ERREGEEN LAUGARREN LIBURUA

LENBIZIKO KAPITULUA

        1. Akab il ezkero, jaiki ziran Moabtarrak Israelen kontra.

        2. Eta Okozias erori zan, Samarian zeukan gela altu bateko leio batetik, eta eritu zan. Eta bialdu zituen mandatari batzuek esaten ziela: Zoazte, Galde zaiozute Akarongo jainkori, itundu zaitezte Akarongo jainkoarekin, sendatu alko ote naizan gaitz onetatik.

        3. Eta Jaunaren aingeruak itz egin zion Elias Tesbearrari, esaten zuela: Jaiki zaite, eta atera zatzakie bidera, Samariako erregearen mandatariai, eta esango diezu: Ez al dago Jaungoikorik Israelen, joan zaitezen ituntzera Beelzebub Akarongo Jaungoikoarekin?

        4. Argatik oiek esaten ditu Jaunak: igo ziñan oetik etzera jaikiko, baizik ziertoro ilko zera. Eta Elias joan zan.

        5. Eta mandatariak biurtu ziran Okoziasgana. Zeñak esan zien: Zergatik biurtu zerate?

        6. Eta berak erantzun zien: Gizon batek irten digu bidera, eta esan digu: Zoazte, eta biurtu zaitezte bialdu zaituzten erregeagana, eta esango diozute: Oiek esaten ditu Jaunak: Israelen Jaungoikorik ez dagoalako bialtzen al dituzu mandatariak, Beelzebub Akarongo Jaungoikoarekin ituntzera?

        7. Eta berak esan zien: Zeñ irudi eta jantzitakoa da bidera irten eta itz oiek esan dizkizuten gizon hura?

        8. Eta berak erantzun zuten: Gizon illetsu bat, eta larruzko ubal bat gerrian lotua daramana. Berak erantzun zuen: Elias Tesbearra da.

        9. Eta bialdu zuen beragana berrogeita amarren agintaria, bere mendean zeuden berrogeita amarrakin. Zeñ igo zan beragana: eta arkiturik zegoala eserita mendiaren tontorrean, esan zion: Jaungoikoaren gizona, erregeak agindu du jetxi zaitezela.

        10. Eta erantzunik Eliasek esan zion berrogeita amarren agintariari: Ni baldin banaiz Jaungoikoaren gizona, jetxi dedilla sua zerutik, eta iretsi zaitzatela zu, eta zure berrogeita amarrak. Jetxi zan bada sua zerutik, eta iretsi zituen bera, eta berarekin zeuden berrogeita amarrak.

        11. Eta berriz bialdu zuen beragana beste berrogeita amarren agintari bat, eta berarekin bere berrogeita amarrak. Zeñak esan zion: Jaungoikoaren gizona, oiek esaten ditu erregeak: ibilli zaite arin, jetxi zaite:

        12. Erantzuten zuela Eliasek esan zuen: Ni baldin banaiz Jaungoikoaren gizona, jetxi dedilla sua zerutik, eta iretsi zaitzatela zu, eta zure berrogeita amarrak. Jetxi zan bada sua zerutik, eta iretsi zituen bera, eta bere berrogeita amarrak.

        13. Irugarren aldiz bialdu zuen berrogeita amarren beste agintari bat, eta berarekin zeuden berrogeita amarrak. Zeña allegatu zanean, belaunikatu zan Eliasen aurkez, eta erregutu zion, esaten ziola: Jaungoikoaren gizona, utzi zadazu bizirik neri, baita neri laguntzen didaten zure serbitzariai ere.

        14. Badakit zerutik sua jetxi dala, eta iretsi dituala berrogeita amar gizonen lenbiziko agintari biak, eta bakoitzarekin zeuden berrogeita amarrak, baña orain erregututzen dizut, errukitu zaitezela nerekin.

        15. Jaunaren aingeruak berriz itz egin zion Eliasi, esaten zuela: Jatxi zaite berarekin, etzaite beldur izan. Jaiki zan bada, eta jatxi zan, berarekin joateko erregeagana.

        16. Zeñi esan zion: Oiek esaten ditu Jaunak: Bialdu ziñituelako mandatariak Beelzebub Akarongo Jaungoikoari galdetzera, ez baldin balitza bezela Israelen Jaungoikorik, zeñari galdetu zintzakiokean, argatik etzera jaikiko etzin ziñan oetik, baizik ziertoro ilko zera.

        17. Il zan bada, Eliasek esan zion Jaunaren itzaren araura; eta nola etzuen semerik, erreiñatu zuen bere lekuan bere anaia Joramek, beste Joram, Josafaten seme, Judako erregearen bigarren urtean.

        18. Okosiasek egin zituen gañerako gauza guztiak, ez al daude guztiak eskribituak Israelko erregeen urteoroko berrien liburuan?

BIGARREN KAPITULUA

        1. Eta gertatu zan, Jaunak Elias zerura eraman nai zuenean aize bunbada batean, zijoazen Elias eta Eliseo Galgalatik.

        2. Eta esan zion Eliasek Eliseori: Gelditu zaite emen, zeren Jaunak bialtzen nau Betelera. Zeñi erantzun zion Eliseok: Juramentu egiten dizut Jaunagatik, eta zure biziagatik, etzaitudala utziko. Eta allegatu ziranean Betelera,

        3. An zeuden profetasemeak joan ziran Eliseogana, eta esan zioten: Ez al dakizu zuk, nola gaur Jaunak eramango dizun zure nagusia? Bai badakit, erantzun zuen berak, ixillik zaudete.

        4. Esan zion berriz Eliasek Eliseori: Gelditu zaite emen, zeren Jaunak bialtzen nau Jerikoraño. Eta berak erantzun zion: Juramentu egiten dizut Jaunagatik eta zure biziagatik, etzaitudala utziko. Eta allegatu ziradenean Jerikora,

        5. Alderatu zitzaiozkan Eliseori, an bizi ziraden profetasemeak, eta esan zioten: Ez al dakizu zuk, Jaunak gaur eramango duela zure nagusia? Berak erantzun zuen: Nik ere badakit; ixillik zaudete.

        6. Eta Eliasek esan zion: Emen gelditu zaite, zeren Jaunak bialtzen nau Jordaneraño. Erantzun zion Eliseok: Juramentu egiten dizut Jaunagatik, eta zure biziagatik, etzaitudala utziko. Joan ziraden bada biak elkarrekin,

        7. Eta jarraitu zieten profeten semeetatik berrogeita amar gizonek, zeñak gelditu ziran urrutian beren aurkez; berak berriz biak gelditu ziran Jordango ertzean.

        8. Orduan Eliasek kendu zuen bere kapa, eta tolestatu zuen, eta jo zuen ura, zeñ berezitu zan aldamen batera eta bestera, eta irago ziran biak oiñ leorrez.

        9. Eta irago ziradenean, esan zion Eliasek Eliseori: Eskatu zadazu, nik egitea nai dezun guztia, zugandik berezitua izan nadin baño lenago. Eta esan zion Eliseok: Erregututzen dizut, irago ditezela nigana zure bi espirituak.

        10. Erantzun zion Eliasek: Gauza gaitza da eskatu dezuna, alaere ikusten banazu zugandik eramana naizanean, idukiko dezu eskatu dezuna, baña baldin ikusten ez banazu, ez dezu idukiko.

        11. Eta bazijoazela, eta ibillian elkarrekin izketan ari ziradela, ona non suzko gurdi batek, eta suzko zaldi batzuek berezitu zituen biak, eta Elias igo zan zerura aize bunbada batean.

        12. Eliseo zegoan begira, eta deadar egiten zuen: Ene Aita, ene Aita, Israelko gurdi, eta bere itzaia. Eta etzuen berriz ikusi, eta eldu zien bere soñekoai, eta urraturik jarri zituen bi zatitan.

        13. Eta jaso zuen Eliasen kapa, erori zitzaiona; eta itzulirik gelditu zan Jordango erriberan,

        14. Eta erori zitzaion Eliasen kaparekin, jo zuen ura, eta au etzan berezitu, eta esan zuen: Non da orain ere Eliasen Jaungoikoa? Eta berriz ere jo zuen ura, eta berezitu zan aldamen batera, eta bestera, eta onenbesterekin irago zan Eliseo.

        15. Eta ikusirik Jerikotik etorri ziran profetaen seme aurkez zeudenak, esan zuten: Eliasen espiritua gelditu da Eliseoren gañean, eta aterarik bidera agur egin zioten, makurturik lurreraño,

        16. Eta esan zioten: Emen zure serbitzarien artean daude berrogeita amar gizon, joan daitezkenak zure nagusiaren billa, Jaunaren espirituak eramana izanda, arkitu ez dedin aurtikia mendiren batean, edo ibarren batean. Berak esan zien: Ez itzatzute bialdu.

        17. Eta leiatu ziran berarekin, aliketa beren esanera etorrierazi zioten artean, eta esan zuen: Bialdu itzatzute. Eta bialdu zituzten berrogeita amar gizon, zeñak ibillirik beraren billa iru egunean, etzuten arkitu.

        18. Eta itzuli ziran beragana, eta bera bizi zan Jerikon, eta esan zien: Ez al nizuten nik esan, ez bialtzeko?

        19. Esan ere zioten Eliseori erriko gizonak: Erri au toki txit onean dago, zuk, Jauna, ongi ezagutzen dezun bezela, baña urak dirade txit gaiztoak, eta lurra elkorra.

        20. Eta berak esan zuen: Ekarri zadazute ontzi berri bat, eta bota ezazute bertara gatza. Eta ekarri zitzaiotenean,

        21. Joan zan uren jatorrira, eta bota zuen bertan gatza, eta esan zuen: Oiek esaten ditu Jaunak: Sendatu nituen ur oiek, eta emendik aurrera ez da beñere izango beretan eriotzarik, ez elkortasunik.

        22. Sendatu ziran bada urak, eta ala diraute gaurko eguneraño, Eliseoren itzaren araura.

        23. Eta andik igo zan Betelera, eta bidetik igotzen zala, atera ziran erritik mutil zatar batzuek, eta iseka egiten zioten, esaten zutela: igo adi, buru zuria, igo adi, buru zuria.

        24. Berak itzulirik berakganontz, begiratu zien, eta madarikatu zituen Jaunaren izenean: eta atera ziran bi artz basotik, eta triskatu zituzten mutil aietatik berrogeita bi.

        25. Eta andik joan zan Karmeloko mendira, eta andik itzuli zan Samariara.

IRUGARREN KAPITULUA

        1. Eta Joram Akaben semeak erreñatu zuen Israelen gañean, Samarian, Josafat Judako erregearen emezortzigarren urtean. Eta erreñatu zuen amabi urtean.

        2. Eta gaizkia egin zuen Jaunaren aurrean, baña ez bere aitak, eta amak bezela, zeren kendu zituen bere aitak egindako Baalen irudiak.

        3. Alaere sartu zan Jeroboam Nabaten semearen, Israeli pekatu eragin zionaren, pekatuen lokatzan, eta etzuen alderik egin beretatik.

        4. Eta Mesa Moabko erregeak azitzen zuen abere asko, eta pagatzen ziozkan Israelko erregeari eun milla arkume, eta eun milla ari beren larru, eta illeakin.

        5. Eta Akab il zanean, autsi zuen Israelko erregearekin zeukan elkartasuna.

        6. Argatik Joram erregea irten zan egun artan Samariatik, eta Israel guztia zenbatu, eta aztertu zuen.

        7. Eta bialdu zituen esatera Josafat Judako erregeari: Moabko erregeak alde egin du nigandik, atoz nerekin beraren kontra gudatzera. Berak erantzun zuen: igoko naiz, nerea dana zurea da, nere erria zure erria da, eta nere zaldiak zure zaldiak dira.

