DOTRINA — 1

Doktrinaren textoa

AITA GUREA

        Aita gurea zeruetan zaudena, santifika bedi zure izena, etorri bedi zure erreinua, kunpli bedi zure borondatea zeruan bekala lurrean ere. Eman dezaguzu gure egunoroko ogia egun eta beti, barkadazkiguzu guri geuren zorrak, ala nola guk barkatzen baitiogute gu zorgaituzteneri; eta ez gaitzazula utzi tentazioan erortzera, baizik libra gaitzazu gaitzetik. Amen.

ABE MARIA

        Jangoikoak salba zaizala Maria grazias betea, Jauna da zureki, bedeikatua zara emaste guzien artean ta bedeikatua da zure sabeleko fruitua Jesus.

        Santa Maria Jangoikoaren Ama, zuk otoitz egizu gu bekatariengatik orai ta gure eriotzeko orduan. Amen.

SALBEA

        Jangoikoak salba zaizala erregina, miserikordiaren Ama, bizitza, dulzetasuna ta gure esperanza; Jangoikoak salba zaizala. Zure gana deies gaude Ebaren hume desterratuok. Zure gana suspiratzen dugu aies eta negarres, negarresko balle gontan. Ea bada, gure Abogada, itzulizkizu gure gana zeure begi miserikordiasko goiek, eta desterru gonen ondorean erakutsaguzu Jesus zure sabeleko fruitu bedeikatua. O klementisima! O piadosa! O dulze beti Birjina Maria! Zuk otoitz egizu guregatik, Jangoikoaren Ama sanda, izan gaitzen digno erdexteko Jesu Kristoren promesak. Amen.

KREDO

        Nik sinestatzen dut Jangoiko Aita guzis poderoso zeruaren ta lurraren kriazalearen baitan eta Jesu Kristo arren Seme bakar gure Jaunabaitan, zein konzebitu baize Ama Birjinaren entraña sanduetan; Espiritu Sanduaren obras ta birtutes jaio zela Birjina Mariaganik; pasatu zuela pasio doloresko Ponzio Pilato juezaren manuaren azpian; gurutzifikatu zutela, il zela, ortzi zutela; jautsi zela linboetara, an zeuden arima sandaen atratzera; andik il ta irugarren egunean berriro biztu zela ilen ertetik bere birtute proprios; igan zela zeruetara ta an dagola jarririk Aita eternoaren eskuieko aldean, nondik etorriko baita azken juizioko egunean ilen eta bizien juzgatzera. Alaber, sinestatzen dut Espiritu Santi Jaunabaitan, Eliza Ama sanda katolikoa, sanduen komunioa, bekatuen barkazioa, aragiaren erresurrekzioa, bizitza sekulakoa. Amen.

ARTIKULO FEDESKOAK DIRE AMALAUR:

        Lenbiziko zazpiak Jangoikoaren dibinidadeari dagozkionak dire ebek:

        Lenbizikoa, sinestatzea dela Jangoiko bat bakarra guzis poderosoa.

        Bigarrena, sinestatzea dela Aita.

        Irugarrena, sinestatzea dela Semea.

        Laurgarrena, sinestatzea dela Espiritu Santi Jauna.

        Borzgarrena, sinestatzea dela Kriazalea.

        Seigarrena, sinestatzea dela Salbazalea.

        Zazpigarrena, sinestatzea dela Glorifikazalea.

        Berze zazpiak Jesu Kristoren humanidade sanduari dagozkionak dire ebek:

        Lenbizikoa, sinestatzea Jesu Kristo gure Jauna gizon den bezan bates izan zela konzebitua Espiritu Santi Jaunaren obras ta birtutes.

        Bigarrena, sinestatzea jaio zela Maria Birjinaganik, gelditurik Ama Birjin, erdi baño len, erditzean ta erdias-geros beti birjinik.

        Irugarrena, sinestatzea pasatu zuela pasio ta eriotze gu bekatariok salbatzeagatik.

        Laurgarrena, sinestatzea jautsi zela linboetara, an zeuden arima sanden atratzera.

        Borzgarrena, sinestatzea erresuzitatu edo berriro biztu zela il ta irugarren egunean ilen ertetik bere birtute proprios.

        Seigarrena, sinestatzea igan zela zeruetara ta an dagola jarririk Aita eternoaren eskuieko aldean.

        Zazpigarrena, sinestatzea etorriko dela azken juizioko egunean ilen ta bizien juzgatzera; onei emanen diotela betiko gloria, zeren guardatu zuzten beraren mandamentuak eta gaixtoei sekulako pena, zeren etzituzten guardatu. Amen.

MANDAMENTUAK

        Jangoikoaren legearen mandamentuak dire amar: (lenbiziko irurak dagozkio Jangoikoaren honrari; berze zazpiak proximoen probetxuari).

        Lenbizikoa, Jangoikoa onetsi ta adora zagula gauza guzien gañetik.

        Bigarrena, juramenturik banoan in etzagula.

        Irugarrena, jaiak ta igandeak guardazkigula.

        Laurgarrena, geuren aita ta amak, ta gu baño iagokoak ongi honra ta errespetazkigula.

        Borzgarrena, nior il etzagula.

        Seigarrena, luxuriasko bekaturik in etzagula.

        Zazpigarrena, ebatsi etzagula.

        Zorzigarrena, niori testimonio falsurik goratu-etzagula, ta ez gezurrik erran.

        Bedratzigarrena, proximoaren bizikidea desea-etzagula.

        Amargarrena, proximoaren gauzarik desea-etzagula, edo Jangoikoak emanareki kontenta gaizala.

        Amar mandamentu gebek enzerratzen dire (edo biltzen dire) bidatan: lenbizikoa, amatzean Jangoikoa guzien gañetik; bigarrena, amatzean proximoa geuren burua bekala Jangoikoagatik.

ELIZAKO MANDAMENTUAK DIRE BORZ:

        Lenbizikoa, jai eta igandeetan meza osoa enzutea.

        Bigarrena, urtean bein berere konfesatzea, edo lenago, barin badu iltzeko peligrorik edo komekatu bear badu.

        Irugarrena, Bazkoa garizumakoetan komekatzea, edo lenago, barin badu iltzeko peligrorik.

        Laurgarrena, Elizak manatzenduenean barutzea.

        Borzgarrena, amarren ta primiziak ongi egitea.

OBRA MISERIKORDIASKOAK DIRE AMALAUR:

        Lenbiziko zazpiak espiritualak edo arimarenak dire ebek:

        Lenbizikoa, eztakienai erakustea.

        Bigarrena, konseju bear duenai konseju ematea.

        Irugarrena, uts iten duena korrejitzea.

        Laurgarrena, injurien barkatzea.

        Borzgarrena, tristeen konsolatzea.

        Seigarrena, proximoen faltak ta agrabioak pazienziatan eramatea.

        Zazpigarrena, ilen eta biziengatik Jangoikoari otoitz egitea.

        Berze zazpiak gorporalak edo gorputzarenak dire ebek: Lenbizikoa, herien bisitatzea.

        Bigarrena, goseak dagonai jatera ematea.

        Irugarrena, egarriak dagonai edatera ematea.

        Laurgarrena, kautiboen erreskatatzea.

        Borzgarrena, biluxien bestitzea.

        Seigarrena, pobre ta peregrinoei ostatu ematea.

        Zazpigarrena, ilak ortzitzea. Amen.

        (Galdera. Zergatik deitzen miserikordiaskoak?

        Errespuesta. Zergatik ezpaitire zor justiziaz

        GALD. Noiz obligatzen bekatu mortalaren azpian?

        ERR. Noiz grabeak diren bearrak).

ELIZAKO SAKRAMENTUAK DIRE ZAZPI:

        (Lenbiziko bortzak dire preziso errezibitzea obras edo deseos, zein gabe ezin salba, uzten baditu mezprezioz; bi azkenak dire borondatezkoak).

        Lenbizikoa, bataiatzea.

        Bigarrena, konfirmatzea.

        Irugarrena, konfesatzea.

        Laurgarrena, komekatzea.

        Borzgarrena, oliatzea.

        Seigarrena, ordenatzea.

        Zazpigarrena, matrimonioa.

KONFESIO JENERALA

        Ni bekatorea, ni konfesatzen nazaio Jangoiko Jaunari, Birjin Andre Mariari, San Migel Aingeruari, San Juan Bautistari, San Pedro ta San Pablo apostolueri, zeruko sandu guzieri, ta berorri ene aita konfesore orri, egin dudala sobra bekatu obras, itzes ta pensamentus; Jauna, enea da kulpa, enea da kulpa, enea da kulpa andia. Orrengatik otoitz egiten nagokio Birjina Andre Mariari, San Migel aingeruari, San Juan Bautistari, San Pedro ta San Pablo apostolueri, zeruko sandu guzieri eta berorri, otoitz in dezaten enegatik Jangoiko Jaunari. Amen Jesus.

KONTRIZIOSKO AKTOA

        Jesu Kristo ene Jauna, Jangoiko ta gizon egiaskoa, ene Kriadorea ta Erredentorea, zeuroi zarenagatik infinitoki ona ta amablea, eta zeren amatzen baizaitut gauza guziak baño iago, damu dut Jauna biotz guziaz, dut damu ta urriki zu ofendituas. Eta proponitzen dut ez berriz bekaturik egiteko, ta apartatzeko bekatuen okasio guzietaik, eta konfesatzeko, eta kunplitzeko aita konfesoreak ematen didan penitenzia.

        Ofrezitzen dizkizut ene obra ta trabaju guziok ene bekatuen satisfakziotan, eta dut esperanza zurebaitan zeure merejimentuengatik barkatuko tidazula ta emanen didazula mundu gontan zuri zerbitzatzeko grazia, ta berzean zure gloria. Amen Jesus.

