunburuari (mandatarien bitartez): «Zoaz, eta siñetsi duzunez gerta bekizu». Ordu artantxe sendatu zan mutilla. Ta mandatariak etxera ziranean, eri egondako morroia sendaturik arkitu zuten.

54.— Andre alargunaren semea berriz-pizten

(Lc. VII,11-18)

        Onen ondoan, Naim izeneko iri batera yo zuen Yesusek. Bere ikasleak eta gizalde aundia berarekin zioazen.

        Iriko atera urbiltzean, gizon il bat ortzitzera, (lur ematera), zeramaten, bere amaren seme bakarra; andrea alarguna zan, ta iriko gizalde aundiak lagun egiten zion.

        Andre ura ikusirik, Yauna urrikaldu zitzaion ta esan zion: «Ez negar egin». Gero urbildu zan ta il-oea (zerraldoa) ukitu zuen. Iloezaleak gelditu ziran ta Yesusek esan zuen: «Mutil, iri mintzo natzaik, yaiki adi». Bereala illa eseri ta mintzatzen asi zan. Yesusek aren amari eman zion.

        Guziak izutu ziran ta Yainkoa goraipatu zuten esanez: «Profeta aundi bat agertu da gure artean, eta Yainkoa etorri da bere erri au ikustatzera».

        Yudea guzian ta ondoko bazterretan zabaldu zan-berri au. Guzi ori yakin-arazi zioten Yoani bere ikasleak.

55.— Yoanen mandatariak

(Mt. XI, 2-6; Lc. VII, 19-23)

        Yoanek baitegian (giltzapean) entzun zuen Yesusek egindakoen berria. Deitu zituen bere ikasletako bi ta Yesusi bidali zizkion galdegitera: «Zu al zera etortzeko dana, ala beste baten begira egon bear al dugu?».

        Etorri ziran bada bi gizonak Yesusengana ta esan zioten: «Yoan Bataiazaleak bidali gaitu zuri galde au egitera: Zu al zera etortzeko dana, ala beste baten begira egon bear al dugu?».

        Ain zuzen ere, ordu artantxe sendatu zituen Yesusek eri asko beren eritasun ta gaitzetatik eta ats gaiztoetatik, eta itsu askori eman zien ikusbidea.

        Yesusek erantzun zien bada mandatariai: «Zoazte, entzun ta ikusi duzuen guzia esaiozue Yoani. Itsuak badakuste, urgunak (maingiak) dabiltza, legendunak garbitzen dira, gorrak badantzute, illak pizten dira, onbearrai berri-ona iragartzen zaie. Zorionekoa da Nigan gaizpiderik artzen ez duena».

56.— Yesusek Yoan goraipatzen

(Mt. XI, 7-17; Lc. VII, 24-35)

        Yoanen mandatariak aldegin ondoan, Yesus asi zitzaien gizaldeai Yoanez mintzatzen. «Zertara atera ziñaten basa-bazterrera? Aizeak darabillen kañabera bat ikustera ote? Ez. Zertara atera ziñaten bada? Soñeko guriz yantzitako gizon bat ikustera ote? Begira, soñeko guridunak erregen yauregietan daude. Zertara atera ziñaten bada? Profeta bat ikustera ote? bai, diotsuet nik, ta profeta baño geiagoko bat. Au da arako idatzirik dagon ura: Ona emen, nik bidaltzen dut zure aurrean nere mandataria, zure aurrean bidea apaindu dezaizun.

        »Egiaz, nik diotsuet: Emakumengandik yaio diranen artean ezta Yoan baño profeta aundiagorik agertu; ala ere zeruko yaurgoan txikiena dana ori baña aundiago da. Yoan Bataiazalearen egunetatik asita indarka egin bear da zeruko yaurgora sartzeko, ta indar-egilleak atzematen dute ura.

        »Profeta guziak eta legeak Yoanganaño profetatu dute; eta bera artu nai baduzue, ori da etortzeko dagon Elia. Entzuteko belarririk duenak entzun beza».

        Au entzunik, erri guziak eta zergariak Yainkoa zuzen-etsi zuten, Yoanen bataioa arturik; Farisauak eta lege-irakasleak berriz Yaingoaren buruzpidea gutxietsi zuten ta etzuten artu Yoanen bataioa.