        8. Eta gañera esan zuen: Zeñ bidetatik joango gera? Eta berak erantzun zuen: Idumeako eremutik.

        9. Joan ziran bada Israelko erregea, eta Judako erregea, eta Edomgo erregea, eta ibilli ziran ingurumai zazpi eguneko bide batetik, eta etzegoan urik, ez ejerzituarentzat, eta ez ondoren zeramazkiten abereentzat.

        10. Eta esan zuen Israelko erregeak: Ai, ai, ai, bildu gaitu Jaunak iru errege, jartzeko Moabtarren eskuetan.

        11. Eta esan zuen Josafatek: Ote da emen Jaunaren profetarik, bere bitartez erregutu dizaiogun Jaunari? Eta Israelko erregearen morroietatik batek erantzun zuen: Emen dago Eliseo Safaten seme, Eliasi eskuak garbitzeko ura ematen ziona.

        12. Esan zuen Josafatek: Jaunak bere aoz itz egiten du. Joan ziran bada bere billa Israelko erregea, eta Josafat Judako erregea, eta Idumeako erregea.

        13. Eta esan zion Eliseok Israelko erregeari: Zer digu zuri eta niri? Zoaz zure aitaren, eta zure amaren profetetara. Eta esan zion Israelko erregeak: Zergatik bildu gaitu Jaunak iru errege oiek, jartzeko Moabtarren eskuetan?

        14. Eta esan zion Eliseok: Bizi dan bezela ejerzituen Jauna, zeñaen aurrean nagoan, diot, ez baldin balitza Josafat Judako erregearen begirunea gatik, ez nizula adituko, ezta begiratuko ere.

        15. Baña orain ekarri ezazute onara arpa jotzalle bat. Eta arpa jotzallea kantatzen ari zala, jaunak jarri zuen eskua bere gañean, eta esan zuen:

        16. Oiek esaten ditu Jaunak: Erreka onetan erreten zulo batzuek egin itzatzute.

        17. Zeren oiek esaten ditu Jaunak: Aizerik, ez euririk ez dezute ikusiko, eta alaere erreka au urez beteko da, eta edango dezute zuek, eta zuen familiak, eta zuen abereak.

        18. Eta oraindikan gutxi da au Jaunaren begietan; zeren gañera jarriko ere du Moab zuen eskuetan.

        19. Eta desegingo dituzute erri murrutu guztiak, eta erririk andienak, eta ebakiko dezute frutadun zuaitz guztia, eta zarratuko dituzute uren jatorri guztiak, eta arriz beteko dituzute kanporik ugarien guztiak.

        20. Gertatu zan bada goizean, doaña eskeñi oi danean, ona non urak zetozen Edomgo bidetik, eta lurra urez bete zan.

        21. Moabtar guztiak berriz aditurik errege aiek igo zirala beren kontra gudatzera, ots egin zieten gerrarako gai ziran gizon guztiai, eta etorri ziran mugetara aiei itxedotzera.

        22. Eta jaikitzen ziradela goizean goiz, eguzkiaren argi errañuak uren gañean distiatzen zutenean, iruditu zitzaiezten oiei gorriak, odola bezela.

        23. Eta esan zuten: Gudako odola da, noski erregeak bata bestearen kontra gudatu dira, eta elkar il dute. Orain Moab zoaz beren ondasunen billa.

        24. Eta aurreratu ziran Israelko etzauntzetarontz, baña jaikitzen ziradela Israeltarrak, eraso zieten Moabtarrai, eta iges eragin zieten. Eta garailariak joan ziraden beren ondoren, eta desegin zituzten Moabtarrak,

        25. Desegin zituzten beren erriak, bakoitzak botatzen zituen arriakin bete zituzten kanporik ugarienak, itxi zituzten uren jatorri guztiak, eta ebaki zituzten zuaitz frutadun guztiak, alako moduan non bakarrik gelditu ziran adrilluzko murruak; erria berriz izan zan aballariak ingurutua, eta geiena desegiña.

        26. Ikusirik bada Moabko erregeak, etsaiak geiago egiten ziotela, artu zituen berarekin zazpireun gizon sendo ezpatak eskuetan zeramazkitenak, eraso zion Edomgo erregeari aurrera iragotzeko gogoarekin; eta ezin zuten.

        27. Eta arrapaturik bere seme lenbizisortu, bere lekuan erreiñatuko zuena, eskeñi zuen ilda doañean murruaren gañean, eta Israeltarrak gauza onekin txit aserretu ziran, eta bereala alde egin zuten beragandik, eta itzuli ziran bakoitza bere etxera.

LAUGARREN KAPITULUA

        1. Profetatik baten emazteak bada deadar egiten zion Eliseori, esaten zuela: Zure serbitzari nere senarra il da, eta zuk badakizu nola zure serbitzaria zan Jaunaren beldurrekoa: eta ona non artzeko daukana datorren nere bi semeak eramatera, eta bere mendeko egitera.

        2. Esan zion Eliseok: Zer nai dezu egin dizazudan? Esan zadazu, zer daukazu zure etxean? Eta berak erantzun zuen: Nik zure serbitzari onek, ez det ezertxo ere nere etxean, baizik olioaren piskatxo bat ni igortzitzeko.

        3. Berak esan zion: Zoaz, eskatu zaiezu zure auzoetako guztiai, atzera biurtzeko, ontzi uts ez gutxi.

        4. Eta sartu zaite, eta itxi egizu zure atea, barrenen zaudetenean zu, eta zure semeak, eta olio artatik bota ezazu ontzi guzti oietan; eta beteak daudenean, jarriko dituzu berezian.

        5. Joan zan bada andrea, eta sarturik bera eta bere semeak, itxi zuen atea, eramaten zizkioten oiek ontziak, eta berak betetzen zituen.

        6. Eta ontziak beteak zeudenean, esan zion bere semeari: Ekarri zadazu beste ontzi bat ere. Eta berak erantzun zuen: Ez daukat. Eta gelditu zan olioa.

        7. Joan zan bereala bera eta adirazi zion Jaungoikoaren gizonari. Eta berak esan zion: Zoaz, saldu ezazu olioa, eta pagatu zaiozu zure artzekodunari; zu berriz, eta zure semeak bizi zaitezte gañerakoarekin.

        8. Iragotzen zan egun batean Eliseo Sunamdik, eta bazan bertan andre andizki bat, zeñak geldituerazi zion bazkaltzeko, eta nola andik sarritan iragotzen zan, gelditu oi zan ostatuz etxe artan ogia jateko.

        9. Eta esan zion andreak bere senarrari: ikusita daukat gizon au maiz iragotzen dala gure etxetik, Jaungoikoaren gizon santu bat da.

        10. Egin dizaiogun bada gelatxo bat, eta jarri ditzazkiogun bertan oe bat, eta silla bat, eta kandelero bat, gurera datorrenean, an egon dedin.

        11. Gertatu zan bada egun batean, eta gelditu zan ostatuz gela artan, eta an atseden zuen.

        12. Eta esan zion bere morroi Jieziri: Ots egin zaiozu Sunamitis andre orri. Ots egin zionean Jiezik, eta bera jarri zanean Eliseoren aurrean,

        13. Esan zion bere morroiari: Esan zaiozu, zuk txit ongi artu gaituzu gauza guztietan, zer nai dezu egin dizazudan? Bai al daukazu gauzaren bat, zeñagatik nik itz egin dizaiokedan erregeari, edo ejerzituaren agintariari? Berak erantzun zuen: Ongi bizi naiz ni nire erriaren erdian.

        14. Eta esan zuen: Zer nai ote du bada beragatik egitea? Eta erantzun zuen Jiezik: Ez zaiozu galdetu, ez du berak semerik, eta bere senarra zarra da.

        15. Agindu zion bada otsegiteko; eta ots egiñik, eta jarririk andrea atean,

        16. Esan zion: Denbora onetan, eta ordu onetanxe, Jaungoikoak bizia ematen baldin badizu, idukiko dezu seme bat zure erraietan. Berak erantzun zuen: Erregututzen dizut, ene Jauna, Jaungoikoaren gizona, ez dizaiozula arren, ez dizaiozula arren esan gezurrik zure serbitzariari.

        17. Eta sortu zan andreagan, eta egin zuen seme bat, Eliseok esan zion denbora artan beratan, ordu artan beratan.

        18. Eta aurra azi zan. Eta aterarik egun batean joateko bere aita, igitariakin zegoanagana,

        19. Esan zion bere aitari: Buruan min det, buruan min det. Eta berak esan zion morroi bati: Artu ezak, eta eraman zaiok bere amari.

        20. Eta arturik berak, eta eramanik bere amari, iduki zuen onek bere belaunen gañean egerdiraño, eta il zan.

        21. Bera berriz igo zan, eta jarri zuen Jaungoikoaren gizonaren oearen gañean, eta atea itxi zuen, eta aterarik kanpora,

        22. Ots egin zion bere senarrari, eta esan zion: Erregututzen dizut, arren bialdu ditzazula nerekin morroietatikoren bat, eta asto bat, bada joango naiz korrika Jaungoikoaren gizongana, eta itzuliko naiz.

        23. Berak esan zion: Zergatik joan nai zera beragana? Gaur ez da Kalenden eguna, ez larunbata. Berak erantzun zuen: joango naiz.

        24. Gertutuerazi zuen bada astoa, eta esan zion morroiari: Goazen, eta arin ibilli zaite, eta ez zadazu geldituerazi bidean: eta egin ezazu agintzen dizudan au.

        25. Joan zan bada, eta allegatu zan Jaungoikoaren gizonagana Karmeloko mendian, eta ikusi zuenean Jaungoikoaren gizonak, zetorrela bere billa, esan zion Jiezi bere morroiari: Ona Sunamitis hura.

        26. Zoaz bada berari bidera irtetzera, eta esan zaiozu: Ongi bai al zaudete zu, eta zure senarra, eta zure semea? Berak erantzun zuen: ongi.

        27. Eta etorri zanean Jaungoikoaren gizonagana mendira, eldu zion bere oñetatik, eta etorri zan Jiezi aldeeragitera. Eta Jaungoikoaren gizonak esan zion: Utzi zaiozu, zeren bere anima samintasunean arkitzen da, eta Jaunak ezkutatu dit, eta ez dit agertu.

        28. Berak erantzun zion: Nik eskatu al nizun semerik zuri, ene Jauna? Ez al nizun nik esan, ez zenkidala isekarik egin?

        29. Eta berak esan zion Jieziri: Lotu itzatzu magalak gerrian, artu ezazu nere makilla zure eskuan, eta zoaz. Norbaitek arkitzen bazaitu, ez zaiozu agurrik egin, eta baldin iñork agur egiten badizu, ez zaiozu erantzun, eta jarriko dezu nere makilla aurraren arpegiaren gañean.

        30. Baña aurraren amak esan zuen: Jaunagatik, eta zure animagatik juramentu egiten dizut, ez naizala joango zu gabe. Onenbesterekin jarri zan bera bidean, eta andreak jarraitzen zion.

        31. Jiezi berriz joan zan beren aurretik, eta jarri zuen makilla aurraren arpegiaren gañean, zeñak etzuen itzik egiten, ez ezerere sentitzen, eta itzuli zan Eliseoren billa, eta eman zion gaztigua, esaten zuela: Ez da biztu aurra.

        32. Sartu zan bada Eliseo etxean, eta ona non aur illa zetzan bere oean.

        33. Sartu zanean, gelditu zan barrenen aurrarekin atea itxita, eta erregutu zion Jaunari.

        34. Igo zan gero, eta etzin zan aurraren gañean, jartzen zuela bere aoa aren aoaren gañean, eta bere begiak aren begien gañean, eta bere eskuak aren eskuen gañean, eta txuspildu zan bere gañean, eta berotu zan aurraren aragia.