NOVISSIMOAK EDO GIZONAREN AZKENAK DIRE LAUR:

        Eriotzea, juizioa, infernua eta gloria.

        (Bizia labur, iltzea segur, kontuak ertxi, sentenzia segi, gloria edo pena beti beti, begira nola bizi!).

GORPUTZAREN SENTIDOAK DIRE BORTZ:

        Bista, usma, adimentua, gustoa ta ukiña.

ARIMAREN POTENZIAK DIRE IRUR:

        Memoria, entendamentua ta borondatea.

        GALD. Zertako eman digu Jangoikoak memoria?

        ERR. Oroitzeko beras, ta beraren ongi egines.

        GALD. Zertako entendamentua?

        ERR. Pensatzeko Jangoikoan, ta aren gauzetan.

        GALD. Zertako borondatea?

        Erresp. Amatzeko Jangoikoa guzien gañetik, eta gure proximoak geurok bekala Jangoikoagatik.

BIRTUTE TEOLOGALEAK IRUR:

        Fedea, Esperanza ta Karidadea.

        GALD. Zer da fedea?

        ERR. Sinestatzea ikusi gabe, zeren Jangoikoak errebelatu dion Eliza gure Ama Sandari, ta Elizak ala erakusten digun guri.

        GALD. Zer da esperanza?

        ERR. Esperatzea gloria Jangoikoaren graziaren ta geuren obra onen medios.

        GALD. Zer da karidadea?

        ERR. Amatzea Jangoikoa guzien gañetik ta gure proximoak geuren buruok bekala Jangoikoagatik.

ARIMAREN ETSAIAK DIRE IRUR:

        Mundua, Demonioa eta Aragia.

        GALD. Nola garaitzen da mundua?

        ERR. Despreziatus munduko ponpak ta banidadeak.

        GALD. Nola garaitzen da demonioa?

        ERR. Orazios ta humildades.

        GALD. Nola garaitzen da aragia?

        ERR. Orazios, humildades ta mortifikazios.

BEKATU KAPITALAK EDO BIZIO-BURUAK DIRE ZAZPI:

        Suberbia, Abarizia, Luxuria, Ira, Gula, Inbidia, Azidia edo Pereza.

ZAZPI BIZIOGEBEN KONTRA ZAZPI BIRTUTE:

        Suberbiaren kontra Humildadea.

        Abariziaren kontra Liberalidadea.

        Luxuriaren kontra Kastidadea.

        Iraren kontra Pazienzia.

        Gularen kontra Tenplanza.

        Inbidiaren kontra Karidadea.

        Perezaren kontra Dilijenzia.

FEDE, ESPERANZA TA KARIDADEAREN AKTOAK

        1. Nik sinestatzen dut zurebaitan ene Jangoikoa, Aita Jangoiko, Semea Jangoiko, Espiritu Santi Jauna Jangoiko; irur persona distinto ta Jangoiko bat egiaskoa.

        Nik sinestatzen dut zurebaitan Jesu-Kristo ene Jauna, Jangoiko ta gizon egiaskoa, eta zure misterio guzietan.

        Nik sinestatzen dut aldareko sakramentu sanduan, zeintan baizaude presente ain errealki nola zeruan.

        Nik sinestatzentut zure fedearen misterio guziak. Eta nai dut bizi eta il fede goneki.

        2. Dut esperanza zure baitan, ene Jangoikoa, Jesu Kristoren merejimentuengatik, Maria Santisimaren ta sandu guzien interzesioagatik, emanen didazula mundu gontan zuri zerbitzatzeko grazia ta berzean zure gloria. Nai dut bizi ta il esperanza goneki.

        3. Maitatzen zaitut, ene Jangoikoa, gauza guziak baño iago, zeuroi zarenagatik infinitoki ona ta maitagarria. Eta maitatzentut zuregatik ene proximo guziak.

        Nai dut bizi ta il karidade goneki.

        4. Damu dut, Jauna, zure ofendituas; dut damu milla aldis. Miserikordia ta grazia. Biba Jangoikoa. Biba Jesus. Biba Maria. Biba Kristoren fedea. Eta biba Jangoikoaren legea.

        Fuera bekatua; fuera sekulakos. Amen.

DOKTRINA KRISTIOAREN EXPLIKAZIOA

        *(GALDEG. Zer da gizona?

        ERRESP. Gizona da animale razionala edo entendamentu-duna, Jangoikoak kriatu duena bere imajina ta semejanzara.

        GALD. Zertako jaio da gizona?

        ERR. Amatzeko ta zerbitzatzeko Jangoikoa munduan; eta gozatzeko bera zeruan.

        GALD. Zein da gizonaren azken fina?

        ERR. Ellegatzea gozatzera Jangoikoa glorian.

        GALD. Ellegatzeko artara, zer medio da?

        ERR. Ezauntzea, amatzea, ta zerbitzatzea emen.

        GALD. Nola eginen ori?

        ERR. Ikasis eta kunplitus doktrina kristioa.

        GALD. Zer da doktrina kristioa?

        ERR. Kristoren doktrina, au da, erakutsi zuena Kristok, etorri zenak zerutik lurrera gu salbatzeagatik ta eramateagatik zerura).

        GALD. Eta zu kristioa zara?

        ERR. Bai, jauna, Jangoikoaren grazias.

        G. Eta nondik duzu kristioaren izen goi?

        ERR. Kristo gure Jaunaganik.

        GALD. Zer nai du erran kristioa?)

        ERR. Kristorena edo Kristoren gizona.

        GALD. Zer entendatzen da Kristoren gizona?

        ERR. Gizon bat, zeñek eze baitu Kristoren fedea bataioan profesatua, ta ala dago obligaturik aren zerbitzu sandura.

        GALD. Zein da kristioaren señalea?

        ERR. Gurutze sandua.

        GALD. Zergatik?

        ERR. Zergatik mostratzen baitu Kristo guruzifikatua erredimitu ginduzana gurutzean.

        GALD. Zenbat gisatara usatzen du kristioak señale goi?

        ERR. Bidatara.

        GALD. Zein dire?

        ERR. Zeñatzea ta santiguatzea.

        GALD. Zer da zeñatzea?

        ERR. Eskuieko eri-beatzas irur gurutze egitea: Lenbizikoa kopetan, bigarrena agoan, irugarrena bularretan, mintzatus gure Jaun Jangoikoareki.

        GALD. Ia nola?

        ERR. Gurutze sanduaren + señaleagatik gure + etsaietatik libra gaitzazu, + gure Jaun ta Jangoikoa.

        GALD. Zergatik zeñatzen gara kopetan?

        ERR. Jangoikoak guarda gaitzan pensamentu gaixtoetaik.

        GALD. Zergatik agoan?

        ERR. Jangoikoak guarda gaitzan itz gaixtoetaik.

        GALD. Zergatik bularretan?

        ERR. Jangoikoak guarda gaitzan obra ta deseo gaixtoetaik.

        GALD. Zer da santiguatzea?

        ERR. Eskuieko bi eri andienes guruze bat egitea kopetatik bularretaraño, ta ezkerreko soñetik eskuiekoraño, inbokatus Trintate Jaun poderosoa.

        GALD. Ia nola?

        ERR. Aitaren ta Semearen ta Espiritu Sanduaren izenean. Amen.

        GALD. Noiz usatu bear da señale goi?

        ERR. Edozein lanen astean; aurkitzen garelaik nezesidade, tentazio edo peligrotan; berexkiro goatzetik jaikitzean, etxetik atratzean, elizan sartzean ta atratzean, jatean ta etzitean.

        GALD. Zergatik ainberze aldis?

        ERR. Zergatik leku ta ordu guzietan geuren etsaiek tentatzen ta persegitzen gaituten.

        GALD. Zer etsai dire oriek?

        ERR. Mundua, demonioa ta aragia.

        GALD. Eta badu gurutzeak birtuterik etsai goien kontra?

        ERR. Bai, Jauna.

        GALD. Zergatik?

        ERR. Zergatik Kristok garaitu baizitue bere eriotzeareki gurutzean.

        GALD. Adoratzenduzularik gurutzea, nola erraten duzu?

        ERR. Adoratzen ta bedeikatzen zaitut, Jesu Kristo ene Jauna, zeren gurutze sanduaren medios erredimitu zinduen mundua.

        *Baitare: Adoratzen zaitut gurutze bedeikatua, zeintan izan zen guruzifikatua ene erredentorea, Jesus.

DOKTRINA KRISTIOAREN BEREZITZEA

        GALD. Zenbat gauza jakin beartu kristioak ezaumentura ellegatuas geros?

        ERR. Laur.

        GALD. Zein dire?

        ERR. Lenbizikoa, jakitea zer sinestatu; bigarrena, zer eskatu; irugarrena, zer obratu; laurgarrena, zer errezibitu.

        GALD. Nola jakinen zer sinestatu?

        ERR. Dakielaik kredoa edo artikulo fedekoak.

        GALD. Nola jakinen zer eskatu?

        ERR. Dakielaik Aita gurea ta Elizako gañarako orazioak.

        GALD. Nola jakinen zer obratu?

        ERR. Dakielaik Jangoikoaren legeko mandamentuak, Elizako borzak ta obra miserikordiaskoak.

        GALD. Nola jakinen zer errezibitu?

        ERR. Dakizkielaik Elizako sakramentuak.

        *(M. Laur ebetaik bi prinzipalenak dire sinestatzea ta obratzea, fedea ta legea; sinesta egiak Jangoikoak errebelatuak, ta kunpli gauza manatuak. Eben bien kunplitzeko laguntzen dute berze biek, auda, orazioek ta sakramentuek. Eska auxilioak. Artu erremedioak eta ala izanen zara salbo).