        Gero esan zuen Yaunak: «Norekin berdin-etsiko ditut gizaldi onetako gizonak eta nor iduri dute? Iduri dute erri-zelaian eseri ta bere kideai onela oiuz ari zaizkien umeak:

                »Txirola yo dizuegu, ta ez duzue dantza egin:

                »Illeta yo dizuegu, ta ez duzue negar egin.

        »Yoan Bataiazalea agertu zan, ogirik yaten ta ardorik edaten etzuela; eta zuek diozue: Deabruak artua dago. Giza-Semea, Yesus bera, etorri da, yaten ta edaten duela; eta zuek diozue: "Orra or gizon sabelkoi ta ardozalea, zergari ta pekatarien adiskidea". Eta zuurtzia zuzen-etsi zuten bere ume guziak».

57.— Iri siñesgogorrai akar-egiten —
Aitari eskerrak ematen

(Mt.XI, 20-30)

        Iri batzuetan beste iñon baño mirari geiago egin izan zituen Yesusek, eta iri aiei akar egiten asi zitzaien orduan, onera biurtu etziralako:

        «Ai iri, Korozain! Ai iri, Betsaida! Zuengan egin diran mirariak Tiro ta Sidonen agitu balira, aspaldi damutu ta onduko ziran zurdatz eta errautsean. Baña nik diotsuet: Tiro ta Sidoni, zuei baño zigorrada biguñagoa emango zaie epai-egunean.

        »Eta i, Kaparnaum, zeruraño goratuko al aiz? Sulezeraño beratuko aiz. Ire baitan egin diran mirariak egin balira Sodoman, zutik legokek oraño. Baña nik diotsuet: Sodoma-erriari, iri baño zigorrada biguñagoa emango zaiok epai-egunean».

        Aldi artan mintzatu zan Yesus, ziola:

        «Eskerrak dizkizut, Aita, zerru-lurren Yauna,

        gauza auek yakintsu ta zuurrai estali,

        txikiai berriz erazagutu dizkiezulako;

        bai, Aita, orixe izan da zure atsegiña.

        Aitak bai, beste iñork eztu Semea ezagutzen;

        Semeak, eta Seme orrek erazagutu nai dionak bai,

        beste iñork eztu Aita ezagutzen.

        Nekatu ta sortaturik zaudeten guziak atozte nigana,

        ta nik arinduko zaituztet.

        Nere uztarria ar zazue zuen gañera,

        ta nigandik ikas zazue,

        gozo ta biotzez apala naiz ta;

        orrela arkituko duzue zuen animentzako atsedena.

        Nere uztarria biguña baita, eta nere zama ariña».

58.— Andre pekataria

(Lc. VII, 36-VIII, 3)

        Farisau batek eskatu zion Yesusi, arekin bazkaltzera yoateko. Yoan zan Farisauaren etxera ta maiera zan.

        Biziera txarreko emakume bat bazan iri artan. Onek, Yesus Farisauaren etxean eseria zegola ikasi zuenean, ekarri zuen arzurizko ontzi bat bete gantzukari (usai oneko ur), ta yoan zan atzera aren oñen ondora, negar egiñez. Aren oñak bere negar-malkoz bustitzen asi zan, bere buruko ille-adatsaz legortu zituen, aren oñai muin egin zien ta gantzukariz gantzutu zizkion.

        Yatera deitu zuen Farisauak, ori ikusirik, esan zuen bere baitan: «Au profeta balitz, balekike noski zer nolako emakumea dan ukitu duen ori, biziera txarrekoa da ta».

        Yesusek itzegin zion onela: «Simon zerbait esan bear dizut». «Esazu, Maisua», erantzun zuen arek. Orduan Yesusek: «Artzekodun batek bazituen bi zordun; batek bost eun denario zor zizkion, besteak berrogei ta amar. Baña aiek ezin ordaindu baitzezaketen, biai barkatu zien zorra. Bietako zeñek izango du ura maiteago?».

        Simonek erantzun zion: «Nere ustez, geiena barkatu zionak».