        35. Eta bera itzulirik, ibilli zan etxean, bein arontz ta onontz; eta igo zan berriz, eta etzin zan aurraren gañean. Orduan aurrak arrauzi egin zuen zazpi alditan, eta idiki zituen begiak.

        36. Eta berak deitu zion Jieziri, eta esan zion: Deitu zaiozu Sunamitis oni. Eta bera izanik deitua, etorri zan, eta sartu zan Eliseogana, zeñak esan zion: Ar zazu zure semea.

        37. Eta etorri zan bera, eta erori zan bere oñetan, eta agur egin zion auzpezturik lurrean; eta artu zuen bere semea, eta irten zan,

        38. Eta Eliseo biurtu zan Galgalara. Zan denbora artan gosetea lurrean, eta profeten semeak bizi ziran berarekin, eta esan zion bere serbitzarietatik bati: ipiñi ezazu eltze andi bat, eta egosi ezazu baratzalda bat profeten semeentzat.

        39. Eta atera zan bat kanpora baso belarrak biltzera, eta arkitu zuen baso aiena bezelako bat, eta artu zituen beragandik kanpoko pillamiñak, eta bete zuen bere kapa, eta itzulirik, txikitu zituen baratzalda eltzerako, baña etziekian zer gauza zan.

        40. Eman ziozkaten bada beretatik lagunai, jan zitzaten: eta dastaturik egosi hura, deadar egin zuten, esaten zutela: Eriotzea eltzean Jaungoikoaren gizona. Eta ezin jan izan zuten.

        41. Baña berak esan zuen: Ekarri zadazute iriña. Eta ekarririk, eta eramanik berari, sartu zuen eltzean, eta esan zuen: Eman zaiozute jendeari, jan dezan. Eta etzan samintasunik geiago eltzean.

        42. Allegatu ere zan Baalsalisako gizon bat, zekarzkiona Jaungoikoaren gizonari lenbizietako ogi batzuek, eta gari berria bere zakutoan. Eta berak esan zuen: Eman zaiozu jendeari jan dezan.

        43. Eta erantzun zion serbitzen zuenak: Zer da au guztia, eun gizonen aurrean jartzeko? Berriz berak esan zuen: Eman zaiozu erriari, jan dezan, zeren oiek esaten ditu Jaunak: Jango dute, eta sobratuko da.

        44. Jarri zuen bada beren aurrean, eta jan zuten guztiak, eta sobratu zan, Jaunaren itzaren araura.

BOSGARREN KAPITULUA

        1. Naaman Siriako erregearen ejerzituko agintari nagusia, zan bere jaunak txit onratu eta estimatua: zeren bere bitartez salbatu zuen Jaunak Siria: eta zan gizon sendo, eta aberatsa; baña legenartia.

        2. Siriatik berriz atera ziran gerrari arin talde batzuek, eta katibu eraman zuten Israelko lurretik neskatxtxo bat, zeñak serbitzen zuen Naamanen emaztea.

        3. Zeñak esan zion bere etxeko andreari: Arren bada joan izan balitza nere nagusia, Samarian dagoan profetagana, ziertoro sendatuko zuen daukan lepratik.

        4. Aditurik au Naamanek, sartu zan ikustera bere nagusia, eta adirazi zion, esaten zuela: Onela, eta onela itz egin du Israelko erriko neskatx batek.

        5. Eta Siriako erregeak esan zion: Zoaz, eta bialduko diot txartel bat Israelko erregeari. Irten zan bada zeramazkiela berarekin amar talentu zillarrezko, sei milla diru urrezko, eta amar soñeko jantzi aldi.

        6. Eta eraman zion Israelko erregeari txartel bat, itz oiek zituena: Artzen dezunean txartel au, jakingo dezu, bialdu dizudala Naaman nere serbitzaria, sendatu dezazun bere legenartik.

        7. Eta Israelko erregeak leitu zuenean txartela, urratu zituen bere soñekoak, eta esan zuen: Ni bai al naiz Jaungoikoren bat, bizia kendu, eta eman al nezakeana, onek bialdu dezadan esatera, sendatu dezadala gizon au bere legenartik? Oartu zaitezte, eta ezagutu ezazute aitzakia billa dabillela nere kontra.

        8. Aditurik au Eliseo Jainkoaren gizonak, au da, Israelko erregeak urratu zituela bere soñekoak, bialdu zuen mandatari bat beragana, esaten zuela: Zergatik urratu dituzu zure soñekoak? Betor nigana, eta jakin beza, badala profeta Israelen.

        9. Allegatu zan bada Naaman bere zaldi, eta gurdiakin, eta gelditu zan Eliseoren etxeko atarian.

        10. Eta bialdu zuen Eliseok beragana mandatari bat, esatera: Zoaz, eta garbitu zaite zazpi aldiz Jordanen, eta zure aragia geldituko da sendatua, eta zu izango zera garbitua.

        11. Aserreturik Naaman, bazijoan, esaten zuela: Uste nuen irtengo zuela nigana, eta jarririk zutik, erregutuko ziola bere Jaun Jainkoari, eta ukituko ziola bere eskuarekin legenarraren tokiari, eta sendatuko ninduela.

        12. Zer bada, ez al dirade obeak Abana eta Farfar Damaskoko ibaiak, Israelko ur guztiak baño, beretan garbitua, eta sendatua izateko? Biurtu zanean bada, eta aserretua zijoala,

        13. Alderatu ziran beragana bere serbitzariak, eta esan zioten: Aita, gauza gaitz bat profetak agindu balizu ere, ziertoro egin bearko zenduen; zenbat geiago bada, orain esan dizunean: Garbitu zaite, eta sendatua izango zera?

        14. Joan zan bada, eta garbitu zan zazpi aldiz Jordanen, Jaungoikoaren gizonaren aginduaren araura, eta bere aragia biurtu zan, aur txiki baten aragia bezelakoa, eta sendatua izan zan.

        15. Eta itzulirik bere lagun guztiakin Jaungoikoaren gizonagana, joan zan, eta jarri zan bere aurrean, eta esan zuen: Egiaz dakit, ez dala beste Jaungoikorik mundu guztian, baizik bakarrik Israelkoa. Erregututzen dizut bada, artu dezazula zure serbitzariaren doañ au.

        16. Eta berak erantzun zuen: Bizi dan bezela Jaungoikoa zeñaen aurrean nagoan, ez det artuko. Eta leiatzen bazitzaion ere, etzion oben egin.

        17. Eta esan zuen Naamanek: Nai dezun bezela, baña erregututzen dizut, arren utzi zadazula niri zure serbitzari oni, artzen, bi mandok eraman oi duten adiña lur, zeren onezkero zure serbitzariak ez die berriz egingo eskeñtzarik, ez doañik, jainko arrotzai baizik Jaunari.

        18. Baña gauza bat bakarra dago, zeñagatik erregutuko diozun Jaunari zure serbitzariaren alde, eta da, sartzen danean nere nagusia Remmonen elizan bera adoratzera, nere eskuari elduta, nik adoratzen badet Remmonen elizan, berak adoratzen duen artean toki artan beratan, Jaunak barkatu dagiola au niri zure serbitzariari.

        19. Erantzun zion Eliseok: Zoaz ordu onean. Joan zan bada Naaman; eta zan orduan urteko sazoerik ederrena.

        20. Eta esan zuen Jiezi Jaungoikoaren gizonaren serbitzariak: Gizon txit prestua bezela ibilli da nere nagusia Naaman Siroar onekin, ez artzeko berari ekarri zituenak: Jaungoikoa bizi dan bezela joango naiz korrika bere ondoren, eta artuko diot zerbait.

        21. Eta Jiezik jarraitu zion ostetik Naamani, zeñ ikusi zuenean ark, zijoala korrika beragana, salto egin zuen gurditik, irten zitzaion bidera eta esan zion: Guztia ongi bai al dijoa?

        22. Eta berak esan zuen: Ongi; nere nagusiak bialdu nau zugana, esaten duela: Orañtxe etorri dira nigana Efraimgo menditik profeten semeetatiko bi mutil gazte, eman zaiezu zillarrezko talentu bat, eta biña soñeko jantzi aldi.

        23. Eta esan zuen Naamanek: Obe da artu ditzazula bi talentu. Eta artuerazi ziozkan, eta lotu zituen bi zakutan zillarrezko bi talentuak, eta soñeko jantzi aldi biak, eta jarri bere bi morroien bizkarren gañean, zeñak eraman zituzten bere aurretik.

        24. Allegatu zanean illunabarrean, artu zituen beren eskuetatik, eta gorde zituen bere etxean, eta bialdu zituen gizonak, zeñak joan ziran.

        25. Sartu zan gero, eta jarri zan bere Jaunaren aurrean. Eta esan zuen Eliseok: Jiezi, nondik zatoz? Zeñak erantzun zuen: Zure serbitzaria ez da iñora ere joan.

        26. Eta esan zuen Eliseok: Zer bada, ez al nengoan ni an espirituz, itzuli zanean gizon hura bere gurditik zuri bidera irtetzeko? Orain bada artu dezu zillarra, eta artu dituzu soñekoak, erositzeko olibadiak, eta mastiak, eta ardiak; eta idiak, eta morroiak, eta neskameak?

        27. Baita Naamanen legenarra ere itsatsiko zatzu zuri eta zure jatorriari betiko. Eta atera zan beragandik elurra bezelako legenarrez betea.

SEIGARREN KAPITULUA

        1. Eta profeten semeak esan zioten Eliseori: Ongi dakutsu zurekin bizi geran tokia estua dala guretzat.

        2. Goazen Jordaneraño, eta artu bitza gutariko bakoitzak basoko zurak, egiteko an biziteko toki bat. Erantzun zuen Eliseok: Zoazte.

        3. Eta beretatik batek esan zuen: Atoz zu ere zure serbitzariakin. Erantzun zuen: Joango naiz.

        4. Eta joan zan berakin. Eta allegaturik Jordanera, ari ziran zurak ebakitzen.

        5. Eta gertatu zan, ari zala bat, zuaitz bat ebakitzen, erori zitzaion uretara aizkoraren burnia; eta deadar egin zuen esaten zuela: Ai, ai, ai, ene Jauna, aizkora au prestatua nuan!

        6. Eta Jaungoikoaren gizonak esan zuen: Non erori da? Eta berak erakutsi zion tokia. Ebaki zuen bada Eliseok aga bat, eta bota zuen ara, eta burnia irten zan igerian.

        7. Eta esan zion: artu ezazu, eta luzetu zuen eskua, eta artu zuen.

        8. Siriako erregea berriz gerran ari zan Israelen kontra, eta iduki zuen konsejua bere serbitzariakin, esaten zuela: Toki onetan eta bestean jarri ditzaiozkagun zelatadak.

        9. Jaungoikoaren gizonak berriz bialdu zuen esatera Israelko erregeari, esaten zuela: Kontu, etzaitezela irago toki artatik; zeren Siroarrak daude an zelatan.

        10. Argatik Israelko erregeak bialdu zuen jendea, Jaungoikoaren gizonak adirazi zion toki artara, eta lendanaz artu zuen, eta an libratu zan irriskutik sarritan.

        11. Eta gertakari onekin genastu zan Siriako erregearen biotza, eta bildurik bere serbitzariak, esan zuen: Zergatik ez didazute adirazten, zeñ dan nere saltzallea Israelko erregeagan?

        12. Eta bere serbitzarietatik batek esan zuen: Ez dago orrelakorikan batere, nere errege eta jauna; baizik Israelen dagoan profeta Eliseok, adirazten diozka Israelko erregeari, zure batzarrean esaten dituzun itz guzti guztiak.

        13. Eta esan zien: Zoazte, eta jakin ezazute non dagoan, bialdu ditzadan nik, bera arrapatzera. Eta adirazi zioten, esaten zuela: Dotanen dago.