Doktrinaren lenbizikoa

Kredoaren explikazioa

        GALD. Nork erran zue Kredoa?

        ERR. Amabi apostoluek.

        (M. Apostolu nai du erran bialdua. Amabi gaiek zire lenbiziko gizon sanduak beterik Espiritu Sandus, biali zituenak mundu guzia barna Jesu Kristok, Gizon Jangoiko denak, erakusteko guziei zerurako bidea. Ortako joan baño len formatu zute artikulo prinzipalenen laburgo edo bilgura gau, deitzen dena Kredo, zeren latinez etc. joateko guziak konforme ez solamente egia eta fedearen sustanzian, bai itzetan ere).

        GALD. Zertako erran zute aiek?

        ERR. Guri fede sanduaren erakusteko.

        GAL. Eta guk zertako erraten dugu?

        ERR. Kristioek dugun fedea konfesatzeko.

        GALD. Zer da fedea?

        ERR. Sinestea ikusi gabe.

        GALD. Ikusi zindue Kristo jaiotzen, iltzen, erresuzitatzen edo zerura igaten?

        ERR. Ez, jauna.

        GALD. Eta sinesten duzu?

        ERR. Bai, jauna.

        GALD. Eta zergatik sinesten duzu?

        ERR. Zergatik Jangoikoak ala errebelatu baitu Elizari, ta Elizak ala erakusten baitu guri.

        *(M. Errebelatu da oroat nola deklaratu, manifestatu edo seguratu egia dela).

        GALD. Zer gauza dire sinetsi beartugunak kristio bekala?

        ERR. Eliza Ama Sandak sinestentuen guziak.

        GALD. Eta zein dire sinestentuenak Elizak?

        ERR. Artikulo fedeskoak prinzipalki, Kredoan dauden bekala.

        GALD. Eta zer dire artikulo fedeskoak?

        ERR. Dire fedearen misterio prinzipalenak.

        GALD. Zertako dire artikulo fedeskoak?

        ERR. Guri emateko notizia edo ezaumentu Jangoikoas eta Jesu Kristo gure erredentoreas.

        GALD. Nor da Jangoikoa?

        ERR. Jangoikoa da gauza bat ain exzelentea ta ain admirablea, erran ta pensa daiken baño iagokoa; jaun bat infinitoki ona, poderosoa, sabioa, justoa, inmenso, eternoa, (prinzipiorik ta finik gabe) prinzipio ta fin gauza guziena.

        GALD. Eta nor da Trintate Sandua?

        ERR. Jangoikoa bera, Aita ta Semea ta Espiritu Santi Jauna, irur persona distinto ta Jangoiko bat bakar egiaskoa. (Trintate nai du erran irurtasuna).

        GALD. Zenbat Jangoiko da?

        ERR. Bat, jauna.

        GALD. Eta zenbat persona Jangoikoan?

        ERR. Irur, jauna.

        GALD. Zein dire?

        ERR. Aita eta Semea eta Espiritu Santi Jauna, irur persona distinto ta Jangoiko bat bakar egiaskoa.

        GALD. Aita da Jangoiko?

        ERR. Bai, jauna.

        GALD. Semea da Jangoiko?

        ERR. Bai, jauna.

        GALD. Espiritu Santi Jauna da Jangoiko?

        ERR. Bai, jauna.

        GALD. Irur Jangoiko dire?

        ERR. Ez, jauna, baizik irur persona distinto ta Jangoiko bakar egiaskoa.

        GALD. Aita da Seme?

        ERR. Ez, jauna.

        GALD. Semea da Aita?

        ERR. Ez, jauna.

        GALD. Espiritu Sandua da Aita edo Seme?

        ERR. Ez, Jauna.

        GALD. Zergatik?

        ERR. Zergatik baitire distinto personetan, naiz izanik bat Jangoikotasunean.

        *(M. Misterio gora goregi admiragarria, guzis ezin daikena konprehendi gure entendamentu eskas ebeki, emen bentzait, nola izanik irur persona, ta irurak Jangoiko, ala ere ez irur Jangoiko, baizik bat; nola irurek baitute naturaleza bat, majestade, podore, perfekzio, ta guzia bat. Ezta ere misterio gonen konparaziorik; izatekos, zerbaitto usmatzeko, biz eguzkiarena: Eguzkian sua, argia, beroa; irur, baña irur goiek iruzki bat, baña ezta bardin. Ezta manatzen ere konprehenditzea osoki, baizik sinestatzea firmeki etc. ikazginaren fedea).

        (GALD. Nor da Aita deitzen dena?

        ERR. Da Trintateko lenbiziko persona dibinoa zeñek enjendratu duen Semea igual bardin esenzian edo izatean, ta distinto personan.

        GALD. Nor da Semea?

        ERR. Trintateko bigarren persona dibinoa, zein baita enjendratua Aitaganik.

        GALD. Nor da Espiritu Santi Jauna?

        ERR. Trintateko irugarren persona dibinoa, prozeditzen dena Aitaren ta Semearenganik).

        *(M. Nola den Semearen etorkia Aitaganik, eta Espiritu Sanduarena Aitaren ta Semearenganik neke da entendatzea, nekesago erabakitzea; ta ezta bear ere. Peligro da gogora dakion noribaiti, ote den an emengo gisara. Infinito da diferenzia Espiritu purisimo gartan: Nola Jangoikoa Jangoikoa ganik, nola argia argiaganik, mezatako Kredoan.

        GALD. Irur personetan, zein da len edo andien?

        ERR. Nior ez, baizik irurak bardin, irurak Jangoiko bat eterno, inmenso, infinito).

        GALD. Non dago Jangoikoa?

        ERR. Leku guzietan, espezialki zeruan ta aldareko Sakramentuan.

        GALD. Badu Jangoikoak gorputzik, guk bekala?

        ERR. Ez, jauna, zergatik baita Espiritu purisimo.

        GALD. Badu esku, begi ta alako mienbrorik?

        ERR. Ez, jauna.

        *(M. Diolarik eskrituran Jangoikoen aurpegia, besoa etc., mintzatzen da gure emengo gisara; ez entenda materialkiro, baizik espiritualkiro, Jangoikoaren aurpegian bere edertasun infinitoa; begian bere jakintasuna, beso ta eskuan bere podorea, biotzean amorea, ontasuna, etc.).

        (GALD. Badu Jangoikoak memoria, entendamentu ta borondaterik?

        ERR. Entendamentu ta borondate bai, baña memoriarik ez.

        GALD. Nola ez memoria?

        ERR. Zeren memoria baita oroitzeko gauza pasatues; baña Jangoikoarendako ezta deus pasaturik, guzia bateo dauka presente betiro).

        GALD. Nola da Jangoikoa guzis poderoso?

        ERR. Bere podoreareki in baitezake nai duen guzia.

        *(M. Baña in ez dezake gaizkirik, bekaturik, gezur ta alakorik, ezeta nai ere, zeren alako egitea ezpaita podore, bai falta; eta ori al balezake, ezlitzake guzis poderoso).

        GALD. Nola da Kriadore?

        ERR. Kriatu edo in baititu gauza guziak deusetatik.

        GALD. Nola da Salbadore?

        ERR. Ematen baitu grazia eta barkatzen bekatuak.

        GALD. Nola da Glorifikadore?

        ERR. Ematen baitu gloria grazian doazinei eta desgrazian doazinei infernuko pena eternoa.

ENKARNAZIOKO MISTERIOA

        GALD. Irur persona dibinoetaik zein in ze gizon?

        ERR. Bigarrena, baita Semea.

        GALD. Aita egin ze gizon?

        ERR. Ez, jauna.

        GALD. Espiritu Sandua in ze gizon?

        ERR. Ez, jauna.

        GALD. Nor, bada?

        ERR. Sollik Semea, zein gizon eginik ia deitzen baita Jesu Kristo.

        GALD. Nor da, beras, Jesu Kristo?

        ERR. Da Jangoikoaren Semea, gizon egin zena gu erredimitzeagatik ta bizitzaren exenplu emateagatik.

        GALD. Zer nai du erran Jesus?

        ERR. Salbazalea.

        GALD. Zertaik salbatuginduza?

        ERR. Gure bekatuetaik ta deabruaren eskupetik.

        GALD. Zer nai du erran Kristo?

        ERR. Unjitua edo konsagratua.

        GALD. Zertas izan ze unjitua?

        ERR. Espiritu Sanduaren donoes ta grazies.

        (GALD. Eta Jesu Kristo da Jangoiko?

        ERR. Bai, jauna.

        GALD. Eta da gizon ere?

        ERR. Bai, jauna.

        GALD. Beras, da Jangoiko ta gizon?

        ERR. Bai, jauna).

        (GALD. Berze gisas au berau. Zenbat naturaleza dire Kristo baitan?

        ERR. Bida, dibinoa ta humanoa.

        GALD. Zenbat persona Kriston?

        ERR. Bat sollik, ta ori dibinoa, Trintateko bigarrena.

        M. Ontan nai du erran, ezi Kristo izanik persona bat, batean Jangoiko ta gizon dela: Jangoiko, Aita eternoaren seme bekala; gizon, Ama Birjinaren Seme bekala; eta ala badu gorputz, arima, odol ta gizontasunes den guzia, zergatik baita gizon egiaskoa).

        GALD. Eta non egin ze gizon?

        ERR. Maria Santisimaren entraña sanduetan.

        GALD. Noren obraz?

        ERR. Espiritu Sanduaren obras.

        (M. Izan ze, alaber, Aita ta Seme beraren, ta Trintate guziaren obras; baña erraten da Espiritu Sanduaren obras, zeren izan zen amoresko obra, ta amorea atribuitzen zaion Espiritu Sanduari, ala nola podorea Aitari, ta Semeari jakintasuna).