        Yesusek esan zion: «Zuzen erabaki duzu». Gero, emakumeari buruz, esan zion Simoni: «Ba al dakuszu emakume au? Zure etxera sartu naiz, ta urik ez didazu eman, nere oñak ikuzteko; onek berriz negar-malkoz ezatu dizkit oñak eta bere illeaz txukatu.

        »Musurik ez didazu eman; au berriz, sartu naizen ezkero, ezta nere oñai muin egitetik gelditu. Nere burua eztuzu olioz gantzutu; onek berriz olio gozoz gantzutu ditu nere oñak.

        »Orregatik nik diotsut: Pekatu asko barkatu zaizkio, maitasun aundia duelako. Gutxi barkatzen zaionak berriz gutxi maitatzen du».

        Orduan esan zion emakumeari: «Zure pekatuak barkatzen zaizkitzu». Maikideak esan zuten beren baitan: Pekatuak barkatu ere egiten dituen au nor dugu?». Yesusek berriz esan zion emakumeari: «Zure siñesteak gaizkatu zaitu; zoaz pakean».

        Gero Yesusek inguratzen zituen iri ta erriak, Yainkoaren yaurgoko Berri-ona zabaltzen ta iragartzen zuela. Berarekin zebiltzen amabiak ta zenbait emakume, ats gaizto ta gaitzetatik sendatu zituenak; Maria, izengoitiz Madalena (zazpi deabru atera izan ziran onengandik), ta Yoana, Heroderen Arduradun Kusa zeritzanaren emaztea, ta Susana ta beste asko; ari beren ondasunez laguntzen zioten.

59.— Deabrudun itsu ta mutua — Farisauen marmariak

(Mt. XII, 22-30; Mc. III, 20-27; Lc. XI, 14-23)

        Etxeratu zan; ta bildu zan berriz ere gizaldea, yateko arterik ere uzten etziotela. Bere aideak ori entzun zutenean, yoan ziran ura arrapatzera ziotela: «Erotu da».

        Ekarri zioten deabrudun itsu ta mutu bat. Deabru mutu ura erauzi zuen ta deabrua atera zanean, mintzatu zan mutua ta ikusten zuen. Gizaldeak arritu ziran ta esan zuten: «Au al dugu gero Dabiden semea?».

        Baña aietako zenbaitzuk, Farisauak eta Yerusalemetik etorritako lege-irakasleak, ori entzunik zioten: «Beelzebubek artua dago au, ta deabru-nausi orren bitartez erauzten ditu deabruak». Beste batzuek narrikatzen zuten ta zerutiko ezaupide bat eskatzen zioten.

        Yesusek ikusi zituen aien gogoetak, deitu zituen beregana ta esan zien berdintzetan: «Satanek nola erauzi dezake Satan? Yaurgo bat bere aurka berezia badago, yaurgo arek ez duke iraupenik. Etxe bat bere aurka berezia badago, etxe ura ezin dagoke zutik.

        »Satanek Satan erauzten badu, bere buruaren aurka yarria dago; ta Satan bere buruaren aurka yarria badago, nola iraungo du aren yaurgoak? Ez, ezin legoke zutik Satan, ta ondatuko litzake; deabruak Beelzebuben bitartez erauzten ditudala diozue ta.

        »Eta nik Beelzebuben bitartez erauzten baditut deabruak, zuen semeak noren bitartez erauzten dituzte? Oiek izango dira beraz zuen epaileak (juezak). Baña nik Yainkoaren beatzaz eta atsaz erauzten baditut deabruak, etorri zaitzue segurki Yainkoaren yaurgoa.

        »Iñor ez diteke gizon azkar baten etxera sartu ta aren zerak ebatsi (ostu), aurretik azkar ura lotzen ezpadu. Orduan bai bipildu (lapurtu) dezake aren etxea.

        »Gizon azkar batek iskilloturik (armaturik) zaintzen badu bere eskaratza, segur daude bere izaki guziak; baña azkarragoko bat etorri ta garaitzen badu, kentzen dizkio bere iskilloak, aietan baitzeukan bere uste guzia, ta aren ebaskiñak, ari ostutako gauzak, batzen ditu.