        14. Bialdu zituen bada ara zaldiak, eta gurdiak, eta bere ejerzituko soldadurik onenak, zeñak allegaturik gauaz, ingurutu zuten erria.

        15. Eta egunsentian, jaiki zanean Jaungoikoaren gizonaren morroia, eta atera zanean kanpora, ikusi zuen ejerzitua erriaren inguruan zaldi eta gerragurdiakin, eta adirazi zion bere nagusiari, esaten zuela: Ai, ai, ai, nere Jauna, zer egingo degu?

        16. Baña berak erantzun zuen: Etzaite beldur izan; zeren geiago dira gurekin daudenak, aiekin baño.

        17. Eta Eliseok otoiz egin ezkero, esan zuen: Jauna, idiki itzatzu onen begiak, ikusi dezan. Eta Jaunak idiki zituen morroiaren begiak, eta begiratu zuen, eta ikusi zuen mendia zaldiz, eta suzko gurdiz beterik, zeñak ingurutzen zuten Eliseo.

        18. Etsaiak berriz jetxi ziran beragana, eta Eliseok otoiz egin zion Jaunari, esaten zuela: Erregututzen dizut, arren itsutu dezazula jende au. Eta Jaunak itsutu zituen ez zezaten ikusi, Eliseoren eskariaren araura.

        19. Eta Eliseok esan zien: Ez da au bidea, ezta ere au erria, jarraitu zadazute niri, eta erakutsiko dizutet, billatzen dezuten gizona. Eta eraman zituen Samariara.

        20. Eta sartu ziranean Samarian, esan zuen Eliseok: Jauna, idiki itzatzu oien begiak, ikusi dezaten. Eta Jaunak idiki ziezten begiak, eta ikusi zuten zeudela Samariaren erdian.

        21. Ikusi zitueneko Israelko erregeak, esan zion Eliseori: Ene aita, illeraziko ote ditut?

        22. Baña berak erantzun zuen: Ez diezu bizia kenduko, zeren etziñituen arrapatu zure ezpata eta uztaiarekin, bizia kendu al izateko, baizik jarri ezazu beren aurrean ogia, eta ura, jan eta edan dezaten, eta joan ditezen beren jaunagana.

        23. Jarri ziozkaten bada janaria txit ugari, eta jan eta edan zuten, eta utzi zien joaten, eta joan ziran beren Jaunagana, eta Siriako lapurrak etziran berriz etorri Israelko errietara.

        24. Gertakari oien ondoan, Benadab Siriako erregeak bildu zuen bere ejerzitu guztia, eta joan zan Samaria setiatzera.

        25. Eta izan zan gosete andi bat Samarian, eta jarraitu zuen setioak anbesteraño, aliketa saltzen zan artean asto baten burua larogei zillarrezko dirutan, eta palomiñaren kaboaren lauren bat, zillarrezko bost dirutan.

        26. Eta iragotzen zala Israelko erregea murrutik, emakume batek deadar egin zion, esaten zuela: Gorde nazazu, o errege nere Jauna.

        27. Zeñak erantzun zion: Jaunak etzaitu gordetzen, nola nik gorde zaitzaket? Nik bai al daukat garia aletegietan, eta ardoa upategietan? Esan zion erregeak: Zer da nai dezuna? Berak erantzun zuen:

        28. Emakume onek esan zidan: Eman ezazu zuk semea, jan dezagun gaur, eta nere semea jango degu biar.

        29. Egosi genduen bada nere semea, eta jan genduen. Urrengo egunean esan nion nik: Eman ezazu zure semea, jan dezagun; baña berak ezkutatu du.

        30. Aditu zuenean au erregeak, urratu zituen bere soñekoak, eta iragotzen zan murrutik. Eta ikusi zuen erri guztiak, aragiari itsatsita jantzirik zeraman zilizioa.

        31. Eta esan zuen erregeak: Oiek, eta geiago egin dizazkidala Jaungoikoak, Eliseo Safaten semearen burua gelditzen bada gaur bere sorbalden gañean.

        32. Eliseo berriz zegoan eserita bere etxean, eta zarrak zeuden eserita berarekin. Bialdu zuen bada erregeak gizon bat, eta mandatari au allegatu baño lenago, esan zien zarrai: Ez al dakizute ilgillaren seme onek bialdu duela neri lepoa moztutzera? Begira bada, allegatzen danean mandataria, itxi ezazute atea, eta etzaiozute utzi sartzen, zeren bere nagusiaren oñ otsa da bere ondoren.

        33. Oraindik berakin izketan ari zala, agertu zan beragana zetorren mandataria, eta esan zuen: Zuk dakutsu zenbat gaitz bialtzen dizkigun Jaungoikoak, zer daukat onezkero zer itxedon Jaunagandik?

ZAZPIGARREN KAPITULUA

        1. Eta esan zuen Eliseok: aditu ezazute Jaunaren itza, oiek esaten ditu Jaunak: Biar denbora onetan iriñik obenaren lakaria erreal batean salduko da, eta garagar lakari bi salduko dira erreal batean Samariako atean.

        2. Erantzun zuen, erregeari eskua laguntzeko ematen zion agintari batek, eta esan zion Jaungoikoaren gizonari: Jaunak zeruan konportak egingo balitu ere, gertatu bai al lezake zuk esaten dezuna? Erantzun zion Eliseok: Zure begiakin ikusiko dezu, ez dezu ordea jango beratatik.

        3. Bazeuden lau gizon legenarti atearen sarreraren aldean, zeñak esan zioten elkarri: Zergatik egongo gera emen illarteraño?

        4. Sartu nai baldin bagiña errian, gosez ilko gera, emen egoten baldin bagera, ilko gera. Goazen bada, eta irago gaitezen Siroarren etzauntzetara, gurekin urrikaltzen baldin badira, biziko gera; eta il naiko bagindute, bestela ere ilko gera.

        5. Jaiki ziran bada illunabarrean, Siroarren etzauntzetara joateko, eta allegatu ziranean Siroarren etzauntzen sarrerara, etzuten an iñor arkitu.

        6. Zeren Jaunak adituerazi zuen Siroarren etzauntzetan, gurdien, eta zaldidien, eta ejerzitu txit andi baten ots ikaragarria, eta esan zioten elkarri: Noaski Israelko erregeak alogerean artu ditu gure kontra Hetearren, eta Ejiptoarren erregeak, eta datoz gure gañera.

        7. Jaiki ziran bada, eta iges egin zuten illunbean, eta utzi zituzten etzauntzetan beren dendak, eta zaldiak, eta astoak, eta iges zuten, beren biziak bakarrik salbatu nai zituztela.

        8. Allegatu ziranean bada legenarti aiek etzauntzen asierara, sartu ziran denda batean, eta jan zuten eta edan zuten, eta artu zuten andik zillarra, eta urrea, eta soñekoak, eta joan ziran oiek ezkutatzera. Eta berriz itzuli ziran beste denda batera, eta andik ere berebat artzen zituztela, ezkutatu zituzten.

        9. Eta esan zioten elkarri: Ez degu ongi egiten, zeren berri oneko eguna da au. Ixillik baldin bagaude, eta ez badegu ematen gaztigua goizeraño, gaizki egin degula esango digute. Goazen bada, eta eraman dezagun albista erregearen jauregira.

        10. Allegaturik bada erriko atera, eman zuten berria, esaten zutela: Joan gera Siroarren etzauntzetara, eta ez degu an iñor ere arkitu, baizik bakarrik zaldiak, eta astoak lotuta, eta dendak jarriak.

        11. Joan ziran bada atezaiak, eta eman zieten berria erregearen jauregiko barrendikoai.

        12. Erregea jaiki zan gauaz, eta esan zien bere serbitzariai: Nik esango dizutet, zer egin diguten Siroarrak. Badakite gu goseak illak gaudela, eta argatik atera dira etzauntzetatik, eta daude ezkutatuak kanpoetan, esaten dutela: Ateratzen diranean erritik, arrapatuko ditugu bizirik, eta orduan sartuko gera errian.

        13. Baña bere serbitzarietatik batek erantzun zion: Artu ditzagun errian gelditu diran bost zaldiak (zeren bakarrik oiek daude, Israelen zeuden guztietatik, zeren gañerakoak izan dira konsumituak) eta bialtzen ditugula jakingo degu.

        14. Ekarri zituzten bada bi zaldi, eta bialdu zituen erregeak Siroarren etzauntzetara, esaten zuela: Zoazte, eta ikusi ezazute.

        15. Eta berak joan ziran, jarraitzen zietela Jordaneraño; eta ikusi zuten bide guztia zegoala, Siroarrak arin iges egitearren bota zituzten soñeko, eta ontziz betea, eta biurturik mandariak, adirazi zioten erregeari.

        16. Eta aterarik erria, artu zuen Siroarren etzauntzetan zegoan guztia, eta iriñlora lakari batek balio zuen erreal bat, eta bi lakari garagarrek erreal bat, Jaunaren itzaren araura.

        17. Eta erregeak jarri zuen atean, arako agintaria, zeñaen eskuari itsatsita ibilli oi zan, zeñ jendediak bota zuen ostikopera, eta il zan, Jaungoikoaren gizonak esan zuenaren araura, erregea beragana jatsi zanean.

        18. Eta gertatu zan Jaungoikoaren gizonaren itzaren araura, zeñ adirazi zion erregeari, esan zionean: Bi lakari garagar egongo dira errial batean, eta iriñlora lakari bat errial batean, denbora onetan beronetan biar Samariako atean;

        19. Erantzun zionean agintari hurak Jaungoikoaren gizonari, eta esan zuenean: Jaunak zeruan konportak egingo balitu ere, gertatu ote litzake zuk esaten dezuna? Eta esan zion: ikusiko dezu zure begiakin, eta ez dezu andik jango.

        20. Lendanaz adirazia izan zitzaion bezela, ala gertatu zitzaion, eta erriak bota zuen ostikopera atean, eta il zan.

ZORTZIGARREN KAPITULUA

        1. Eliseok itz egin zion arako emakumeari zeñaen semea biztu zuen, esaten zuela: Jaiki zaite, zoaz zu, eta zure familia zure erritik kanpora, eta bizi zaite ongien deritzazun lekuan, zeren Jaungoikoak deitu dio goseteari eta bera etorriko da lur guztira zazpi urtean.

        2. Jaiki zan bera, eta egin zuen Jaungoikoaren gizonak agindu zionaren araura, eta joanik bere familiarekin, bizi izan zan Filistintarren lur arrotzean urte askotan.

        3. Eta irago ziranean zazpi urteak, biurtu zan emakumea Filistintarren erritik, eta joan zan erregeagana, itzuli zizazkioten bere etxea, eta bere soroak.

        4. Eta erregea zegoan garai artan izketan Jiezi Jaungoikoaren gizonaren morroiarekin, esaten zuela: Kontatu zazkidazu Eliseok egin zituen mirari guztiak.

        5. Eta bera ari zala erregeari kontatzen, nola biztu zuen il bat, agertu zan arako emakumea, zeñaen semea biztu zuen, eskatzen ziozkala erregeri bere etxea, eta bere soroak. Eta esan zuen Jiezik: Nere errege, eta Jauna, au da emakumea, eta au da bere seme, Eliseok biztu zuena.

        6. Eta galdetu zion erregeak emakumeari, zeñak kontatu ziozkan. Eta erregeak bialdu zuen berarekin txikiratu bat, esaten zuela: biurtu zazkiozu berarenak diran guza guztiak, eta bere erritik atera zaneko denboratik oraindañoko erreditu guztiak.

        7. Etorri ere zan Eliseo Damaskora, Benadab Siriako erregea eririk zegoan denboran; eta gaztigatu zuten au, esaten zutela: Jaungoikoaren gizona allegatu da onara.