        GALD. Nola izan zen obra goi?

        ERR. Sobrenaturala, milagroskoa, dibinoa; obratus Jangoikoak sobrenatural, milagrosoki.

        (M. Ala dio Astetek, ta ongi, ta aski; ezta bear iago, eta eztio iago ebanjelioak ere. Berze batzuek diote ta erran daike ala: Jangoikoak Maria Santisimaren odol garbitik formatu zue gorputz bat, deusetaik kriatu zue arima bat, arima ta gorputz gau elkarreki uniturik unitu zitue bereki Jangoikoaren Semeak; eta ala len zena Jangoiko sollik, gelditu ze Jangoiko ta gizon eginik Ama Birjinaren entraña sanduetan).

        (GALD: Noiz agitu ze milagro goi?

        ERR. Ama Birjinaren Annunziazio-egunean, martxoaren 25.an.

        GALD. Eta noiz jaio ze Maria Birjinaganik?

        ERR. Abenduaren 25.an, Eguerri egunean.

        (M. Jaio ze, alaber, milagrosoki, gelditurik Ama birjin mellarik gabe, nola konzebitu baizue seme gura milagrosoki Espiritu Sanduaren birtutez, gizonkiren komunikaziorik gabe; birjin erdi bañolen, erditzean ta erdias geros beti birjinik. Eta ala San Josef izanik ere Maria Santisimaren esposo, ezta Jesu Kristoren aita, baizik jendeen opinionean, ez errealidadean, zeren Jesu Kristok gizon bezan batez eztu aitarik).

        GALD. Beras, Maria Santisima da Jesu Kristoren Ama proprioa.

        ERR. Bai, zierto, zeren bereganik izan zuen semea ta eman zion duen gizontasuna.

        GALD. Eta daike deitu Jangoikoaren Ama?

        ERR. Dei daike ta deitu bear da Jangoikoaren Ama, zeren bere seme gura baita Jangoiko ta gizon persona batean, naiz ez eman Amak Jangoikotasuna; nola obispoaren ama, naiz ez eman amak obispotasuna.

        GALD. Jesu Kristok nor du Aita?

        ERR. Jangoiko den aldetik Aita eternoa Amarik gabe.

        GALD. Eta Ama nor?

        ERR. Gizon den aldetik Ama du Ama Birjina aitarik gabe. Alako Semeari alako Ama, alako Amari alako Semea.

        GALD. Eta non iltze Jesu Kristo?

        ERR. Gurutzean.

        GALD. Norengatik?

        ERR. Gure ta mundu guziaren salbatzeagatik.

        GALD. Jangoiko bekala, edo gizon bekala iltze?

        ERR. Gizon bekala, ezi Jangoikoa da inpasible.

        (M. Baña Jangoiko izatea baliatu zekio baliarazteko infinito pasatu zuen pasio doloreskoa).

        GALD. Zer da iltzea?

        ERR. Arima gorputzetik berezitzea.

        (M. Gorputz dibinoa gelditu ze an gurutzean uniturik bere dibinidadeareki, eta gero orzi zutela dio Kredoan).

        GALD. Eta arima nora joan ze?

        ERR. Jautsi ze linboetara, an zeuden arima sandaen atratzera, uniturik dibinidadeai.

        (GALD. Zer da erresuzitatzea?

        ERR. Arima gorputzera itzuli ta berriro biztea ila).

        GALD. Noiz erresuzitatu edo biztu ze Kristo?

        ERR. Il ta irugarren egunean bere birtute proprios.

        GALD. Nola?

        ERR. Berriz juntatus bere arima ta gorputza glorioso, ez beñere iltzekotan.

        GALD. Nola igan ze zeruetara?

        ERR. Bere birtute proprios.

        GALD. Zer nai du erran, dagola jarririk Aita eternoaren eskuieko aldean?

        ERR. Duela gloria bera Aitareki Jangoiko bekala ta berze guziek baño iago gizon bekala.

        GALD. Eta noiz etorriko da onen ta gaixtoen juzgatzera?

        ERR. Azken juizioko egunean.

        GALD. Eta non dago orai Jesu Kristo?

        ERR. Zeruan eta aldareko Sakramentuan, etc.

        (M. Bai, ziertoki ain erreal emen, nola an; an goiti dago egotemodu natural ikusgarrian, emen beiti egotemodu sobrenatural miragarrian, altxaturik aragisko begiei; an glorioso gloriaztatzen bereak, zorionekoak; baña emen amoroso erregalatzen, graziaztatzen bere amazaleak. O amoresko milagroak! Etc.).

        GALD. Dio Kredoan: Nik sinestatzen dut Espiritu Sandua baitan. Zer sinestatzen da ontan?

        ERR. Espiritu Santi Jauna dela Jangoiko ta Trintateko irugarren persona, prozeditzen dena Aitaren ta Semearenganik.

        GALD. Segitzen da: Eliza Sanda Katolikoa. Zer da Eliza?

        ERR. Da kristio fiel guzien kongregazioa, bilgura, saldoa edo familia, zeñen burua baita Jesu Kristo eta aren ordes Aita Sandua.

        GALD. Nor da Aita Sandua?

        ERR. Kristoren bikarioa lurrean, zeñi guziok gauden obligaturik obeditzera.

        GALD. Zer nai du erran sanduen komunioa?

        ERR. Kristio fiel guziok garela partizipante elkarren obra onetan, mienbro garen bekala gorputz batenak, zein baita Eliza.

        GALD. Zer nai du erran bekatuen barkazioa?

        ERR. Badirela Elizan erremedioak barkatzeko bekatuak edo konfesio on baten medios barkatzen direla bekatuak.

        GALD. Zer nai du erran aragiaren erresurrekzioa?

        ERR. Erresuzitatu edo il ta berriro biztubeargarela guziok azken juizioko eguneko, orai tugun gorputz ta arimaeki.

        GALD. Zer nai du erran bizitza sekulakoa?

        ERR. Bizi bear dugula gero secula seculorum glorian edo infernuan: Jangoikoaren grazian iltzen direnak, glorian; desgrazian iltzen direnak, infernuan.

        GALD. Kredo ta artikuloes landara bear dugu sinestatu berzerik?

        ERR. Bai, Jauna, Eskritura Sagratuan dagon guzia. Amen Kredoan da ala dela.

        (M. Eliza militantea gara kristio bizi garenok emen; triunfantea, daudenak zeruan; purgantea, purgatorioan; aragiaren erresurrekzioa, zeren iltzen baitire sollik gorputzak; ebek bizturik glorioso, izaintute laur dote: klaridadea, ajilidadea, sutileza, inpasibilidadea

Doktrina kristioaren zati edo salla

Zer eskatu edo nola orazio egin bear den

        GALD. Nork erran zue Aita gurea?

        ERR. Jesu Kristok bere ago sanduas.

        GALD. Zertako?

        ERR. Guri erakusteko orazio egiten.

        GALD. Zer da orazio egitea?

        ERR. Goratzea biotza Jangoikoa gana ta eskatzea on direnak.

        GALD. Erraten dugularik Aita gurea, noreki mintzatzen gara?

        ERR. Gure Jaun Jangoikoareki.

        GALD. Non dago gure Jaun Jangoikoa?

        ERR. Leku guzietan, espezialki zeruan ta aldareko Sakramentu Sanduan.

        GALD. Zein da orazio guzietan den obena?

        ERR. Aita gurea.

        GALD. Zergatik?

        ERR. Zergatik erran baizue Jesu Kristok berak, apostoluek eskaturik.

        GALD. Zergatik iago?

        ERR. Zergatik baititu zazpi petizio fundatuak karidade guzian.

        GALD. Zein da lenbiziko petizioa?

        ERR. Santifika bedi zure izena.

        GALD. Zer eskatzen da petizio gontan?

        ERR. Jangoikoaren izena izan daiela ezaundua ta honratua mundu guzian.

        GALD. Zein da bigarren petizioa?

        ERR. Etorri bedi zure erreinua.

        GALD. Zer eskatzen da petizio gontan?

        ERR. Erreina dezala Jangoikoak gure arimaetan emen graziaz, ta gero eman dezagula gloria.

        GALD. Zein da irugarren petizioa?

        ERR. Kunpli bedi zure borondatea zeruan bekala lurrean ere.

        GALD. Zer eskatzen ontan?

        ERR. Egin dezagula Jangoikoaren borondatea lurrean gaudenek, ala nola egiten baitute zeruan zori oneko doatsuek.

        GALD. Zein da laurgarren petizioa?

        ERR. Eman dezaguzu gure egunoroko ogia egun.

        GALD. Zer eskatzen ontan?

        ERR. Eman dezagula Jangoikoak mantenu konbeni dena gorputzendako, ta espiritualea graziarena ta sakramentuena arimendako.

        GALD. Zein da borzgarren petizioa?

        ERR. Barka dazkiguzu guri geuren zorrak, ala nola guk barkatzen baitiogute gu zorgaituzteneri.

        GALD. Zer eskatzen ontan?

        ERR. Barka dezkigula Jangoikoak guri bekatuak, nola guk ere barkatzen dioguten agrabio ta gaizki egindigutenei

        GALD. Zein da seigarren petizioa?

        ERR. Ezkaizazula utzi tentazioan erortzera.

        GALD. Zer eskatzen ontan?

        ERR. Ezkaitzala Jangoikoak utzi konsentitzera gogorazio ta tentazio gaixtoetan, zeñeki etsaiak nai gaituen eroriarazi bekatuan.

        GALD. Zein da zazpigarren petizioa?

        ERR. Libra gaizazu gaitzetik.

        GALD. Zer eskatzen ontan?

        ERR. Libra gaizala Jangoikoak arimaren ta gorputzaren gaitz guzietaik.