        »Nere alde eztagona nere aurka dago; nerekin biltzen eztuenak barreatu egiten du».

60.— Ats Sanduaren aurkako biraoa

(Mt. XII, 31-32; Mc. III, III, 28-30)

        «Orregatik egiaz, nik diotsuet: Pekatu guziak barkatuko zaizkie gizonai, bai esango dituzten biraoak ere; baña Ats Sanduaren aurkako biraoa ezta barkatuko.

        »Norbaitek zerbait esan badeza Giza-Semearen aurka, barkatuko zaio; Ats Sanduaren aurka zerbait esaten duenari berriz etzaio barkatuko ez mundu onetan, ez bestean; eztu sekula barkamenik izango, beti-betiko pekatu batez obendun da; "deabruak artua dago" esaten zuten ta.

        »Esazue zuaitza ona dala ta aren arnaria ona, edo esazue zuaitza txarra dala ta aren arnaria txarra; zuaitza arnaritik ezagun baita. Larra-sugekumeak, nola esan dezakezue gauza onik, zerok gaiztoak zeratelarik? Biotzean gaindizka dagonetik mintzo baita agoa.

        »Gizon onak gordairu onetik ateratzen ditu gauza onak, ta gizon gaiztoak gordairu txarretik ateratzen ditu gauza txarrak.

        »Baña, egiaz, nik diotsuet: Gizonak esaten duten alperrikako edozein itzen kontua eman bearko dute epai-egunean. Zure itzen ariora zuzen-etsiko zaituzte, zure itzen ariora gaitzetsiko zaituzte».

61.— Yonaren ezaupidea — Ninibetarrak —
Egoaldeko erregiña

(Mt. XII, 38-42; Lc. XI, 29-32)

        Lege-irakasle ta Farisauetako batzuek esan zioten orduan: «Maisua, zugandiko (zuk egindako) ezaupide edo mirarien bat ikusi nai genuke».

        Yesusek erantzun zien aiei ta inguratzen zitzaizkion gizaldeai: «Gizaldi au gizaldi biurria da; gizaldi gaizto ta ezkontzausle onek ezaupide bat eskatzen du; baña Yona profetaren ezaupideaz beste ezaupiderik etzaio emango.

        «Yona Ninibetarrei ezaupide izan zitzaien bezela, Giza-Semea olaxe izango zaio gizaldi oni. Yona iru gau ta iru egunez balearen sabelean egon zan bezela. Giza-Semea ere olaxe egongo da iru gau ta iru egunez lurraren barnean.

        »Ninibeko gizonak epaiketa-aldian gizaldi onen aurka goratuko dira ta gaitzetsiko dute, Yonak predikatu zienean on-biurtu baitziran; ta ona emen Yona baño aundiagoko bat.

        »Egoaldeko erregiña gizaldi onen aurka yaikiko da epai-aldian ta gizaldi onetako gizonak gaitzetsiko ditu, lurreko azkenetik etorri baitzan Salomonen yakintasuna entzutera; ta ona emen Salomon baño aundiagoko bat».

62.— Ats loia atera ta berriz itzultzen

(Mt. XII,43-45:Lc. XI, 24-26)

        «Ats loia (deabrua) gizon betengandik atera danean, toki idor ta urgabetan barna ibiltzen da atseden billa; eta ezpaitu arkitzen, esaten du: «Itzuliko naiz len atera nintzan nere etxe artara.

        »Etortzen da bada, eta etxea utsik, ekortua (garbitua) ta apaindua arkitzen du. Orduan yoan ta beste zazpi ats, bera baño gaiztoagoak artzen ditu berarekin, eta an sartu ta bizitzen dira. Eta gizon aren azken-aldia lenbizia baño tzarrago da.

        »Orixe agituko zaio gizaldi gaizto oni ere».

63.— Emakume batek Yesus goraipatzen

(Lc. XI, 27-28)

        Yesus orrela mintzo zalarik, ara non emakume batek gizalde erditik bere mintzura goratu ta esan zuen: «Zorionekoa zu ekarri zaituen sabela ta edoski dituzun ugatzak (bularrak)».