        8. Eta esan zion erregeak Hazaeli: Artu itzatzu zurekin doañak, eta zoaz bidera irtetzera Jaungoikoaren gizonari, eta bere bitartez itundu zaite Jaunarekin, galdetzen dezula: Nere gaitz onetatik sendatuko al naiz?

        9. Joan zan bada Hazael berari bidera irtetzera, zeramazkiala berarekin, Damaskoko gauzarik ederren guztien doañak, berrogei gamelu zamatuetan. Eta jarri zanean bere aurrean, esan zuen: Zure seme Benadad Siriako erregeak bialdu nau zugana, jakitera: Nere gaitz onetatik sendatu bai alko ote naiz?

        10. Eta esan zion Eliseok: zoaz, esan zaiozu: Sendatuko zera, baña Jaunak adirazi dit, ziertoro ilko dala.

        11. Eta egon zan geldirik berarekin, eta turbatu zan, koloreak arpegira irtetzeraño, eta Jaungoikoaren gizonak negar egin zuen.

        12. Eta Hazaelek esan zion: Zergatik negar egiten du nere Jaunak? Eta berak esan zuen: Badakidalako nolako gaitzak egingo dieztezun Israelko semeai. Suaz erreko dituzu bere erri sendoak, eta ezpataz iragoko dituzu bere gazteak, lurraren kontra sendo joeraziko diezu bere aurrai, eta idikiko diezu sabela, egiteko dauden andrai.

        13. Zeñi Hazaelek esan zion: Zer bada, txakurren bat al naiz ni zure serbitzari au, gauza aiñ andi au egiteko? Eta esan zuen Eliseok: Jaungoikoak agertu dit zu izango zerala Siriako erregea.

        14. Bereziturik Hazael Eliseogandik, biurtu zan bere nagusiagana, zeñak galdetu zion: Zer esan dizu Eliseok? Eta berak erantzun zuen: Esan dit, sendatuko zerala.

        15. Allegaturik urrengo eguna, artu zuen oial bat; busti busti egin zuen uretan, eta zabaldu zuen erregearen arpegiaren gañean, zeña il zan, eta Hazaelek erreñatu zuen bere lekuan.

        16. Joram, Akab, Israelko erregearen semearen, eta Josafat Judako erregearen bosgarren urtean, sartu zan erreñatzen Joram, Josafaten seme, Judako erregea.

        17. Ogeita amabi urte zituen asi zanean erreñatzen, eta zortzi urtean erreñatu zuen Jerusalenen.

        18. Eta ibilli zan Israelko erregeen bideetatik, ibilli ziran bezela Akaben etxekoak, zeren Akaben alaba bat zan bere emaztea, eta egin zuen txarra dana Jaunaren aurrean.

        19. Eta etzuen nai izan Jaunak galdu Juda, bere serbitzari Dabiden amorioz, eskeñi zion bezela, emango ziola lanpara bat betiko berari, eta bere semeai.

        20. Bere denboran jaiki zan Edom, Judaren mendean ez egoteko, eta autu zuen beretzat errege bat.

        21. Argatik Joram joan zan Seiraen kontra gerrako bere gurdi guztiakin, eta atera zan gauaz, eta desegin zituen, ingurutu zuten Idumearrak, eta gerrako gurdien lenenak; erriak berriz iges zuen bere egolekuetara.

        22. Alde egin zuen bada Idumeak ez egotearren Judaren mendean gaurko eguneraño. Orduan, denbora artan Lobnak ere alde egin zuen.

        23. Joramen beste gauzak, eta egin zuen guztia, ez al da ala, guztia eskribatua dagoala, Judako erregeen urteoroko berrietako liburuan?

        24. Eta Joram joan zan lotara bere gurasoakin, eta izan zan obiatua berakin Dabiden errian, eta Okozias bere semeak erreñatu zuen bere lekuan.

        25. Joram, Akab Israelko erregearen semearen amabigarren urtean, asi zan erreñatzen Okozias Joram Judako erregearen semea.

        26. Ogeita bi urtekoa zan Okozias erreñatzen asi zanean, eta urte batean erreñatu zuen Jerusalenen, bere amaren izena Atalia, Amri Israelko erregearen alaba.

        27. Eta ibilli zan Akaben etxeko bideetatik, eta egin zuen txarra dana Jaunaren aurrean, zeren Akaben etxeko suia zan.

        28. Joan ere zan, Joram Akaben semearekin, gudatzera Hazael Siriako erregearen kontra, Ramot Galaadkoan; eta zauritu zuten Siroarrak Joram:

        29. Zeñ itzuli zan, sendatua izatera Jezrahelera, zeren Siroarrak zauritu zuten Ramoten, gudatzen ari zala Hazael Judako erregearen kontra. Eta Okozias Joram Judako erregearen semea jatxi zan Jezraelera, ikustera Joram Akaben semea, zeren an zegoan eririk.

BEDERATZIGARREN KAPITULUA

        1. Eta Eliseo profetak ots egin zion profeten seme bati, eta esan zion: Lotu ezazu zure gerria, eta artu ezazu zure eskuan oliontzi au, eta zoaz Ramot Galaadkora.

        2. Eta allegatzen zeranean ara, ikusiko dezu Jehu, Josafat Namsiren semearen semea; eta sartzen zeranean, jaikieraziko diozu bere anaien erditik, eta eramango dezu gela ezkutu batera.

        3. Eta arturik oliontzitxoa isuriko dezu bere buruaren gañean, esaten dezula: Oiek esaten ditu Jaunak: Nik igortzi zaitut erregetzat Israelen gañean. Eta idikiko dezu atea, eta iges egingo dezu, eta etzera an geldituko.

        4. Joan zan bada profetaren morroi gaztea Ramot Galaadkora,

        5. Eta sartu zan an, eta zeuden eserita ejerzituko agintaririk andienak, eta esan zuen: itz bat zuri, o prinzipea. Eta Jehuk esan zuen: Gutatiko guztietatiko zeñi? Eta berak esan zuen: Zuri, o prinzipea.

        6. Eta jaiki zan, eta sartu zan gelan; eta ark isuri zuen olioa bere buruaren gañera, eta esan zuen: Oiek esaten ditu Israelko Jaungoikoak: igortzi zaitut erregetzat Israelko Jaunaren erriaren gañean:

        7. Eta zaurituko dezu Akab zure jaunaren etxea, eta bengatuko naiz nere serbitzari profeten odolarekin, eta Jaunaren serbitzari guztien odol, Jezabelek isuriarekin.

        8. Eta ondatuko det Akaben familia guztia; eta ilko ditut Akaben etxetik txakurrerañokoak, baliorik andieneko gauzatik zatarrerañokoa Israelen.

        9. Eta tratatuko det Akaben etxea, Jeroboam Nabaten semearen etxea bezela, eta Baasa Ahiaren semearen etxea bezela.

        10. Jezabel ere zakurrak jango dute Jezrahelko kanpoan, eta ez da izango nork obiatu. Eta idiki zuen atea, eta iges egin zuen.

        11. Eta Jehu atera zan, bere jaunaren agintariak zeuden tokira, zeñak esan zioten: Guztia ongi bai al dijoa? Zertara etorri da zoro au zugana? Zeñak esan zien: Zuek ezagutzen dezute gizon ori, eta zer esan zezakean.

        12. Berak erantzun zuten: Ez da egia, baña dana dala kontatu zaguzu. Zeñak esan zien: Oiek, eta oiek esan dizkit, eta esan zuen: Oiek esaten ditu Jaunak: igortzi zaitut erregetzat Israelen gañean.

        13. Jaiki ziran orduan txit arin, eta arturik bakoitzak bere kapa, ipiñi zituzten bere oñen azpian, tribunal baten irudira, eta jo zuten tronpeta, eta esan zuten: Jehu da gure erregea.

        14. Jehu bada, Josafaten Nansiren semearen semea konjuratu zan Joramen kontra, eta Joramek berak Israel guztiarekin zeukan setiatua Ramot Galaadkoa, Hazael Siriako erregearen kontra.

        15. Eta itzuli zan Jezraelera, sendatzera Siroarrak egin ziozkaten zauriak, gudan ari zala Hazael Siriako erregearen kontra. Eta esan zuen Jehuk: Baldin baderitzazute ez dedilla iñor atera erritik, eta ez dezala iñork igesik egin, joan ez dedin berria ematera Jezrahelera.

        16. Eta igo zan, eta joan zan Jezrahelera, zeren Joram zegoan eririk an, eta Okozias Judako erregea jetxi zan Joram ikustera.

        17. Jezraelko dorrearen gañean zegoan zelatariak bada, ikusi zuen Jehuren jende samalda zetorrena, eta esan zuen: Nik ikusten det jende samalda bat. eta esan zuen Joramek: Ar zazu gurdi bat, eta bialdu ezazu norbait bidera irtetzera; eta dijoanak galdetu dizaiela: Ongi bai al dijoa guztia?

        18. Joan zan bada gurdira igo zana, berari bidera irtetzera, eta esan zuen: Oiek esaten ditu erregeak: Guztia al dago pakean? Eta esan zuen Jehuk: Zer dezu zuk zer ikusi pakearekin? Jarri zaite ostean, eta darraidazu. Zelatariak ere adirazi zuen esaten zuela: Allegatu da beragana mandataria, eta ez da itzultzen.

        19. Eta bialdu ere zuen bigarren gurdi bat zaldiakin, eta allegatu zan berakgana, eta esan zuen: Oiek esaten ditu erregeak: Pakea bai al degu? Eta Jehuk erantzun zuen: Zer dezu zuk zer ikusi pakearekin? Jarri zaite ostean eta darraidazu.

        20. Eta zelatariak adirazi zuen, esaten zuela: Allegatu da berakgana, eta ez da biurtzen, eta datorrenaren ibillerak dirudi Jehu Namsiren semearena, zeren dator arin eta urduriro.

        21. Eta Joramek esan zuen: Prestatu ezazute gurdia, eta prestatu zuten bere gurdia, eta atera zan Joram Israelko erregea, Okozias Judako erregea lagun zuela, bakoitza bere gurdian, eta joan ziran Jehuri bidera irtetzera, eta arkitu zuten, Nabot Jezraeltarraren kanpoan.

        22. Eta ikusi zuenean Joramek Jehu, esan zuen: Pakea degu, Jehu? Erantzun zuen berak: Zer pake? Zure ama Jezabelen lasaikeriak, eta bere sorginkeria ugariak oraindik beren indarrean daude.

        23. Joramek orduan itzuli zuen bere eskua, eta igesi zijoala esan zion Okoziasi: Saldukeria, Okozias.

        24. Baña Jehuk zuzendu zuen bere uztaia eskuarekin, eta zauritu zuen Joram bizkarrean, eta atera zan fletxa bere biotzetik, eta bereala erori zan bere gurdian.

        25. Eta Jehuk esan zion Badazer agintariari: Artu eta bota ezazu, Nabot Jezraheltarraren kanpoan, zeren oroitzen naiz, ni eta zu eserita geundela gurdian, jarraitzen giñonean Akab onen aitari, Jaunak eman zuen erabaki ikaragarri au bere kontra, esaten zuela:

        26. Nik juramentu egiten det, dio Jaunak, kanpo onetan artuko dedala benganza zugan, atzo ikusi nuen Naboten odolarena, eta bere semeen odolarena, dio, Jaunak. Orain bada artu ezazu, eta bota kanpoan, Jaunaren itzaren araura.

        27. Ikusirik au Okozias Judako erregeak, iges egin zuen etxeko baratzako bidetik. Eta korrika joan zan Jehu bere ondoren, esaten zuela: il ezazute au ere bere gurdiaren barrenen. Eta zauritu zuten Gaberko aldapan, zeñ dagoan Jeblaamen aldean, eta jarraitu zion iges egiteari Majeddoraño, non il zan.

        28. Eta bere morroiak jarri zuten bere gurdiaren gañean, eta eraman zuten Jerusalenera, eta obiatu zuten Dabiden errian bere gurasoen obian.