        GALD. Zergatik erran lenean, Aita gurea zeruetan zaudena?

        ERR. Goratzeko biotza Jangoikoa gana ta eskatzeko humiltasun ta konfianzareki.

        (M. Bai, ezi gogoraturik dela Aita gurea Jangoikoa, eldu zaigu konfianza; eta zeruan gora beiratus dagola gure errege, ta gu artto miserableak emen lurrean arrastaka, humillatzea dugu. Baña beti pensa lagun dugula gure alde Jesus ona, gure anaia andia bekala ta Jangoikoaren Seme proprioa bekala, erratean Aita gurea zeruetan zaudena etc.).

        Aita gurean amen da ala izan daiela, edo ala biz.

        GALD. Zer orazio prinzipalki erratentiogu Ama Birjinari?

        ERR. Abe Maria ta Salbea.

        GALD. Nork erran zue Abe Maria?

        ERR. Parte San Gabriel Aingeruak, parte Santa Isabelek, eta parte Eliza Ama Sandak.

        GALD. Nork erran zue Salbea?

        ERR. Eliza Ama Sandak dauka errezibiturik.

        GALD. Zertako?

        ERR. Eskatzeko Maria Santisimari fabore.

        GALD. Abe Maria eta Salbea erraterakoan, noreki mintzatzen gara?

        ERR. Maria Santisimareki.

        GALD. Nor da Maria Santisima?

        ERR. Andre bat grazias ta birtutes betea, zein baita Jangoikoaren Ama ta baitago zeruan guzien Erregina.

        GALD. Aldarean dagon gura zer da?

        ERR. Imajina edo memoria bat zeruan dagonarena.

        GALD. Eta zertako dago aldarean?

        ERR. Aren medios oroi gaitzen zeruan dagonas eta in zogun erreberenzia, zergatik den beraren imajina.

        (M. Oroat in bear da sanduen imajinaeki bere ariora).

        GALD. In bear da orazio aingeruei ta sanduei?

        ERR. Bai, jauna, gure bitarteko edo medianeroei bekala.

        GALD. Zer dire aingeruak?

        ERR. Espiritu bienabenturatuak daudenak gozatzen Jangoikoa zeruan.

        GALD. Zertako kriatu zitue Jangoikoak?

        ERR. Laudatzeko ta bedeikatzeko bere Majestadea eternidade guzian.

        GALD. Zertako iago?

        ERR. Beraren ministro bekala goberna dezaten Eliza eta guarda dezkiten gizonak. Beras, badugu nork bere aingeru guardiakoa ta izan bear diogu debozio.

ONA ORAZIO BAT

        (O Jangoikoaren aingeru ederra,

        Pobretto gonen guardian zaudena,

        Bada beraren piedades zure anparoan nago ni,

        Guarda ta kida nazazu, baita goberna nazazu

        Gau ta egun beti, erman arteo zerura zeureki).

        Amen. Amen.

        Zerukoek, lurrekook aditzen ta ikusten Jangoikoan, noiz ta nola duen plazer, baitago leku guzietan

Doktrina kristioaren zati edo salla irugarrena

Zer obratu, edo nola bizitu bear den

        Jangoikoaren legea dago amar mandamentuetan.

        GALD. Zein da lenbiziko mandamentua?

        ERR. Jangoikoa onetsi ta adora zagula guzien gañetik.

        GALD. Nork onetsitzen du Jangoikoa?

        ERR. Guardatzentuenak beraren mandamentuak.

        GALD. Eta zer da onetsitzea guzien gañetik?

        ERR. Galdu-naia guziak lenago, ezi ofenditu Jangoikoa.

        GALD. Zertara iago obligatzen gaitu mandamentu gonek?

        ERR. Adoratzera sollik Jangoikoa, sinezten (sic) ta esperatzen dugularik biziro berabaitan.

        (GALD. Nork faltatzen du onen kontra?

        ERR. Faltatzen duenak fedean, esperanzan, karidadean edo errelijionean).

        GALD. Zein da bigarren mandamentua?

        ERR. Iuramenturik banoan in etzagula.

        GALD. Nork iten du juramentua banoan?

        ERR. Egiten duenak egiarik gabe, justiziarik gabe edo premiarik gabe.

        GALD. Zer erremedio da ez iteko juramenturik banoan?

        ERR. Akostunbratzea erratera ez edo bai llano, senzil (sic), Kristok erakutsi bekala.

        GALD. Zein da irugarren mandamentua?

        ERR. Jaiak ta igandeak guardazkigula.

        GALD. Nork guardatzentu jaiak?

        ERR. Meza osoa enzuten duenak ta eztuenak trabajatzen edo lan egiten premiarik gabe.

        GALD. Zein da laurgarren mandamentua?

        ERR. Aitatamak ongi honrazkigula.

        GALD. Nork honratzentu ongi?

        ERR. Maitatzen, obeditzen, respetatzen ta sokorritzentuenak.

        GALD. Nor iago adiarazten da buratsoetan?

        ERR. Geiago direnak adinean, dignidadean edo gobernuan.

        (M. Alaber, mandamentu ontan entenda aitetamen ta berze kargudunen obligazioak. Exenplua, doktrina, bijilanzia, korrekzioa, orazioa).

        GALD. Zein da borzgarren mandamentua?

        ERR. Nior il etzagula.

        GALD. Zer manatzen zaigu ontan?

        ERR. Etzogula niori gaizkirik egin, ez obras, ez itzes ta ez biotzes ere.

        GALD. Zein da seigarren mandamentua?

        ERR. Luxuriasko bekaturik in etzagula.

        GALD. Zer manatzen zaigu ontan?

        ERR. Izan gaitzela garbiak eta kastoak obras, itzes eta biotzes ere.

        GALD. Zein da zazpigarren mandamentua?

        ERR. Nion deus ebatsi etzagula.

        GALD. Zer manatzen zaigu ontan?

        ERR. Ez kendu, ez iduki, ez desea berzeren gauza jabearen borondatearen kontra.

        GALD. Zein da zorzigarren mandamentua?

        ERR. Niori testimonio falsurik goratu edo erakitxi etzagula, ta ez gezurrik erran.

        GALD. Zer manatzen zaigu ontan?

        ERR. Etzagula juizio gaixtorik egin, ez murmuratu, ez aitu murmuratzen, ta ez erran gezurrik, ta ez agertu sekretorik, naiz egia den.

        GALD. Bedratzi ta amargarren mandamentuetan, zer debekatzen zaigu?

        ERR. Deseo desonestoak ta berzeren gauza deseatzea.

        (M. Bi azken mandamentu gebek paratutu Jangoikoak, adiarazteko naituela beretako biotzak; ikustentuela ta juzgatzen biotz barneko bekatuak, gizonek ez bekala; argatik paratutu berex. Baña konfesatzean daike bedratzigarrena sartu seigarrenean, ta amargarrena zazpigarrenean, non ta konfesa daitzen diren guziak obras, itzes eta biotzes). (Jangoikoa da espiritu, eta adoratzen dutenek bear dute adoratu espirituz ta egiaz).

Doktrina kristioaren zati edo salla laurgarrena

Zer errezibitu bear den, baitire Sakramentuak

        GALD. Zer gauza dire Sakramentuak?

        ERR. Dire señale sagratuak, Jesu Kristok paratuak, emateko guri aien medios bere grazia eta birtuteak.

        GALD. Eta zer da grazia?

        ERR. Da Jangoikoaren dono andi bat, zeñeki arima egiten den beraren hume ta zeruaren heredera.

        (M. Itzak dionez, da grazia, agradoa edo agradatzea Jangoikoaren begietan; da berari quadrable izatea; da Jangoikoaren eder argiaren errañu bat bekala; da arimaren bizitza, edertasuna eta gala; da ondasun guzien andiena, on guziaren prinzipio ta kausa, zein gabe deus eztaike mereji; da zeruko gloriaren azia bekala ta gloria lorean; da ararako prenda seguroa, titulo ta pasaporte erreala Jangoikoaren eskus firmatua, zeñeki doaienai berla idikitzen ango atariak; daike erran balio duela Jangoikoak adiña, ezi grazia duenak du Jangoikoa bere. Grazia goi galtzen da bekatu mortalareki, logratzen da Sakramentueki, ongi errezibitus, etc.).

        GALD. Zer birtute ematen dute Sakramentuek graziareki bateo?

        ERR. Prinzipalkiro irur teologaleak, baitire fedea, esperanza ta karidadea.

        GALD. Zertako da bataiatzea edo Bataioko Sakramentua?

        ERR. Kentzeko bekatu orijinala ta berze edozein aurkidaiena bataiatzen dena baitan.

        GALD. Zer da bekatu orijinala?

        ERR. Jeneraziozko bekatu gura zeñeki guziok jaiotzen garen, lenbiziko aita Adanenganik heredatua.

        GALD. Zertako da konfirmatzea edo Konfirmazioko Sakramentua?

        ERR. Konfirmatzeko gu ta indartzeko bataio sanduan errezibitu ginduen fedean.

        GALD. Zertako da konfesatzea edo konfesioko penitenziako Sakramentua?

        ERR. Barkatzeko bekatu inikakoak bataiatuas geros.

        GALD. Zer bekatu dire oriek?

        ERR. Mortaleak eta benialeak. (Edo grabeak eta lebeak).

        GALD. Zer da bekatu mortalea?

        ERR. (Da desobedienzia bat Jangoikoaren manamenduari gauza grabean, edo) Egitea, erratea, gogoratzea edo deseatzea zerbait Jangoikoaren legearen kontra gauza grabean.

        GALD. Zergatik deitzen da mortalea?

        ERR. Zergatik iltzen baitu iten duenaren arima.

        (GALD. Nola iltzen?