        Arek ordea esan zion: «Zorionekoago dira askoz ere, Yainkoaren itza aditu ta begiratzen (gordetzen) dutenak».

64.— Yesusen Ama ta aideak aren bila

(Mt. XII, 46-50; Mc. III, 31-35; Lc. VIII, 19-21)

        Bere Ama ta bere anaiak etorri zitzaizkion, baña ezin urbildu zekizkeon gizaldeagatik. Eta oraño gizaldeari itzegiten ari zitzaiola, aiek an kanpoan zeuden berarekin mintzatu naiez. Eta mandatua bidali zioten ari otsegiñez. Gizalde aundia aren inguruan eseria zegon, ta norbaitek esan zion: «Zure ama ta zure anaiak or daude kanpoan zure billa, zu ikusi naiez».

        Yesusek ordea erantzun zion ori esan zionari: «Zein da nere ama ta zein dira nere anaiak?».

        Gero bere inguruan eserita zeudenai begiraturik eta bere ikaslengana eskua luzatuz, esan zuen: «Orra or nere Ama ta nere anaiak. Zeruan dagon nere Aita Yainkoaren naia egiten duen edozein, orixe da nere anaia, nere arreba ta nere Ama. Baiki, Yainkoaren itza aditu ta egiten dutenak, oietxek dira nere ama ta nere senideak».

65.— Kristok itsasondoan irakasten
Ereilearen berdintza

(Mt. XIII, 1-9; Mc. IV, 1-9; Lc. VIII, 4-8)

        Aldi artan, Yesus etxetik atera, itsasondoan eseri ta andik irakasten asi zan berriz. Gizalde aundia bildu zitzaion, irietatik leiaka etortzen zitzaizkion. Gero ontzi batean sartu ta eseri zan eta gizalde guzia legorrean itsasondoan zegon.

        Eta berdintzetan gauza asko irakasten zizkien eta esan zien bere irakaspide artan: «Entzun: ereilea bere azia ereitera atera zan. Ereitean, azi-alde bat bide ondoan erori zan, eta yendeak zapatu zuten ta zeruko egaztiak etorri ta yan zuten.

        »Beste azi-alde bat toki arrizuan, lur mea zuen tokian erori zan; ta bereala sortu zan, lur-loditasunik etzuelako. Baña eguzkia sortu zanean, kixkali zan eta ezpaitzuen zañik ez ezetasunik ere, sortu orduko igartu zan.

        »Beste azi-alde bat arantzartean erori zan. Arantzak arekin batean sortu ta aunditu ziran, eta ito zuten; orregatik etzuen arnaririk eman.

        »Beste azi-alde bat lur onera erori zan; ura sortu ta aunditu zan ta arnari ederra eman zuen, bateko ogei ta amar, irurogei, ta eun».

        Ta ori esan ondoan, oiu egin zuen: «Entzuteko belarririk duenak entzun dezala».

66.— Zer esan nai du berdintza orrek?

(Mt. XIII, 10-23; Mc. IV, 10-20; Lc. VIII, 9-15)

        Gero bakarrik zegon batean, urbildu zitzaizkion berarekin zebiltzen amabi ikasleak ta galdegin zioten: «Zergatik itzegiten diezu berdintzetan? Eta zer esan ani du berdintza orrek?».

        Arek erantzun zien esanez: «Zuei eman zaitzue zeruko yaurgoaren ixilkiak (gauza gordeak) ezagutzea; beste oiei, kanpoan diran oiei berriz ez, oiei dana berdintzetan irakasten zaie; duenari ematen zaio ta ugari izango du ta, eztuenari berriz duena ere kentzen zaio.

        »Orregatik mintzo natzaie berdintzetan, ikusiz ikusten ez dutelako, ta entzunez entzuten ez dutelako. Ta oiengan betetzen da Isaiak aldeaurrez esandako ura:

                Belarriz entzungo duzue ta ez ulertuko,

                begiz ikusiko duzue ta ez ikusiko;

                gogortua baitago erri onen biotza,

                bere belarriak entzun-gortu dira

                eta bere begiak itxi ditu;

                eztu bere begiz ikusi nai,
<