        29. Okozias asi zan erreñatzen Judaren gañean, Joram Akazen semearen amaikagarren urtean.

        30. Sartu zan bada Jehu Jezraelen. Jezabelek berriz aditu zuenean, hura sartu zala, beluritu zituen begiak, eta apaindu zuen bere burua, eta jarri zan leio batetik begira,

        31. Nola sartzen zan Jehu atetik, eta esan zuen: Pakerik iduki bai al ote lezake, Zanbri, bere jauna il duenak?

        32. Eta jaso zuen Jehuk bere arpegia leiorontz, eta esan zuen: Zeñ da au? Eta bi, edo iru txikiratuk agur andi bat egin zioten Jehuri.

        33. Zeñai esan zien: Aurtiki ezazute ortikan beera; eta aurtiki zuten, eta paretea odoldu zan; eta zaldiak zapaldu zuten beren oñakin.

        34. Eta Jehu sartu ezkero jatera, eta edatera esan zuen: Zoazte, eta ikusi ezazute madarikatu hura, eta obiatu ezazute; zeren erregearen alaba da.

        35. Eta joanik lurpetzera, etzituzten arkitu buruezura (sic), oñak, eta eskuen atzenak baizik.

        36. Eta itzulirik adirazi zioten. Eta esan zuen Jehuk: Jaunaren itz, Elias Tesbear, bere serbitzariaren bitartez egiña da, esaten duela: Txakurrak jango dituzte Jezabelen aragiak Jezraelko kanpoan.

        37. Eta Jezabelen aragiak egongo dira Jezraelko kanpoan, zimaurra lurraren gañean bezela, alako moduan non, iragotzen diranak esango dute: Au ote da arako Jezabel?

AMARGARREN KAPITULUA

        1. Akabek bada zeuzkan Samarian irurogeita amar seme, eta eskribatu zuen Jehuk txartel bat, eta bialdu zuen Samariara, erriko andizkiai, eta zarrai, eta akaben semeak azitzen zituenai, esaten zuela:

        2. Txartel oiek artuta bereala, dauzkazutenak zuen nagusiaren semeak, eta gurdiak, eta zaldiak, eta erri sendoak, eta armak,

        3. Autu ezazute obeena, eta zuen jaunaren semeetatik zuek deritzazutena, eta bera jarri ezazute zuen aitaren esertoki goratuaren gañean, eta gudatu zaitezte zuen jaunaren etxeagatik.

        4. Aiek txit beldurtu ziran, eta esan zuten: Bi erregek ezin izan diote arpegi eman berari, eta nola jarki gintzazkioke gu?

        5. Bialdu zituzten bada mandatariak, jauregiko nagusiak, eta erriko buruak, eta zarrak, eta aurzaiak esatera Jehuri: Zure serbitzariak gera, agintzen diguzun guztia egingo degu, eta ez degu jarriko erregerik gure gañean. Egin ezazu nai dezun guztia.

        6. Baña berak bigarren aldiz eskribatu zien txartel bat, esaten ziela: Baldin nereak bazerate, eta neri obeditzen badidazute, artu itzatzute zuen jaunaren semeen buruak, eta biar ordu onetan beronetan etorri zaitezte nigana Jezrahelera. Irurogeita amar ziran erregearen semeak, zeñak asitzen ziran erri artako andizkien etxeetan.

        7. Karta au berakgana allegatuta laster, eldu zieten erregearen irurogeita amar semeai, eta il zituzten, eta jarri zituzten beren buruak saskietan, eta bialdu zituzten beragana Jezrahelera.

        8. Allegatu zan bada mandataria, eta eman zion gaztigua, esaten ziola: Ekarri dituzte erregearen semeen buruak. Eta berak erantzun zuen: Jarri itzatzute bi metatan atearen sarreran biar arteraño.

        9. Eta eguna argitu zuenean, atera zan, eta jarririk zutik, esan zion erri guztiari: Justoak zerate, baldin ni jaiki banaiz nere nagusiaren kontra, eta il banuen, nok il ditu oiek guztiok?

        10. Ikusi ezazute bada orain, ez dala erori lurrera, Akaben etxearen kontra Jaunak esan zituen itz bat bakarra ere; eta nola bete duen Jaunak, esan zuena, Elias bere serbitzariaren bitartez.

        11. Illerazi zituen bada Jehuk, Akaben familiatik Jezraelen gelditu ziraden guztiak, eta bere andizki guztiak, eta bere etxekoak, eta apaizak, kutsurik ere beratatik gelditu etzedin bitartean.

        12. Emendik joan zan Samariara, eta allegaturik artzaien kabaña, bidearen aldean dagoanera,

        13. Arkitu zituen, Okozias Judako erregearen anaiak, eta esan zien: Zeñak zerate zuek? Berak erantzun zuten: Okoziasen anaiak gera, eta jetxi gera agur egitera erregearen semeai, eta erregiñaren semeai.

        14. Jehuk esan zuen: Artu itzatzute bizirik. Eta arturik bizirik, lepoak ebaki ziozkaten, artzaien kabañaren aldeko lupetegi batean, berrogeita bi gizoni, eta beretatik batere etzuten itxi.

        15. Eta joan zanean andik, arkitu zuen Jonadab Rekaben semea, bidera irtetzen zitzaiola, eta Jehuk agur egin, eta esan zion: Zure biotza ote da zuzena niganontz, nola dan nere biotza zureaganontz? Eta erantzun zuen Jonadabek: Bada. Baldin bada, esan zuen, eman zadazu eskua. Eta berak eman zion eskua. Eta berak igoerazi zion gurdira.

        16. Eta esan zion: Atoz nerekin, eta ikusiko dezu nere zeloa Jaunagatik. Eta bere gurdira igoerazirik,

        17. Eraman zuen Samariara, non illerazi zituen, Akaben etxetik an gelditu ziran guztiak, bat bakarra ere utzi gabe, Eliasen bitartez Jaunak esan zuen itzaren araura.

        18. Bildu ere zuen Jehuk erri guztia, eta esan zion: Akabek gutxi honratu zuen Baal, nik ordea honratuko det asko geiago.

        19. Orain bada, ots egin zaiezute nigana Baalen profeta guztiai, eta bere mendeko guztiai, eta bere apaiz guztiai; ez bedi gelditu iñor ere etorri gabe, zeren noa eskeñtza andi bat Baali egitera, etorri gabe gelditzen dan guztia, illa izango da. Jehuk ordea egiten zuen au somaz, desegiteko Baalen adoratzalle guztiak.

        20. Eta esan zuen: Konsagratu zaiozute egun andi bat Baali, eta bialdu zituen,

        21. Israelko alderri guztietatik ots egitera, eta etorri ziran Baalen mendeko guztiak, etzan gelditu bat ere etorri gabe. Eta sartu ziran Baalen elizan, eta bete zan Baalen etxea ertz batetik bestera.

        22. Eta esan zien soñekoen gordetzalleai: Atera itzatzute soñekoak Baalen serbitzari guztientzat. Eta atera ziozkaten soñekoak.

        23. Eta sartu ziranean Jehu, eta Jonadab Rekaben semea, Baalen elizan, esan zien Baalen adoratzalleai: Aztertu, eta ikusi ezazute ez dedilla egon zuekin Jaunaren adoratzallerik batere, baizik Baalen serbitzariak bakarrik.

        24. Sartu ziran bada eskeñtzera doañak, eta ofrendak, baña Jehuk zeuzkan kanpoan gertutuak larogei gizon, zeñai esanda zeukan: Zuen eskuetan jartzen ditudan gizon oietatik bat bakarrak ere iges egiten baldin badu, bere biziarekin pagatuko du, iges egiten duenaren bizia.

        25. Eta gertatu zan bukatu zanean eskeñtza, agintzea Jehuk bere soldadu, eta agintariai, esaten ziela: Sartu zaitezte, eta il itzatzute; ez dezala batek ere igesik egin. Eta soldadu, eta agintariak ezpataz irago zituzten, botatzen zituztela kanpora gorputz illak. Emendik joan ziran Baalen elizako errira,

        26. Eta atera zuten elizatik kanpora Baalen irudia, eta erre, ta auts biurtu zuten.

        27. Berebat desegin zuten Baalen eliza, eta egin zituzten bere lekuan karkabak, zeñak dirauten gaurko eguneraño.

        28. Ala arroztu zuen Jehuk Baal Israeltik.

        29. Alaere etzuen alde egin Jeroboam Nabaten semearen bekatuetatik, zeñak bekatuerazi zion Israeli, eta etzituen ere utzi, Betelen eta Danen zeuden urrezko txalak.

        30. Eta esan zion Jaunak Jehuri: Zeloarekin egin dezulako zuzena zana, eta nere begiai oniritzia, eta bete dezulako nere biotzean erabakita neukan guztia Akaben etxearen kontra, zure semeak, laugarren belauneraño, eseriko dira Israelko tronuaren gañean.

        31. Jehuk ordea etzuen arretarik iduki ibiltzeko bere biotz guztitik Israelko Jaun Jainkoaren bidetik, zeren etzuen alde egin, Jeroboamen, Israeli bekatuerazi zionaren bekatuetatik.

        32. Egun aietan asi zan Jauna aserretzen Israelen kontra; eta ala Hazaelek desegin, eta arrasatu zuen bere alderri guztietan,

        33. Jordandik sortalderontz Galaadko, Gadko, eta Rubenen, eta Manassesen lur guztia, Aroerdik, zeñ dagoan Arnongo errekaren aldean, Galaad eta Basaneraño.

        34. Jehuren gañerako itzak, eta egin zuen guztia, eta bere sendotasuna, ez al daude oiek guziak eskribituak Israelko erregeen egunetako itzen liburuan?

        35. Eta joan zan lotara Jehu bere gurasookin, eta lurpetu zuten Samarian, eta erreñatu zuen Joakaz bere semeak bere lekuan.

        36. Jehuk Israelen gañean Samarian erreñatu zuen denbora, ogeita zortzi urte izan ziran.

AMAIKAGARREN KAPITULUA

        1. Eta Atalia Okoziasen ama, ikusirik bere sema illik, jaiki zan, eta il zituen erregeren odoleko guztiak.

        2. Josaba, Joram erregearen alaba, Okoziasen arrebak berriz, arturik Joas Okoziasen semea, ostu zuen lotokitik, bera eta bere iñudea, erregearen semeen erditik, zeñak illaz zeramazkiten, eta ezkutatu zuen Ataliaren aurretik, il etzetzaten.

        3. Eta egon zan sei urtean ezkutatua bere iñudearekin Jaunaren etxean, eta Ataliak erreñatu zuen lurraren gañean.

        4. Baña zazpigarren urtean Joiadak, ots egiñik euntariari eta soldaduai, sartu zituen berarekin Jaunaren elizan, eta elkartu zan berakin, eta juramentu erazirik Jaunaren etxean, erakutsi zien erregearen semea,

        5. Eta agindu zien, esaten ziela: Au da egin bear dezutena,

        6. Zuetatik irugarren partea sartuko da larunbatean, eta egongo da erregearen etxea zaitzen. Eta beste irugarren partea egongo da Egoeko atean, eta beste irugarren parteak zaituko du, ezkutarien bizilekuaren ostean dagoan atea, eta beilla egingo diozute Messaren etxeari.

        7. Eta zuetatik bi parte, asteko ateratzen diran guztiak, egongo dirade beillan Jaunaren etxean erregearen aldean,

        8. Eta ingurutuko dezute, zuen eskuetan armak dituzutela, baldin iñor sartuko balitza elizaren barrenen, illa izan dedilla; eta egongo zerate erregearen aldean, naiz sartu dedilla, naiz irten dedilla.