        ERR. Galdus Jangoikoaren grazia, zein baita arimaren bizitza proprioa, eta paratus Jangoikoaren desgrazian ta odioan).

        GALD. Zer da bekatu beniala?

        ERR. Da disposizio bat mortalerako (edo da desobedienzia gauza lebean; edo egitea, erratea edo pensatzea Jangoikoaren legearen kontra gauza lebean edo ez adbertitus ongi).

        GALD. Zergatik deitzen da benialea?

        ERR. Zergatik aisa egiten ta aisa barkatzen den.

        (GALD. Benialeak barkatzeko zer medio dire?

        ERR. Sakramentaleak, meza enzutea, komekatzea, Ni bekatorea erratea, obispoaren bedeizioa, ur bedeikatua ta ogi bedeikatua, Aita gurea errezatzea, prediku aditzea, bularrean golpe ematea penaturik bekatues ta eskatus barkazio).

        GALD. Mortaleen barkatzeko zer medio da?

        ERR. Konfesatzea edo penitenziako sakramentua, daikelarik; edo kontriziosko dolorea konfesatzeko intenzioareki.

        GALD. Mortalean erortzen delarik bat, da preziso bereala konfesatzea?

        ERR. On litzake, baña ezta preziso berla.

        GALD. Zer in bear du bada?

        ERR. Artu pena ta urrikimentu andi bat Jangoikoa ofendituas, intenzioreki konfesatzeko noiz manatzen duen Elizak. (Lotsagarri da egotea ta lokartzea Jangoikoaren desgrazian, kondenatzeko arrixkoan).

        GALD. Penitenzia edo konfesioko Sakramentua ongi egiteko zenbat gauza bear dire?

        ERR. (Irur diote batzuek tridentinoareki, cordis contritio, oris confessio, et operis satisfactio. Biotzezko kontrizioa, agosko konfesioa ta obrasko satisfakzioa; baña orduan kontrizioan entendatzeunte propositoa ere, ta konfesioan examina). Ta ala berexis, obe da erratea bortz.

        G. Zein dire?

        Lenbizikoa, bere konzienzia ongi examinatzea.

        Bigarrena, artzea biotzesko dolore ta urrikimentu andi bat ofendituas Jangoikoa.

        Irugarrena, proposito firme bat ez berriz ofenditzeko.

        Laurgarrena, bere bekatuak osoki konfesatzea.

        Borzgarrena, konfesoreak ematen dion penitenzia kunplitzea.

        GALD. Zer da konzienziaren examinatzea?

        ERR. Bekatuak memoriara ekartzera prokuratzea, edo oroitzea bekatu egines.

        GALD. Nondik in bear da examina goi?

        ERR. Amar mandamentuetaik.

        (M. Bai, errepasatus gutibana ta erreparatus mandamentu bakotxean zer faltatu duen aren kontra ta zenbat aldis, dela obras, dela itzes, dela biotzes, eta joan bildus memorian mortalak; mandamentu gontan ainberze, berze gartan ainberze, etc. Benialees ezta preziso ainberze examina, eztelaik obligaziorik konfesatzeko).

        GALD. Noizazgerostik bear da examina egin?

        ERR. Azken konfesio onetik onat.

        (M. Onetik onat dio, zeren konfesio gaixtoan ezta barkatzen bekaturik batere, bai añaditzen gañetik sakrilejioa; eta da preziso au ta ala konfesatuak berriro konfesatzea ongi disponiturik). (Zenbat dilijenzia bear den examinaren eskudriña-gisa ortan da denboraren ta bizimoduaren ariora dilijenzia prudente bat, ala nola inportaziosko iteko batean. Bekatu mortaleetan bear da atra numero txustoa, zenbat, al badaike; ezperen, guti gora bera idurikal; edo egunoro zenbat, edo asteoro, bata berzeareki. Beniale klaroetan ezta preziso ain txusto berextea zenbat, nola ezpaita ere aien konfesatzea). Ona modela. Konfesatzeko intenzio arturik, artu alaber denbora bear adiña, garai ta leku erretiratua; belauriko paraturik an, eska Jangoikoai grazia, oroitzeko bere kulpes. Gero mandamentu bakotxean egon deteniturik errepasatzen faltatu duena leku, aldarte ta okasio izanetan. Gero ia uste duelaik etzaiola okurrituko iago artan, pasa berze mandamentura; egon artan oroat pensatzen, ala gañarakoetan. Zeintan dakien guti edo batere faltatzen ez tuela, artan guti detenitzea aski du; iago bear du detenitu zeintan dakien iago faltatzen duela kostunbres edo pasatzes, eta berze egun batez edo garaiez, berriz ta berriz dilijenzia bera bear-adiña, demanera ezi dezaken adiarazi bentzait bere arimaren estadoa daiken modurik obenean, etc.).

        GALD. Zer da biotzesko dolorea?

        ERR. Da urrikimentu ta pena ofendituas Jangoikoa:

        GALD. Zenbat gisatara dolore goi?

        ERR. Bidatara, baitire kontrizioa ta atrizioa.

        GALD. Zer da kontrizioa?

        ERR. Kontrizioa da amoresko dolore ta urrikimentu andi bat ofendituas Jangoikoa, bera denagatik, zeren ofenditu duen Jaun bat ain ona ta amablea, intenzioreki konfesatzeko ta emendatzeko.

        GALD. Zer da atrizioa?

        ERR. Atrizioa da beldurresko dolore ta urrikimentu andi bat ofendituas Jangoikoa, bekatuaren gaixtoagatik, zeren galdu duen grazia ta zerurako dretxoa, ta merejitu infernua, intenzioreki konfesatzeko ta emendatzeko.

        GALD. Nondik jaiotzen da kontriziosko dolorea?

        ERR. Jangoiko onari diogun amoretik.

        GALD. Nondik atriziosko dolorea?

        ERR. Jangoiko justoari diogun beldurretik.

        (Berze gisas. Zein da kontrizioaren motiboa? Jangoikoaren ona ta amablea ofenditua. Zein da atrizioaren motiboa? Bekatuaren gaizkia, graziaren ta gloriaren galdua, ta infernuko penak merejitua).

        GALD. Dolore goietaik, zein da obeago?

        ERR. Kontrizioa.

        GALD. Zergatik?

        ERR. Zergatik nobleago baita kontrizioa ta bakarrik ere barkatzen baitu bekatuak; baña atrizioak ez sakramenturik gabe.

        (M. De manera, ezi bida konfesatzeko prebeniturik, bata kontrizioreki, berzea atrizioareki, ta biak il derepente konfesatu gabe, lenbizikoa litzake salbo, baña bigarrena ez).

        GALD. Eta sakramentuareki, atrizioa da aski?

        ERR. Bai arreki bateo, baña gabe ez).

        (M. Orgatik iltzen dagonak bekatu mortalaren estadoan sazerdoterik gabe, inbear duena da goratu biotza Jangoikoagana, amatu ta estimatu bere Majestadea guzien gañetik, eta izan kontriziosko pena amoroso gura ofendituas Jaun bat ain ona ta amablea, intenzioreki konfesatzeko ta emendatzeko. Eta iltzeko lanzean naiz konfesatu ere, bear dela prokuratu kontrizioa diote anitz autoreek, etc.).

        (M. Nola beldurrari amoreak, darama abantalla andia atrizioari kontrizioak. Eta konbeni da bizian maiz usatzea pena amoroso goi biotzean itxekitzen ta egotea ala erretzen penas maiz. Orreki garbituko da maiz arima bekatuetaik, eztakienetaik ere. Orreki du konsolu bizian eta eriotzean aisago kontrizioa, etc.).

        GALD. Zer da propositoa?

        ERR. Da gogoaren erresoluzio edo determinazio firme bat ez berriz bekaturik egiteko.

        (M. Propositoak beartu irur kondizio: Firme, efikaz ta unibersale. Firme, au da, zin ziñez gogotik; efikaz, auda, paratus medioak guartzeko; unibersale, au da, bekatu guzietaik ta bizi guzian ilartaño).

        GALD. Zer nai du erran bere bekatuak osoki konfesatzea?

        ERR. Erran bear direla konfesioan bere bekatu mortale guziak, konzienzian dauden bekala, ziertoak zierto bekala, dudaskoak dudasko bekala, baterez kendu ta añaditu gabe.

        GALD. Erran bear dire benialeak?

        ERR. Obligazios ez klaro direnak beniale.

        GALD. Eta mortale konfesatuak len?

        ERR. Eztare ongi konfesatuak, baldin ezpadu galdegiten kostunbreagatik.

        GALD. Zer nai du erran konzienzian dauden bekala?

        ERR. Nola ta zenbat diren bere ustes.

        GALD. Noiz bear da kunplitu penitenzia?

        ERR. Len baño len, ezpadio señalatu denbora konfesoreak, eta señalatu badio, señalatuan.

        GALD. Ezpada kunplitzen penitenzia, balioso da konfesio egina?

        ERR. Bai, barin bazue intenzio ziña kunplitzeko; ez kunplitzea da bekatu berria, konfesatzeko urbilenean.

        GALD. Zertako da komekatzea edo komunionea?

        ERR. Alimentatzeko arima ta aumentatzeko grazia.

        GALD. Zer errezibitzen da komunionean?

        ERR. Jesu Kristo berbera, Jangoiko ta gizon egiaskoa, ain errealki nola baitago zeruan ta aldareko Sakramentu Sanduan.

        GALD. Zer da aldareko Sakramentua?

        ERR. Hostia konsagratua, baitare Kaliza konsagratua; edozein bietaik, biak oroat.*

        GALD. Zer dago Hostian?

        ERR. Konsagratu baño len, ogi guti bat; konsagratuas geros, Jesu Kristoren gorputz preziosoa itzen birtutez.

        GALD. Zer dago Kalizan?

        ERR. Konsagratu baño len edo konsagrazioko itzak erran baño len, ardo guti bat; konsagratuas geros, Jesu Kristoren odol preziosoa itzen birtutez.

        GALD. Hostia konsagratuan gorputzareki dago odola ere?

        ERR. Bai, jauna.

        GALD. Eta Kalizan konsagratuas geros, odolareki dago gorputza ere?

        ERR. Bai, jauna.

        GALD. Eta bere arima?

        ERR. Arima ere bai bietan, zergatik baitago bizirik gorputza, ta ezin legoke bizirik odol ta arimarik gabe.

        GALD. Beras, ala batean nola berzean dago Jesu Kristo guzia?

        ERR. Bai, jauna, bere dibinidade ta humanidade guziareki.

        GALD. Daude sakramentuan Kristoreki Aita ta Espiritu Sandua?

        ERR. Bai, jauna, Trintate guzia, irur persona dibinoak, ezpaitaizke elkarrenganik aparta, direlaik irurak Jangoiko bat.

        GALD. Badago Hostia konsagratuan ogirik, edo Kalizan konsagratuas geros ardorik?

        ERR. Ez, jauna.

        GALD. Zer in dire, bada, ogi ta ardo len zirenak?

        ERR. Jesu Kristoren itz ta podorearen birtutez aldatu dire beraren gorputz ta odol preziosoen sustanziatan.

        GALD. Zer dire, bada, an begis ikusten ta sentidoes sentitzen diren gaiek?

        ERR. Aiek dire ogi-ardoen itxurak edo akzidenteak, kolorea, zaporea, bultoa, etc. beren sustanzia gabe).

        GALD. Beras, ori da milagro andi bat?

        ERR. Milagroen milagroa da, Jangoikoak egintuen guzien andiena.

        (M. Bai, ogi iduri eta ezta ogi; ardo iduri ta ezta ardo; iduri gorputzaren eta izaki arimaren; orgatik da Sakramentu admiragarri, señale sagratu sekreto ta fedearen misterio; ezta gure gorputz astoaren, ta ala ez in kasorik gorputzaren sentidoes senti denas emen, baizik Jaunaren itzas, amoreas eta podoreas, nai baitu ta baitezake egin gure onetan guk entenda ta pensa ala baño iago. Gure amorez jautsi zenak zerutik, gizon in zenak ta bere bizia eman zuenak gurutzean gure amorez, nai gaitu erregalatu bere gorputz eta odol propioeki aldareko sakramentuan. Fedeas beira, gogoas xega ta amoreas txastatzen da, etc.).

        GALD. Zer disposizio edo zenbat gauza bear da ongi komekatzeko?

        ERR. Bida, bat arimaren aldetik, grazian joatea; berzea gorputzaren aldetik, barurik joatea.

        (Naiz erran bida, suponitzen dire berze bida, baitire jakitea zer errezibitzen den an eta debozio eramatea:

        Orra laur ia, laurok koplatxo gontan:

        1. Arima garbirik,

        2. Gorputza barurik,

        3. Zer den ikasirik,

        4. Debozioa bizturik.

        GALD. Senti duenak konzienzian bekatu graberen bat, zer in bear du komekatzekos?

        ERR. Konfesatu lenik, eta ezta aski kontrizioa, daikelaik konfesa.

        GALD. Komekatu-alzineko oraziotxoa nola da?

        ERR. Jauna, ni ez naiz digno orren Majestadearen errezibitzeko; baizik solamente erran bedi orren itz sandua eta ene arima izanen da sana ta salba).

        GALD. Zertako da oliatzea? (Edo Olio Sanduaren Sakramentua, edo Oliadura deitzen dena?).

        ERR. Irur gauzatako: lenbizikoa, kentzeko lengo bekatuen errestoak edo efektoak; bigarrena, emateko arimari konfianza ta indar tentazioen kontra; irugarrena, emateko gorputzari alibio ta osasuna ere, konbeni barin bada.

        (M. Agi daike ere barkatzea mortaleak atriziosko doloreareki, ustez duen kontrizio; ta ala ezpaleike errezibitu berze Sakramenturik, ta au bai, bear da errezibitu au ezaumentura ellegatuas geros, baitare duda delarik ortas, etc. Et si in peccatis sit, remittentur ei. Jacobi cap. 5.).

        GALD. Zertako da ordenatzea edo Orden Sagratuaren Sakramentua?

        ERR. Konsagratzeko Elizako ministroak eta sazerdoteak.

        GALD. Zertako da Matrimonioaren Sakramentua?

        ERR. Ezkontzeko ta ezkondueri emateko grazia, bizi daitzen bakean elkarreki ta azi dezkiten humeak zerurako.

        (M. Sakramentu guziek obratzen dute grazia Jesu Kristoren birtutez, errezibitzentutenen disposizioaren ariora).

(PREBENZIOA KONFESIORAKO

        Lan ona da ongi konfesatzea, eta bataiatuas geros bekatu in duenarendako ori da erremedio bakarra ta bigarren bataio-gisa bat neke-kara; baña ain preziso nola bataio lenbizikoa eztaudenendako bataiaturik. Borz gauza bear direnetaik ongi konfesatzeko, prinzipalena da dolore fiña. Agi daike barkatzea bekatuak examinarik gabe, konfesiorik ta absoluziorik gabe lanze ertxietan, izanik dolore perfektoa biotz-barnean; baña dolorerik gabe sekulan ez, naiz absoluzioa eman Aita Sanduak. Baña nola erdetxi dolore goi? Jangoikoai eskatus, Jangoikoak emanes ta bakotxak bere aldetik egines. Ona examinatu ondoan in daiken

ORAZIOA KONTRIZIOAREN

        O ene Jangoiko ona ta ene Jesus amorosoa, ni bekatu iteko banaiz sobra ere, baña ez naiz erremediatzeko gaizki egina, ezeta penatzeko ere ongi. Eman bezada berorrek, otoi, argi eta su biotzean, ezauntzeko ta erretzeko penak. Ah! Nola nindeiken izan ta nola galdu naizen! Ah! Ezpanu beñere bekaturik egin! Ah! Il banitza lenago ezi egin ene Jaun onaren kontra! Zer gaizki egin zida niri orren Majestadeak? O ene amazale bakarra, gaizkirik eztida egin, ez, bai ongi sobra ere. Onetsi nau beti sobra ere ta enegatik jautsi zerutik, eta egintu amoresko exzesoak ilartaño gurutzean enegatik. Nor norengatik? Arrazio iago ze ilneien ni berorrengatik. Ala in bear nue, ta ala ere ez nio pagatuko millataik bat. Eztut in ori ere. Bear nue bentzait egin orrek manatuak plazer eman naies. Ori ere eztut egin. Bear nue bentzait biotzas amatu ta estimatu, etc. Eztut in ori ere. Bentzait ofenditu bear eznue. Ori bai in dut sobra bai, sobra ta neure kaltetan. Oh! Gaizki egina! Oh! Aita onaren hume gaixtoa ni! Aitaren etxean negokelaik ongi erregalaturik, hume prodigoaren gisa utzi ene Aita ona bere erregaloeki, Ejiptoko elze ta tipula ta porru ta farraskerien amores! Oh! Zenbat nirabe dauden nere Aitaren etxean nauten guziareki ta ni, etc. Aita, bekatu egin dut berorren ta zeruaren kontra! Ia ez naiz digno dei nazaten orren hume; nirabeetaik bat bekala in benaza. Barka bezada, otoi otoi, ta eztagola ene kontra. Confitebor tibi in cithara, etc. Konfesatuko diot beti orren ona ta nere gaixtoa; orren noblea ta nere txarra; orren amorea ta nere desamorea, etc. etc. etc. Quaretristis, etc. Spes, etc. O edertasun, ain antiguaskoa ta ain berria, zein berant ezaundu duten! O ene Jaunaren on amablea, zein guti amatu duten! O amore izan didana, zein gaizki pagatu duten! O gusto soberanoa, zein guti gozatu duten! Zein gusto txarra izan duten! Etc.)

        (GALD. Nola bear da ellegatu konfesatzera?

        ERR. Humil, modesto, erreberente, ala nola kulpante, barkazio eske, Jangoikoaren lekuan dagonagana. Ellegaturik zeñatu ta erran espazioreki: Ni bekatorea, etc., ta bularra golpatus itz gaiek siñki: Jauna, enea da kulpa, enea da, etc.

        Konbeni da akostunbratzea erratera galdegin gabe: Aita, onenberze denbora du konfesatu nitzala, ene ustes ongi, edo faltatu nue, etc. Kunplitu nue penitenzia, examinatu dut konzienzia ta eldu naiz penaturik ofendituas ene Jangoiko-ona, etc. Aurkitu dutena konfesatzeko da, alako mandamentuan au ta au; berzean berze gau etc. etc. Ala bildurik tuenak, egiten da brebeago ta aisago konfesioa, utzis mandamentu gaiek, zeñetan eztuen aurkitu deus; baña examina in bear da guzietan bat banaka. Baña ezpadaki edo ezpada akomodatzen erratera bereganik, eska dezoke, galdegin dezola konfesoreak eta joan errespondatus egia beti, dena den bekala; beti bere kontra gezurrik, atxekiarik ta in gura-minguraik gabe. Naiz alke den, garaitu bere arimagatik edo erran: Jauna, alke dut. Animatuko du konfesoreak, etc. Gero aditu atento erratentionak. Penatu ongi gaizki eginas, orreki guzia kitto, etc. etc.).

(M. KOMUNIONERAKO PREBENZIOA

        Debozioaren sua itxekitzen da FUKA. Itztto gontan tuzu laur letra mostratzeko laur afekto: F. Fedea, U. Humiltasuna, K. Kontriziosko dolorea ta A. Amorea.