        9. Eta euntariak egin zuten Joiada apaizak agindu zien guztia, eta arturik bakoitzak bere jendeak, ala asteko sartzen ziranak, nola ateratzen ziranak, joan ziran Joiada apaizagana,

        10. Zeñak eman ziezten, Jaunaren etxean gordetzen ziran, Dabid erregearen lanza eta armak.

        11. Eta jarri ziran zituztela bakoitzak armak beren eskuetan, elizaren eskuitik, aldarearen eta elizaren ezkerreraño erregearen inguruan.

        12. Eta atera zuen erregearen semea, eta jarri zion bere buruaren gañean erregezinta, eta legeko liburua, eta egin zuten errege, eta igortzi zuten, eta txaloak eginik eskuakin, esan zuten: Bizi bedi erregea.

        13. Aditu zituen Ataliak, korrika zijoan erriaren bozak; eta sarturik jendetzagana Jaunaren elizara,

        14. Ikusi zuen erregea tronuaren gañean eseria, oi zan bezela, eta kantariak eta sonulariak bere aldean, eta erriko jende guzia pozez betea, jotzen klarinak, eta urratu zituen bere soñekoak, eta deadarrez esan zuen: Saldukeria, saldukeria.

        15. Joiadak berriz agindu zien, soldaduai agintzen zieten euntariai, esaten ziela: Atera ezazute elizatik kanpora, eta jarraitzen diona, ezpataz illa izan bedi. Zeren esan zuen apaizak: Ez bedi izan illa Jaunaren elizan.

        16. Eta ezarri ziozkaten eskuak, eta eraman zuten bulzaka zaldien sarreraren karrikatik, jauregiaren aldera, eta an il zuten.

        17. Egin zuen bada Joiadak elkartasuna Jaunaren, eta erregearen, eta erriaren artean, izan zedin Jaunaren erria, eta erregearen, eta erriaren artean.

        18. Eta lurreko erri guztia sartu zan Baalen elizan, eta desegin zituzten bere aldareak, eta txit puskatu zituzten bere irudiak, il ere zuten aldarearen aurrean Matan Baalen apaiza. Eta apezak jarri zituen zaitzalleak Jaunaren etxean.

        19. Eta artu zituen euntariak, eta Zereti, eta Feletiko lejioak, eta lurreko erri guztia, eta eraman zuten erregea Jaunaren etxetik, eta etorri ziran jauregira, ezkutarien ateko bidetik, eta eseri zan erregeen tronuaren gañean.

        20. Eta bozkariotu zan lurreko erri guztia, eta erriak atseden zuen; Atalia berriz izan zan ezpataz illa erregearen jauregian.

        21. Eta zazpi urtekoa zan Joas, asi zanean erreñatzen.

AMABIGARREN KAPITULUA

        1. Jehuren zazpigarren urtean asi zan erreñatzen Joas, eta erreñatu zuen zazpi urtean Jerusalenen. Bere amaren izena zan Sebia, Bersabeekoa.

        2. Eta Joas ibilli zan zuzen Jaunaren aurrean, Joas apaiz nagusia zuzentzalletzat iduki zuen denbora guztian.

        3. Alaere etzituen kendu toki goratuak; zeren oraindik erriak egiten zituen ofrendak, eta eskeñtzen zituen doañak goietan.

        4. Eta Joasek esan zien Apaizai: iraitzeko eta arrotzak Jaunaren elizara ekartzen duten diru guztia gauza santuak gatik, eta eskeñtzen dana bakoitzaren erreskatagatik, eta bakoitzak borondatez eta bere biotzaren aukerara ematen duena Jaunaren elizarako,

        5. Artuko dute apaizak beren txandaren araura, eta egingo dituzte, etxeak bear dituen lanak, premiarik daukala ikusiko baldin balute.

        6. Baña Joas erregearen ogeita irugarren urteraño, etzituzten apaizak egin etxearen premiazko lanak.

        7. Eta ots egin zion Joas erregeak Joiada apaiznagusiari eta apaizai, esaten ziela: Zergatik ez dituzute egiten etxearen premiazko lanak? Ez dezute bada emendik aurrera artuko dirua zuen txandetan, baizik eman ezazute elizaren premiazko lanetarako.

        8. Eta ala galerazi zitzaien apaizai jarraitzea dirua artzen erriagandik, eta Etxearen premiazko lanak egitea.

        9. Orduan Joiada apaiznagusiak, agindu zuen egiteko kutxa bat, eta bere gañean idigitzeko zulo bat, eta jarri zuen aldarearen aldean, Jaunaren etxean sartzen ziradenen eskuiko eskutik, eta ateetan beillan zeuden apaizak botaten zuten kutxara, Jaunaren elizan eskeñtzen zan diru guztia.

        10. Eta ikusten zutenean diru asko zegoala kutxan, etortzen ziran erregearen sekretario bat, eta apaiz nagusia, eta atera, eta kontatzen zuten, Jaunaren etxeko kutxan arkitzen zan dirua.

        11. Eta jartzen zuten bere kontu, eta arrazoiarekin, Jaunaren etxeko langilleen lanarizaien eskuetan, zeñak pagatzen zien berarekin, Jaunaren etxean lanean ari ziran arotz, eta kisuariai,

        12. Eta etxean premiazko lanak egiten zituztenai, eta arriak lantzen zituztenai, eta beretzat erosten zituzten berarekin zurak eta landutzen ziran arriak; izan zedin osotoro berriztatua Jaunaren etxea, leengo eran jartzeko kasturen baten premia zegoan toki guztietan.

        13. Baña Jaunaren elizari eskeñtzen zitzaion diru onekin, etziran egiten pegarrak, ez irurziak, ez inzensonarioa, ez tronpetak,ez urrezko, eta zillarrezko ontzirik batere,

        14. Zeren ematen zitzaien, Jaunaren eliza leengo eran jartzeko lanetan ari ziradenai.

        15. Eta etzitzaien konturik artzen, ematen zitzaienai dirua langilleentzat, baizik utziten zan beren fede onaren kontura.

        16. Baña etzan sartzen Jaunaren elizan, ematen zan dirua gaiztakeriak gatik, eta bekatuak gatik, zeren zan apaizena.

        17. Denbora artan Hazael Siriako erregea atera zan gerrara, eta ari zan gudan Jeten kontra, eta atzitu zuen, eta zuzendu zuen bere arpegia igotzeko Jerusalenen kontra.

        18. Argatik Joas Judako erregeak artu zituen, Josafatek, eta Joramek, eta Okoziasek, bere asabak, eskeñitako ofrenda santu guztiak, eta berberak eskeñi zituenak; eta Jaunaren elizako gordairuetan, eta erregearen jauregian arkitu al izan zan zillar guztia, eta bialdu zion Hazael Siriako erregeari, zeñak onenbesterekin alde egin zuen Jerusalendik.

        19. Eta Joasen gañerako gauza guztiak, eta bere egitate guztiak, ez al daude eskribatuak, Judako erregeen urteoroko berrietako liburuan?

        20. Eta jaiki ziran bere serbitzariak, eta juramentuz lotu ziran elkarren artean, eta il zuten Joas Melloren etxean, Sellako jetxieran.

        21. Bizia kendu zioten morroiak izan ziran Josakar Semaaten semea, eta Josabad Somerren semea; eta illa izan zanean, obiratu zuten bere gurasoakin Dabiden errian, eta bere seme Amasiasek erreñatu zuen bere lekuan.

AMAIRUGARREN KAPITULUA

        1. Joas Okoziasen seme, Judako erregearen ogeita irugarren urtean, erreñatu zuen Joakaz Jehuren semeak Israelen gañean, Samarian, amazazpi urtean.

        2. Eta gaizki egin zuen Jaunaren aurrean, eta jarraitu zien Jeroboam Nabaten semearen bekatuai, zeñak bekatu erazi zion Israeli, eta etzuen alderik egin beretatik.

        3. Eta erazeki zan Jaunaren aserrea Israelen kontra, eta jarri zituen denbora luzean Hazael Siriako erregearen eskuan, eta Benadad Hazaelen semearen eskuan.

        4. Baña Joakazek erregutu zuen Jaunaren aurrean, eta aditu zuen Jaunak, ikusirik Israelen antsia, zeren zeatu zituen Siriako erregeak;

        5. Eta bialdu zion Jaunak Israeli salbatzalle bat, zeñak libratu zuen Siriako erregearen eskutik; eta Israelko semeak bizi izan ziran beren bizilekuetan, lengo denboretan bezela.

        6. Alaere etzuten alderik egin Jeroboamen etxeko bekatuetatik, zeñak bekatuerazi zion Israeli, baizik ibilli ziran beretan, alako moduan,non, Samariako basoa ere oñean gelditu zan.

        7. Etzitzaion gelditu Joakazi gerrako jenderik, baizik berrogeita amar soldadu zaldizko, eta amar gurdi, eta amar milla gizon oñazko, zeren Siriako erregeak ezpataz irago zituen, eta desegin, garia jotzen dan larrañean autsa bezela.

        8. Joakazen gañerako gauzak, eta bere egite guztiak, eta bere sendotasuna, oiek guztiak ez al daude eskribatuak, Israelko erregeen egunetako berrien liburuan?

        9. Eta Joakaz joan zan lotara bere gurasoakin, eta lurpetu zuten Samarian, eta bere seme Joasek erreñatu zuen bere lekuan.

        10. Joas Judako erregearen ogeita amazazpigarren urtean, erreñatu zuen Joas Joakasen semeak Israelen gañean, Samarian, amasei urtean,

        11. Eta gaizki egin zuen Jaunaren aurrean, etzuen alderik egin, Jeroboam Nabaten semearen bekatu guztietatik, zeñak bekatu erazi zion Israeli, baizik ibilli zan beretan.

        12. Joasen gañerako gauzak, eta bere egite guztiak, eta bere sendotasuna, eta nola gerran egin zuen Amasias Judako erregearen kontra, ez al dago guztia eskribatua, Israelko erregeen urteoroko berrietako liburuan?

        13. Eta Joas joan zan lotara bere gurasoakin, eta Jeroboam eseri zan bere tronuaren gañean. Joas berriz izan zan obiratua Samarian, Israelko erregeakin.

        14. Eta Eliseo zegoan eririk, il zan eritasunetik, eta Joas Israelko erregea joan zan ikustera, eta negar egiten zuen bere aurrean, eta esaten zuen: Ene aita, ene aita, Israelko gurdia, eta bere itzaia.

        15. Eta esan zion Eliseok: Ekarri itzatzu uztaia, eta fletxak. Eta ekarririk uztaia, eta fletxak,

        16. Esan zion Israelko erregeari: Jarri ezazu zure eskua uztaiaren gañean; jarri zituen Eliseok bere eskuak, erregearen eskuen gañean.

        17. Eta esan zuen: idiki ezazu sortaldeko leioa. Eta idiki zuenean, esan zuen Eliseok: Desparatu ezazu saieta bat, eta desparatu zuen. Eta esan zuen Eliseok: Salbazioko saieta da au Jaunagatik, eta salbazioko saieta Siriaren kontra; zeren zuk desegingo dezu Siria Afek-en, arras akabatu artean.

        18. Geiago esan zuen: Artu itzatzu saietak. Eta arturik, esan zuen berriz: Jo ezazu lurra dardo batekin, eta jo zuenean iru alditan, gelditu zan.

        19. Eta aserretu zan Jaungoikoaren gizona bere kontra, eta esan zuen: Baldin jo bazeneza bost, edo sei, edo zazpi alditan, saurituko zenduen Siria, arras desegin artean; baña orain garaituko dezu iru alditan.

        20. Il zan bada Eliseo, eta obiratu zuten. Urte artan beratan sartu ziran erri aietatik Moabko lapurtxoak.

        22. Eta il bat lurpetzera zijoazen gizon batzuek, ikusirik lapurtxoak, bota zuten gorputz illa Eliseoren obian, eta ukitu zieneko Eliseoren ezurrai, illa biztu zan, eta jarri zan zutik.