        Fedea 1. Jesus da, sinesta, arima.

        Humildadea 2. Humilla zaite zarenas.

        Kontrizioa 3. Indigna zu ta urtu penas.

        Amorea 4. Baña Jesus da: ama, estima.

PERSONA SENZILLOAK PENSA BREBE AISA ALA

        1. Fedea. Orai nainuke nik errezibitu ongi Sakramentu admirable goi. Biz eneki Jangoikoaren grazia. O Jesus ona. Nik sinesten dut firmeki, dagola Sakramentu gortan ain errealki nola zeruan bizirik ene Jesu Kristo; Jangoikoaren Seme bakar gure Jauna, zein izan baize konzebitua Maria Santisimaren entraña sanduetan Espiritu Sanduaren obras ta birtutes; jaio zena Birjina Mariaganik, pasatu zuena pasio doloresko Ponzio Pilato juezaren manuaren azpian, guruzifikatu zutena, iltzena, ortzi zutena, jautsi zena linboetara, il ta irurgarren egunean erresuzitaturik berriro biztu zena bere birtute proprios, igan zena zeruetara ta an dagona jarririk Aita eternoaren eskuieko aldean ta andik etorriko dena ilen eta bizien juzgatzera. Sinesten dut au guziau eta bitarteo dagola presente miragarriro Sakramentuan, altxaturik nola ene arimaren Esposo amante dibinoa, erregalatu naies bere gorputz odol preziosoeki. Sinesten dut, o Jesus, biztu bez ene fedea.

        2. Humildadea. Baña nondik niri ainberze ondasun, nola etortzea berori enegana? San Pedrok zio: Jauna, aparta eneganik, bainaiz gizon bekataria. Zer errain dut nik? Diot berori dela ona ta onegia, ni gaixto esker-gaitza; berori noblea, ni txarra; berori garbi ederra, ni itsusia; berori gloriako errege, ni esklabo etc. Diot, Jauna, eznai zela digno orren Majestadea errezibitzeko; baña erran bedi bere itz sandua ta nere arima izan daiela sana ta salba, etc.

        3. Kontrizioa. O Jesus, amatu barin banu bentzait nik orren Majestadea; baña ofenditu dut malamente sobra, bai, sobra. O Jesu Kristo ene Jauna, Jangoiko ta gizon egiaskoa, berori denagatik infinitoki ona ta amablea, damu dut ofendituas, dut damu milla aldis. Proponitzen dut ez berriz bekaturik egitea ta apartatzea bekatuen okasio guzietaik, etc., etc.

        4. Amorea. Esperanza dut barkatzen didala, baitu bere gloria ta sendagalla barkatzean. Esker milla. Amatzen dut, nai dut, maite dut nik berori ene biotz guzias, arima guzias, entraña, indar, etc. Amatzen dut iago ezi guziak, iago ezi ondasun, honra, gusto, erregalo, mundu, gloria, etc. Amatzen dut ta nainuke amore fiñ ta ziñareki, amore fuerte, firme, efikaz, perfektoareki. Amatzen dut ta nainuke amatu afektoas, efektoas, perfektoas osokiro; afektoas, paratus ortan ene arimaren afizione ta potenzia guziak, memoria oroitus, entendamentua pensatus, borondatea nai izanes sollik nai duena berorrek, ta biotza konsumitus orren amores; efektoas, obratus, trabajatus, nekatus, egin ta desegines nola duen plazer; perfektoas, padezitus, bukatus, iles sakrifikaturik orren amoretan. Amatzen dut ta nainuke orren amores bizi ta il; ojala balitz orren amorea izpiritua zeñeki bizi naien ni eta sukarra zeñeki konsumi naien. Amen. Amatzen dut ta nainuke amatu nola Santa Teresak, nola N. eta N., nola sandu guziek, nola aingeruek, nola serafinek, nola Maria Santisimak. Amen.

        Amatzen dut ta nai dut ama dezaten biotz guziek goiti ta beiti leku ta denbora guzietan. Amen.

        Amatzen dut ta plazer dut ama dezaten sandu guziek ta biotz prestu guziek, ta niork ez ofendi. Amen.

        Amatzen dut ta pena dut ez amatzeas ta ez ezauntzeas berorren ona munduan anitzek ez bear bekala. Eta alako itsuen numero infinitoan kontatu naiz ni ere. O edertasun ain antiguaskoa ta ain berria, zein berant ezaundu duten! etc.

        Amatzen dut ta nai dut amatu pasioneen bortxaz ere, deabruen ta kontrario guzien bortxaz.

        Amatzen dut ta pena dut ez iago amatzeas. Ama bezate ene partez arima prestu guziek.

        Amatzen dut ta ama bedi berori ene biotz goneki; bere biotzeko suan erre bez nere gau. Amen.

        3. Deseoak. O ene Jesus ona, ez nuke bada nai ofenditu nik orren Majestadea komunione gontan, bai plazer egin berorri ta probetxu ene arimai. O nork luken sanduen disposizioa! O nork lezaken errezibitu ain ongi nola bere Ama Santisimak! Ene partez ofratzentiot beraren ta sanduen merejimentuak. Guzien gañetik supli bez berorren on onegiak, etc. Amen.).

(M. KOMEKATUONDOAN ESKERRAK

        Oroigarritako biz koplatxo gau.

        1. Ongi-etorria da lenik,

        2. Sinetsi, 3. Onetsi, 4. Laudatu,

        5. Dena eman, 6. Nai dena eskatu,

        7. Ofratzea da azkenik.

        Erretiraturik bere lekuan, begiak ertxirik ta arima guzia bildurik bere Jaunareki, dezoke erran:

        1. Ongi-etorria dela bere pobretto gonengana ene Jesus onegia, gloriako Errege ta ene arimaren esposo! Ain podoroso ta ain amoroso! Ain andi ta ain txipi! Ain gora ta ain apal! Ain admirable ta ain amable! Nondik niri ainberze ondasun, nola etortzea Jesus N. gana? Ain andia ta ain txipi Jesus ori enegatik; badakusat zergatik, amorosteagatik ni. Bada, ongi etorria dela.

        2. Sinetsi. Zeren ezi, naiz ezin ikusi, bear dut sinetsi ta sinesten dut firmeki, dagola ene barnean sakramentuan ene Jesus ona, Jangoiko ta gizon egiaskoa, izan zena konzebitua Espiritu Sanduaren, etc.

        3. Onetsi. Nola dezoket paga? Emen eztu aurkituko baizik bearra ta borondate ona. Oneki amatzen dut ta estimatzen biotz guzias, arima etc.

        4. Laudatu. Eztut zereki, ezpada afekto ones. Milla milla esker ta laudario ta bedeizio. Bedeika ta lauda bezate aingeruek ta sanduek ta bere Ama Santisimak. Bedeika ta lauda bezate zeruek ta lurrak ta orietan diren gauza guziek. Bedeika ta lauda bezate gizonek espezialkiro, zeñen faboretan in baitu ainberze fineza ta exzeso amoresko ilartaño gurutzean ta emanes jatera bere gorputz preziosoa. Bedeika ta lauda bezate arima on guziek, baitare nere arima pobreak, ene potenziek, ene biotz ta entraña guziek, bizi guzian orai ta gero eternidadean.

        5. Dena eman. Jauna, ia ke ta etorri den enegana, ar bez posesio nitas ta nere gauza guzies betikos; entregatzentiot emengo giltza guziak. Ematentiot nere arima, gorputza ta biotza; ene libertadea, memoria, entendamentua ta borondatea; nere bizitza, iltzea ta eternidadea; guzietas disponi bez, egin ta desegin bez nola duen plazer jabe ta jaun bekala; mana bez errege bekala; orren palazio biz ene petxoa, biotza, trono, potenzia ta sentido guziok orren menpeko, neurau orren pregonari, klamatzen dutela, biba Errege, biba Jesus.

        6. Nai dena eskatu. Berorren oñetan paraturik auspeska adoratzen dut ta eskatzen lenik bekatu guzien barkazio ta bere grazia ez nazan utzi erortzera beñere desgrazian, ken dezkidan bizio ta inklinazio gaixtoak, eman birtuteak, humildadea, kastidadea, mansotasun ta pazienzia, fede, esperanza, karidadea ta gañarakoak. In benaza gizon berri bat orren gustora guzia. Azkenean perseberanzia finala ta iltze ona. Oraidanik uzten dut orren eskuetan ene arima. Eskatzen ere diot ene kontra direnen fabore, ene aide, adiskide ta obligazioskoen gatik, kristiandade guziagatik, baitare purgatoriokoengatik, etc., etc., etc.

        7. Ofra, etc. Ofratzen diot Trintate Jaunari Jesus bitarteko bakarra, etc. Maria Santisimari bere Seme dibinoa, etc. Sandueri N. eta N. Aingiruei, guardiakoai etc. O Jesus, orren bedeizioa niri; ori nerea, ni orrena.

MEZAREN OFREZIMENTUA

        O gure Jangoiko Jauna, emen berorren presenzian Eliza Ama Sandareki ofratzentiogu meza sandu gau eta ontan sakrifikatzen den axuri dibinoa, Kristo Jesus onegia, geuren biotz guzieki beraren pasio ta eriotzearen memoriatan. Amen.

        Biz Jauna, alaber, orren honra, gloria, plazer ta esker milla millatan. Amen.

        Biz, alaber, Ama Birjinaren aingeru ta sanduen obsekio, gozo ta gloriatan. Amen.

        Biz, alaber, purgatorioko arimen, berexki gure obligazioskoen sufrajiotan. Amen.

        Biz, alaber, mundu guziaren onetan. Amen. Bekatariei logratzeko piedade ta barkazio, justoei graziaren aumentu, zo