        23. Hazael Siriako erregeak bada, naigabetu zuen Israel Joakazen denbora guztian.

        24. Eta atzenean il zan Hazael Siriako erregea, eta Benadad bere semeak erreñatu zuen bere lekuan.

        25. Orduan Joas Joakazen semeak, berangandu zituen Benadad Hazaelen semearen eskutik, onek bere aita Joakazi gerrako legez artu ziozkan erriak. Iru alditan desegin zuen Joas; eta biurtu ziozkan Israeli erri aiek.

AMALAUGARREN KAPITULUA

        1. Joas Joakazen seme, Israelko erregearen bigarren urtean, sartu zan erreñatzen Amasias, beste Joas, Judako errege baten semea.

        2. Ogeita bost urte zituen erreñatzen asi zanean, eta erreñatu zuen ogeita bederatzi urtean Jerusalenen. Bere amari zeritzan Joadan, berez Jerusalengoa.

        3. Eta egin zuen justoa zana Jaunaren aurrean, baña ez bere aita Dabidek bezela. Egin zuen guztian, bere aita Joasek egin zuena.

        4. Salbu bakarrik, etzituela kendu altuak; bada oraindik erriak egiten zituen eskeñtzak, eta erretzen zuen inzensoa altuetan.

        5. Eta erreñuarekin jabetuta bereala, kendu erazi zien bizia bere aita erregea il zuten bere morroiai.

        6. Baña etzituen il iltzalleen semeak, Moisesen legeko liburuan eskribatua dagoanaren araura, Jaunak agindu zuen bezela: Ez dira ilko gurasoak semeakgatik, ezda semeak ere ez dira ilko gurasoakgatik, baizik bakoitza ilko da bere bekatua gatik.

        7. Onek beronek desegin zituen amar milla Idumear Gatzagako ibarrean, eta artu zuen indarrez Petra, zeñi ots egin zion Jektehel, gaurko eguneraño irautzen duen izena.

        8. Orduan bialdu ziozkan mandatariak Amasiasek, Joas Joakazen seme, Jehuren seme, Israelko erregeari, esaten zuela: Atoz, eta ikusi gaitezen.

        9. Eta Joas Israelko erregeak bialdu zion Amasias Judako erregeari erantzuera au: Libanoko kardaberak bialdu zuen esatera, Libanon dagoan zedroari: Eman zaiozu zure alaba emaztetzat nere semeari, baña Libanon bizi diran basoko abereak irago ziran, eta zapaldu zuten kardua.

        10. Nola zuk garaitu, eta desegin dituzun Idumearrak, argatik arrotu da zure biotza. Kontentatu zaite zure gloriarekin, eta zaude zure etxean, zergatik zabiltza gaitzaren billa, galtzeko zu, eta Juda zurekin?

        11. Baña Amasiasi etzitzaion ongi iritzi. Argatik Joas Israelko erregea atera zan gerrara, eta elkar ikusi zuten berak, eta Amasias Judako erregeak, Betsames Judako errian.

        12. Eta Juda izan zan Israelek desegiña, eta iges egin zuten bakoitzak bere dendetara.

        13. Eta Joas Israelko erregeak arrapatu zuen Betsamesen Amasias Judako erregea, Joasen semea, Okoziasen semea, eta eraman zuen Jerusalenera, eta bota zuen Jerusalengo murruaren zati bat, Efraimgo atetik kantoiko ateraño, lareun besoan.

        14. Eta artu zituen, Jaunaren elizan eta erregearen gordelekuetan arkitu ziran urre, eta zillar guztia, eta ontzi guztiak, eta ordeazkoak; eta itzuli zan Samariara.

        15. Eta Joasen gañerako egitateak, eta nolako sendotasunarekin gudatu zan Amasias Judako erregearen kontra, ez al daude oiek eskribatuak, Israelko erregeen urteoroko berrien liburuan?

        16. Atzenean Joas irago zan atsedetera bere gurasoakin, eta obiratua izan zan Samarian, Israelko erregeakin; eta Jeroboam bere semeak erreñatu zuen bere lekuan.

        17. Eta Amasias, Joas Judako erregearen semea bizi izan zan, il ezkero Joas, Joakaz Israelko erregearen semea, amabost urtean.

        18. Amasiasen egiteen gañerakoa, ez al dago eskribatua Judako erregeen urteoroko berrietako liburuan?

        19. Onen kontra juramentatu ziran Jerusalenen, eta berak iges egin zuen Lakisera. Eta bialdu zituzten bere ondoren Lakisera, eta an il zuten.

        20. Eta eraman zuten zaldiakin, eta obiratu zuten Jerusalenen bere gurasoakin, Dabiden errian.

        21. Gero Judako erri guztiak artu zuen Azarias amasei urtekoa, eta jarri zuten erregetzan bere aita Amasiaren lekuan.

        22. Onek egin zuen Elat, eta itzuli zion Judari, irago ezkero erregea atsedetera bere gurasoakin.

        23. Amasias, Joas Judako erregearen semearen amabosgarren urtean, sartu zan erreñatzen samarian Jeroboam, Joas Israelko erregearen semea, eta erreñatu zuen berrogeita bat urtean.

        24. Eta gaizki egin zuen Jaunaren aurrean. Etzuen alderik egin, Jeroboam Nabaten semearen bekatuetatik, zeñak bekatu erazi zion Israeli.

        25. Berak berriz jarri zituen Israelko mugak asieran bezela, Ematen sarreratik Eremuko itsasoraño, Israelko Jaun Jainkoaren itzaren araura, zeñ esan zuen bere serbitzari Jonas, Amatien seme, Jetkoa zanaren bitartez, Oferren.

        26. Zeren ikusi zuen Jaunak Israelko ansia txit mingoitza, eta galduak izan ziradela itxietan sarturik zeudenetarañokoak, eta atzenerañokoak, eta etzegoala nork lagundu zizaion Israeli.

        27. Etzuen ere erabaki Jaunak borratzea Israelko izena zeruaren azpitik; eta ala libratu zituen, Jeroboam Joasen semearen eskuz.

        28. Jeroboamen gañerako gauzak, eta egin zuen guztia, eta zelako sendotasunarekin gudan egin zuen, eta nola biurtu ziozkan Israeli Damasko eta Emat, Judakoa, ez al daude oiek eskribatuak Israelko erregeen urteoroko berrietako liburuan?

        29. Atzenean Jeroboam joan zan atsedetera bere guraso Israelko erregeakin, eta Zakarias bere semeak erreñatu zuen bere lekuan.

AMABOSGARREN KAPITULUA

        1. Jeroboam Israelko erregearen ogeita zazpigarren urtean, asi zan erreñatzen Azarias, Amasias Judako erregearen semea.

        2. Amasei urte zituen erreñatzen asi zanean, eta erreñatu zuen berrogeita amabi urtean Jerusalenen. Bere amaren izena zan Jekelia Jerusalengoa.

        3. Eta egin zuen Jaunaren gogokoa zana, jarraiturik gauza guztietan bere aita Amasiasi.

        4. Baña alaere etzituen bota goietako tokiak, bada oraindik erriak egiten zituen eskeñtzak, eta erretzen zuen inzensoa goietan.

        5. Baña Jaunak kastigatu zuen erregea, zeñ egon zan legenarrarekin illarteraño, eta bizi izan zan berezituta bakarreko etxe batean. Bitartean Joatan bere semeak gobernatzen zuen jauregia, eta juzgatzen zuen alderri artako erria.

        6. Azariasen gañerako gauzak, eta bere egite guztiak, ez al daude eskribatuak Judako erregeen urteoroko berrietako liburuan?

        7. Irago zan atzenean Azarias atsedetzera bere gurasoakin, eta obiratua izan zan bere asabakin Dabiden errian, eta Joatam bere semeak erreñatu zuen bere lekuan.

        8. Azarias Judako erregearen ogeita emezortzi garren urtean, erreñatu zuen Zakarias Jeroboamen semeak Israelen gañean, Samarian, sei illabetean.

        9. Eta gaizki egin zuen Jaunaren aurrean, bere gurasoak egin zuten bezela etzuen alderik egin Jeroboam Nabaten semearen bekatuetatik, zeñak bekatu egin erazi zion Israeli.

        10. Eta Selum Jabesen semea konjuratu zan bere kontra, eta zauritu zuen agirian, eta il zuen, eta erreñatu zuen bere lekuan.

        11. Eta Zakariasen gañerako gauza guztiak, ez al daude guztiak eskribatuak Israelko erregeen urteoroko berrietako liburuan?

        12. Au da Jaunak Jehuri eman zion itza, esaten zuela: Zure semeak laugarren belauneraño eseriko dira Israelko tronuan. Eta ala gertatu zan.

        13. Selum bada Jabesen semeak erreñatu zuen Azarias Judako erregearen ogeita emeretzigarren urtean, eta erreñatu zuen il bakar batean Samarian.

        14. Zeren Manahen, Gadien semea, joan zan Tersatik, eta etorri zan Samariara, eta zauriturik Selum Jabesen semea, il zuen, eta erreñatu zuen bere lekuan.

        15. Selumen gañerako egiteak, eta amarroz irazki zuen konjurazioa, ez al daude oiek eskribatuak Israelko erregeen urteoroko berrien liburuan?

        16. Orduan desegin zuen Manahemek Tapsa, eta bertan zeuden guztiak, eta bere alderriak Tersatik. Etziotelako idiki nai izan atea, eta il zituen aurra egiteko zeuden andre guztiak, eta idiki erazi zituen.

        17. Azarias Judako erregearen ogeita emeretzi garren urtean erreñatu zuen Manahem, Gadien semeak Israelen gañean amar urtean, Samarian.

        18. Eta egin zuen gaizkia zana Jaungoikoaren aurrean, etzuen alderik egin Jeroboam Nabaten semearen bekatuetatik, zeñak bekatu erazi zion Israeli bere denbora guztian.

        19. Ful, Asiriarren erregea, etorri zan orduan erri onetara, eta eman ziozkan Manahemek Fuli milla talentu zillarrezko, lagundu zizaion, eta sendotu zezan bere erreñuan.

        20. Eta Manahenek pagatu erazi zien diru au Israelko (sic) andizki eta aberatzai emateko Asiriarren erregeari, bakoitzak berrogeita amar siklo zillarrezko, eta biurtu zan Asiriarren erregea, eta etzan gelditu errian.

        21. Manahemen gañerako gauzak, eta bere egite guztiak, ez al daude eskribatuak Israelko erregeen urteoroko berrietako liburuan?

        22. Atzenean Manahem joan zan atsedetzera bere gurasoakin, eta bere seme Fazeiak erreñatu zuen bere lekuan.

        23. Azarias Judako erregearen berrogeita amargarren urtean asi zan erreñatzen Fazeia Manahemen semea, Israelen gañean, Samarian, eta erreñatu zuen amar urtean.

        24. Eta egin zuen gaizkia zana Jaunaren begietan, etzuen alderik egin, Jeroboam Nabaten semearen bekatuetatik, zeñak bekatu erazi zion Israeli.

        25. Eta konjuratu zan bere kontra Fazee Romeliaren semea, bere agintari nagusia; zeñak eraso zion berrogeita amar gizon, berez Galaadkoakin, Samarian, errege etxeko dorrean, Argob, eta Arieren aldean, eta il zuen, eta erreñatu zuen bere lekuan.

        26. Fazeiaren gañerako gauzak, eta bere egite guztiak, ez al daude eskribatuak, Israelko erregeen urteoroko berrietako liburuan?

        27. Azarias Judako erregearen berrogeita amabigarren urtean, asi zan erreñatzen Fazee Romeliaren semea Israelen gañean, eta erreñatu zuen ogei urtean.